Ulżyć niebu. Lotnictwo szuka sposobów na ograniczenie emisji

1 godzina temu
Zdjęcie: lotnictwo


Samolot zniża się do lądowania, po czym wznosi się ponownie i kołuje nad lotniskiem. Ten dość powszechny scenariusz generuje ogromne emisje, zwiększając i tak już niemały ślad węglowy transportu powietrznego. Czy można to zmienić? Lotnictwo stoi dziś przed trudnym zadaniem pogodzenia rosnącej liczby lotów z neutralnością klimatyczną.

ICAO chce uporządkować niebo nad lotniskami

Kołowanie samolotów przed lądowaniem to dla pasażerów przede wszystkim opóźnienia – z danych EUROCONTROL wynika, iż tylko w Europie w 2025 r. spowodowały one straty rzędu 2,3 mld dol. Każda dodatkowa minuta lotu Boeinga czy Airbusa to również nadprogramowe 300 do 395 kg CO2 wyemitowanego do atmosfery.

Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego (ICAO) proponuje wprowadzenie nowego systemu koordynacji światowej przestrzeni powietrznej, który ograniczyłby potrzebę kołowania z powodu braku miejsca do lądowania. Pomysł został już wdrożony pilotażowo w kilku krajach i przynosi realne korzyści – do 2026 r. w obu Amerykach zaoszczędzono tym sposobem 4,4 tys. godzin lotu, 13,3 tys. ton paliwa i choćby 42,2 tys. ton CO2.

Na spotkaniu, które odbyło się w październiku 2026 r. w Montrealu, przedstawiciele ICAO, władz państwowych oraz przemysłu lotniczego poparli szybsze wdrożenie nowego systemu na całym świecie.

Zerowe emisje netto w lotnictwie?

Najnowsza inicjatywa ICAO wpisuje się w założenia ambitnego celu zerowych emisji netto w lotnictwie do 2050 r., przyjętego przez Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) w 2021 r. Zgodnie z założeniami strategii Fly Net Zero pożądana redukcja emisji mogłaby zostać osiągnięta dzięki:

  • zrównoważonemu paliwu lotniczemu SAF (65 proc. celu);
  • nowej technologii elektrycznej i wodorowej (13 proc.);
  • infrastrukturze i efektywności operacyjnej (3 proc.);
  • kompensacji i wychwytywaniu dwutlenku węgla (19 proc.).

Jak widać, największy potencjał przedstawia produkcja alternatywnego paliwa lotniczego, czyli powstającego przy użyciu oleju spożywczego, odpadów, biomasy, wychwyconego dwutlenku węgla oraz energii odnawialnej, bez wykorzystania paliw kopalnych.

Zrównoważone paliwo lotnicze: coraz więcej, ale wciąż za mało

Pierwsze testy biopaliwa do samolotów zostały przeprowadzone w 2008 r. przez linie Virgin Atlantic. Pomysł bardzo gwałtownie ewoluował. Już w latach 2011–2015 linie lotnicze zrealizowały 2,5 tys. komercyjnych lotów pasażerskich, wykorzystując paliwo złożone w 50 proc. z SAF.

W 2021 r. produkcja SAF wyniosła 100 mln litrów i stanowiła mniej niż 0,05 proc. całkowitej produkcji paliwa lotniczego. W 2024 r. sięgnęła 1,3 mld litrów, a prognoza na rok 2026 mówi choćby o 3 mld litrów. przez cały czas jest to jednak mniej niż 1 proc. całkowitej podaży paliwa w lotnictwie. Unijny cel na 2030 r. zakłada tymczasem osiągnięcie poziomu 6 proc. Ponadto do 2050 r. wszyscy dostawcy paliwa lotniczego w UE będą musieli wykorzystywać mieszanki oparte w 70 proc. na SAF.

Czy te założenia są realne?

Z raportu ReFuelEU Aviation 2026, opublikowanego we wrześniu, wynika, iż w 2025 r. SAF pozwolił ograniczyć emisje gazów cieplarnianych w całym cyklu życia paliwa średnio o ok. 89 proc., co przełożyło się na oszczędność rzędu 3,77 mln ton ekwiwalentu CO2. Zrównoważone paliwo dostarczano na 121 lotnisk w Unii Europejskiej, we wszystkich 27 państwach członkowskich, a największym odbiorcą była Holandia, do której trafiło 320 tys. ton, czyli 29 proc. całkowitej ilości zgłoszonego paliwa SAF.

Warto dodać, iż rozwijane technologie i nowe surowce mają zwiększyć redukcję emisji do ponad 90 proc., a w niektórych przypadkach doprowadzić do uzyskania ujemnego bilansu emisji w całym cyklu życia paliwa. Realną przeszkodą pozostają jednak wysokie koszty – w 2025 r. średnia cena SAF wynosiła 1925 euro za tonę, podczas gdy konwencjonalne paliwo lotnicze kosztowało średnio 640 euro za tonę, czyli ponad trzy razy mniej.

Zielone lotnictwo przyszłości

Oprócz zwiększonej produkcji zrównoważonego paliwa i lepszego zarządzania ruchem lotniczym priorytetem na przyszłość pozostaje rozwój infrastruktury lotniskowej. Dotyczy to zarówno dostaw paliw SAF, jak i stacji tankowania wodoru. W 2025 r. Airbus poinformował o przesunięciu harmonogramu prac nad samolotem napędzanym H2 z powodu niewystarczającej dojrzałości całego systemu wodorowego, obejmującego produkcję, dystrybucję, magazynowanie oraz integrację infrastruktury lotniskowej. Opinię tę potwierdzają eksperci branżowi, zdaniem których w perspektywie krótko- i średnioterminowej wodór będzie miał ograniczony udział w realizacji celu zerowej emisji netto w lotnictwie.

Ciekawym i perspektywicznym zagadnieniem pozostaje natomiast rozwój elektrycznych statków powietrznych pionowego startu i lądowania (eVTOL). Technologia, która wejdzie do użytku komercyjnego w ciągu najbliższego roku lub dwóch, ma nie tylko znacząco ograniczyć emisje związane z transportem lotniczym, ale także redukować zanieczyszczenie hałasem.

Nie tylko dwutlenek węgla jest problemem

Warto też wspomnieć o próbach ograniczenia pozadwutlenkowych (non-CO2) oddziaływań lotnictwa na klimat. Projekt badawczy przeprowadzony przez AirFrance w pierwszej połowie 2026 r. pozwolił zidentyfikować obszary nad Atlantykiem, w których powstawanie długotrwałych smug kondensacyjnych jest najbardziej prawdopodobne.

Spośród przeanalizowanych ponad 4 tys. lotów 245 uznano za wywierające wyjątkowo duży potencjalny wpływ na klimat. dla wszystkich z nich obliczono i oceniono alternatywne trasy, a w 130 przypadkach loty faktycznie przekierowano. Wyniki były zaskakujące: stwierdzono ograniczenie wpływu smug kondensacyjnych na klimat o 57 proc. i zmniejszenie całkowitego oddziaływania na klimat o 36 proc.

Testy są częścią szerszych europejskich badań nad pozadwutlenkowymi oddziaływaniami lotnictwa na klimat. Jak podkreślono w Europejskim planie generalnym zarządzania ruchem lotniczym (European ATM Master Plan), ograniczanie tych oddziaływań będzie w najbliższych latach jednym z priorytetów sektora lotniczego.

Zdj. główne: Pascal Meier/Unsplash

Pisząc artykuł, korzystałam z:

https://news.un.org/en/story/2026/10/1168666

https://www.iata.org/en/programs/sustainability/flynetzero

https://www.iata.org/en/iata-repository/pressroom/fact-sheets/fact-sheet-sustainable-aviation-fuels

https://www.easa.europa.eu/en/document-library/general-publications/refueleu-aviation-annual-technical-report-2026

https://www.sesar.eu/news/flight-trials-shed-further-light-reducing-aviations-non-co2-climate-effects

Global Aviation Sustainability Outlook 2026, World Economic Forum, March 2026

Idź do oryginalnego materiału