Luka emisyjna przez cały czas rośnie. Świat oddala się od celu 1,5°C

Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (UNEP) opublikował najnowszy raport na temat globalnych emisji. Z analizy wynika, iż osiągnięcie celu ograniczenia globalnego ocieplenia do 1,5°C jest już niemożliwe. W scenariuszu drastycznej redukcji emisji gazów cieplarnianych realne jest natomiast utrzymanie się w limicie 1,7–1,8°C.

Dlaczego świat wciąż mówi o 1,5°C?

Każdy dodatkowy ułamek stopnia i dodatkowy rok ocieplenia przekraczającego 1,5°C zwiększa skutki i zagrożenia klimatyczne, takie jak śmiertelne powodzie, fale upałów i pożary, które w tym roku dotknęły wiele państw – powiedziała Inger Andersen, dyrektor wykonawcza UNEP.

Niestety, osiągnięcie ambitnego celu przyjętego w 2015 r. przez sygnatariuszy Porozumienia paryskiego jest już nierealne. Z opublikowanego 21 października 2026 r. Emissions Gap Report 2026 wiadomo, że do 1 września 2026 r. nowe deklaracje krajowych wkładów w realizację działań na rzecz klimatu (NDC) przedłożyły 124 państwa, które odpowiadają za ok. 76 proc. globalnych emisji gazów cieplarnianych.

Pomimo wzrostu liczby deklaracji w stosunku do ubiegłego roku, wysiłki przez cały czas nie zapewniają wymaganych redukcji. Pełna realizacja nowych NDC pozwoliłaby ograniczyć globalne emisje względem poziomu z 2025 r. o 11–15 proc. do 2035 r. i o 20–27 proc. do 2040 r. Eksperci UNEP wskazują, iż to za mało.

Emisje pozostają wysokie

Raportujawnia, iż w 2025 r. globalne emisje gazów cieplarnianych wyniosły około 58,4 Gt ekwiwalentu CO₂ (GtCO₂e) – to niewielki spadek w porównaniu z 2024 r. W ciągu ostatniej dekady emisje zmniejszyły się w 63 państwach (łącznie o 1,8 GtCO₂e), ale wzrosły w 124 krajach (o 7,2 GtCO₂e).

Niepokojące jest, iż przez cały czas rosły emisje CO₂ ze spalania węgla, ropy i gazu, a także emisje podtlenku azotu i gazów fluorowanych. Emisje metanu pozostały na poziomie z porównywalnym z 2024 r. Na całkowity wynik wpływ miał spadek emisji związanych z użytkowaniem gruntów i leśnictwem oraz mniejsze emisje z pożarów roślinności niż podczas wyjątkowo intensywnego sezonu 2024.

Przyszłość zależy od skali dalszej redukcji

Eksperci z UNEP przeanalizowali kilka wariantów dalszego rozwoju sytuacji klimatycznej. jeżeli państwa będą kontynuować obecną politykę, istnieje 66-procentowe prawdopodobieństwo, iż do 2100 r. ocieplenie osiągnie 2,8°C, a w kolejnych dekadach temperatura przez cały czas będzie rosła. To najbardziej pesymistyczny scenariusz, ale na szczęście nie jedyny.

W najbardziej optymistycznym wariancie szczytowe ocieplenie zostanie ograniczone do 1,7–1,8°C ok. połowy XXI w., a przed końcem stulecia może choćby powrócić do 1,5°C w porównaniu z okresem sprzed epoki przemysłowej. Aby wejść na tę ścieżkę, globalne emisje gazów musiałyby zostać zmniejszone o 18 proc. do 2030 r., o 45 proc. do 2035 r. i o 69 proc. do 2040 r. w stosunku do poziomów z 2025 r. To znacznie więcej niż zakładają zgłoszone NDC.

Państwa G20 muszą przyspieszyć działania

Autorzy raportu jednoznacznie wskazują, iż piłka jest po stronie najbardziej uprzemysłowionych państw świata. Przy obecnej polityce tylko sześć państw z grupy G20 (Chiny, Indie, Indonezja, Federacja Rosyjska, RPA i Turcja) ma szansę na realizację swoich celów klimatycznych na 2030 r. Ocena dla Unii Europejskiej pozostaje niejednoznaczna.

Są jednak fakty, które napawają optymizmem. Z danych przedstawionych w Emissions Gap Report 2026 wynika, iż postępy w rozwoju energetyki słonecznej i wiatrowej przekroczyły choćby najbardziej pozytywne prognozy. Jednak samo odejście od brudnej energii nie wystarczy. Warunkiem skutecznej redukcji luki emisyjnej jest usunięcie z atmosfery i trwałe składowanie około 320 Gt CO₂. Realizacja tego przedsięwzięcia pozostaje pod znakiem zapytania ze względów technologicznych i ekonomicznych.

zdjęcie główne: Quang Nguyen Vinh/Pexels

Pisząc artykuł, korzystałam z:

United Nations Environment Programme (2026). Emissions Gap Report 2026: The point of return – Urgent emissions cuts needed to come back from overshoot of 1.5°C. Olhoff, A. (chief ed.), Lamb, W., Kuramochi, T., Rogelj, J., Pelz, S., Khanna, T., Boehm, S., den Elzen, M., Jeffery, L., Minx, J., Muûls, M., Pachauri, S., Pathak, M., Riahi, K. and Sudharmma Vishwanathan, S. (eds). Nairobi