Jak globalne sieci hotelowe mogą przeciwdziałać zanieczyszczeniu światłem

Zdjęcie: zanieczyszczenie światłem

Zanieczyszczenie światłem jest poważnym czynnikiem stresogennym dla środowiska, wpływającym na bioróżnorodność, usługi ekosystemowe oraz zdrowie człowieka. Branża hotelarska jest jego ważnym źródłem. Niestety, jak dotąd „konieczność” montowania neonowych dekoracji na fasadach i oświetlania basenów wygrywa z potrzebami ekosystemów zależnych od nocnej ciemności.

Zespół polskich naukowców reprezentujących Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz Politechnikę Łódzką przeanalizował, w jaki sposób strategie globalnych sieci hotelowych mogą przyczynić się do ograniczenia szkodliwego wpływu sztucznego oświetlenia w nocy (ALAN) na środowisko. Wyniki badania opublikowane 8 marca br. w czasopiśmie Sustainability sugerują, iż wiele powinno się zmienić w tym sektorze.

Czarna owca hotelarskiej agendy środowiskowej

Branża hotelarska od lat aktywnie wdraża wiele postulatów zrównoważonego rozwoju – od ograniczania śladu węglowego i zużycia wody po redukcję odpadów. Zagadnienia te są już częścią międzynarodowych systemów certyfikacyjnych oraz raportowania ESG. W agendzie środowiskowej sektora wciąż jednak brakuje celów i strategii odnoszących się do nadmiernego sztucznego oświetlenia.

Zanieczyszczenie światłem jest problemem bezpośrednio związanym z rozwojem miast, w których zlokalizowana jest większość globalnych obiektów noclegowych. Całodobowo oświetlone elewacje, lobby i tereny rekreacyjne są też znakiem rozpoznawczym nadmorskich i górskich kurortów, choćby tych otoczonych przez dziką przyrodę. Turyści chcą czuć się bezpiecznie i luksusowo, a hotele spełniają ich zachcianki kosztem lokalnych ekosystemów.

Brak prawnych przepisów dotyczących ALAN sprawia, iż hotele często operują w próżni regulacyjnej, wykorzystując wszechobecne światło do budowania swojej marki i prestiżu. Chorwacja, Francja, Włochy i Słowenia wprowadziły co prawda ogólnokrajowe normy mające na celu ograniczenie nocnego oświetlenia, ale w większości państw problem jest całkowicie ignorowany.

Ciemne niebo jako atrakcja turystyczna i korzyść finansowa

Na szczęście, korzyści związane z ograniczaniem ALAN są ważnym argumentem decyzyjnym dla świadomych ekologicznie turystów. Na świecie rośnie liczba obiektów obiecujących ciemne, nocne niebo nad głową – są one często wyróżnione certyfikatem International Dark Sky Places lub Starlight Foundation. Badania przeprowadzone w 2025 r. dowodzą, iż konsumenci są gotowi zapłacić więcej i podróżować dalej, aby doświadczyć fenomenu czarnej nocy.

Standardy dark-sky mogą więc być elementem budowania ekologicznego wizerunku marki hotelarskiej i generować dodatkowe zyski. Jednocześnie wpisują się one w szerszy trend turystyki przyjaznej naturze i ruchu slow travel.

Działania mające na celu ograniczenie ALAN są dla sieci hotelowych również sposobem na zmniejszenie kosztów operacyjnych. To szczególnie ważne w dobie kryzysu energetycznego. Co istotne, działania mitygujące nie muszą oznaczać całkowitego wyłączania świateł, a jedynie ograniczenie emisji w górę oraz obniżenie temperatury barwy oświetlenia.

Liderzy czy maruderzy?

Polscy naukowcy przeanalizowali dokumenty z lat 2024–2025, związane z minimalizacją zanieczyszczenia światłem u trzech globalnych sieci hotelowych: Marriott International, Jin Jiang International oraz Hilton Worldwide. Łącznie obejmują one ponad 20 tys. obiektów noclegowych w 140 krajach świata. Co ważne, jako liderzy w branży ustalają standardy i polityki środowiskowe, które potem są inspiracją dla tysięcy kolejnych marek hotelarskich.

Niestety, wyniki nie napawają optymizmem. We wszystkich trzech sieciach modernizacja oświetlenia jest postrzegana jako krok w kierunku zmniejszenia zużycia energii i polega głównie na wdrażaniu technologii LED oraz automatycznej kontroli świateł dzięki czujników. W korporacyjnych dokumentach strategicznych pojawiają się również takie cele, jak ograniczenie ilości odpadów, obniżenie temperatury i poprawa doświadczeń gości.

Żadna z badanych marek hotelowych nie odnosi się bezpośrednio do problemu zanieczyszczenia światłem ani korzyści wynikających z ochrony ciemnego nieba nocnego. Postulaty w zakresie oświetlenia dotyczą wyłącznie energooszczędności i minimalizacji kosztów operacyjnych.

Zanieczyszczenie światłem nowym wyzwaniem dla branży hotelarskiej

Kontrast między strategiami sieci hotelowych a wytycznymi opracowanymi przez organizacje Dark Sky International i Starlight Foundation wskazuje, iż ograniczanie zanieczyszczenia światłem wciąż jeszcze nie jest uznawane za element korporacyjnej polityki zrównoważonego rozwoju. Precyzyjne i mierzalne kryteria dotyczące oświetlenia zewnętrznego, odnoszące się m.in. do emisji światła ku górze, sterowania temperaturą jego barwy oraz ograniczania ilości nocnego oświetlenia są już opracowane, ale branża hotelowa jak dotąd skutecznie je ignoruje.

Bariery utrudniające redukcję ALAN w sektorze hotelarskim obejmują ogromne koszty modernizacji oświetlenia, standaryzację obiektów należących do globalnych sieci, brak spójnych standardów międzynarodowych oraz niepewność co do zwrotu z inwestycji. Jak można je przezwyciężyć?

Polscy badacze sugerują m.in. realizację projektów pilotażowych w wybranych destynacjach w celu oceny efektów finansowych i wizerunkowych ograniczenia nocnego oświetlenia oraz włączenie wskaźników zanieczyszczenia światłem do raportowania ESG. Bariery finansowe można natomiast ograniczyć, wiążąc modernizacje na rzecz dark-sky z kompleksowymi programami poprawy efektywności energetycznej obiektów noclegowych.

W długiej perspektywie zanieczyszczenie światłem może być tematem, który zrodzi ogromny potencjał. Zwłaszcza w branży turystycznej, która coraz częściej odwołuje się do autentycznych doświadczeń i bliskości z naturą, zgaszenie lamp może przynieść szereg korzyści. Warto pamiętać, iż ALAN szkodzi ptakom, owadom, żółwiom i ssakom morskim, bez których wiele destynacji straciłoby na atrakcyjności. Wdrażanie zasad dark-sky może okazać się przewagą konkurencyjną w światowym hotelarstwie.

Pisząc artykuł, korzystałam z:

Iwanicki, G.; Tabaka, P.; Dłużewska, A. The Role of Global Hotel Chains in Mitigating Light Pollution: An Analysis of Corporate Strategies and Regulatory Approaches. Sustainability 2026, 18, 2630. https://doi.org/10.3390/su18052630