1 godzina temu
Najnowsza edycja raportu Światowego Forum Ekonomicznego (WEF) na temat globalnych czynników ryzyka nie pozostawia złudzeń: ekstremalne zdarzenia pogodowe w dominujący sposób zaciążą na globalnej gospodarce w najbliższych 10 latach. Global Risks Report 2026 ostrzega również przed utratą różnorodności biologicznej oraz załamaniem ekosystemów.
Eksperci o zagrożeniu dla świata
Nie da się podejmować odpowiedzialnych decyzji politycznych i gospodarczych bez wiarygodnych prognoz na przyszłość. Z tą myślą Światowe Forum Ekonomiczne publikuje co roku raport oparty na opiniach analityków ryzyka, kluczowych polityków i liderów biznesu. W ramach przygotowywania tegorocznej edycji Global Risks Report 2026 zebrano opinie 1,3 tys. ekspertów na temat kluczowych zagrożeń dla stabilności świata w okresie krótkim (w 2026 r.), średnim (do 2028 r.) oraz długim (do 2036 r.).
Z odpowiedzi pozyskanych w globalnym sondażu wynika, iż w perspektywie najbliższych dwóch lat najważniejsze czynniki ryzyka dla świata obejmują konflikty geoekonomiczne, dezinformację oraz polaryzację społeczną. Jako czwarte największe zagrożenie wskazano ekstrema pogodowe. Rosnąca presja na klimat i zasoby naturalne Ziemi jest najbardziej widoczna w 10-letniej perspektywie: eksperci jednoznacznie wskazali, iż do 2036 r. anomalia meteorologiczne staną się najpoważniejszym ryzykiem. Na drugim miejscu uplasowała się utrata różnorodności biologicznej, a na trzecim – krytyczne zmiany systemów planetarnych, takie jak rosnący poziom mórz czy zanikanie wiecznej zmarzliny.
Czy zapłacimy za klimatyczną ignorancję?
Global Risks Report 2026 wskazuje na spadek znaczenia (w porównaniu z ubiegłoroczną edycją) zmiany klimatu i stanu przyrody w oczach światowych ekspertów – w perspektywie dwuletniej ekstrema pogodowe spadły z drugiej pozycji na czwartą, a zanieczyszczenie środowiska z szóstej na dziewiątą. Analitycy WEF uważają, iż ta deprecjacja jest wynikiem rosnącej niestabilności politycznej oraz napięć społeczno-gospodarczych.
Autorzy raportu podkreślają, iż chociaż coraz częstsze i intensywniejsze susze, pożary, powodzie i fale upałów mogą zwiększyć polaryzację społeczną, sprzeciw wobec działań na rzecz łagodzenia zmiany klimatu staje się coraz bardziej widoczny. Za szczególne zagrożenie uznają osłabienie wielostronnej, międzynarodowej współpracy i wzrost zainteresowania partykularnymi interesami narodowymi. Coraz większym problemem ich zdaniem jest również zaostrzająca się rywalizacja o zasoby naturalne oraz lawinowy wzrost zapotrzebowania na energię, wynikający głównie z rozwoju centrów danych.
Ocena ryzyka w ujęciu krajowym
Ciekawy obraz wyzwań stojących przed światem w kolejnej dekadzie daje analiza prognoz eksperckich w poszczególnych krajach. Ekstrema pogodowe znalazły się w pierwszej trójce czynników ryzyka m.in. w Austrii, Grecji, Japonii i Polsce. Natomiast w większości mniej rozwiniętych państw Azji i Afryki, gdzie zmiana klimatu poważnie zagraża milionom obywateli z najuboższych warstw społecznych, za główne ryzyko uznaje się czynniki ekonomiczne i społeczne, takie jak inflacja, bezrobocie czy pogorszenie zdrowia publicznego.
Ekstrema pogodowe będą coraz kosztowniejsze
Raport WEF zwraca uwagę na fakt, iż współczesna infrastruktura jest coraz bardziej podatna zarówno na nagłe zjawiska pogodowe, jak i długotrwałą zmianę klimatu. Potwierdzają to kolejne studia i analizy dowodzące rosnących kosztów katastrof naturalnych.
Przykłady można mnożyć. Fale upałów przeciążają sieć energetyczną z powodu wzmożonego użytkowania klimatyzacji, a panele słoneczne okazują się działać mniej efektywnie w bardzo wysokich temperaturach. Potencjał fotowoltaiki ograniczają także niszczycielskie burze z gradobiciem, których intensywność i częstość występowania w ostatnich latach rośnie.
Eksperci sugerują również, iż koszty uzdatniania wody ulegną trwałemu podwyższeniu z powodu uszkodzeń infrastruktury (np. po obfitych deszczach) czy rosnącego zasolenia wód gruntowych. Co więcej, zniszczenie infrastruktury krytycznej podczas ekstremalnych zjawisk pogodowych – na przykład w wyniku powodzi powodujących awarie usług komunalnych – może stanowić znacznie większe ryzyko gospodarcze niż bezpośrednie skutki katastrof naturalnych. Sytuację utrudnia fakt, iż działania zapobiegawcze wciąż uważane są za zbyt kosztowne i bywają odkładane na rzecz pozornie pilniejszych inwestycji.
Obawy ekspertów budzą narastające powoli ekstrema pogodowe, jakimi są susze. W wielu regionach świata elektrownie wodne niedługo stracą podstawy i sens funkcjonowania – do państw najbardziej narażonych na koszty z tego tytułu należą Chiny, Jordania, Irak, Maroko i Syria. Spadek poziomu wody na trasach żeglugowych może również poważnie zakłócić globalne łańcuchy dostaw. W latach 2023–2024 w Kanale Panamskim ubytek wody wymusił zmniejszenie liczby przepływających statków o ponad 30 proc.
Global Risks Report 2026 porusza również problem trwałych uszkodzeń infrastruktury związanych m.in. z zapadaniem się miast wskutek nadmiernego poboru wód gruntowych. Ekstrema pogodowe przyspieszają tę erozję, co grozi ulicom, budynkom i krytycznym obiektom publicznym, narażając gospodarkę na ogromne koszty.
Działania na dzisiaj
Raport WEF skupia się nie tylko na ryzyku, ale również na sposobach jego minimalizacji. Zdaniem autorów partnerstwa publiczno-prywatne pozostaną najważniejsze dla przyszłej rozbudowy infrastruktury oraz ograniczania jej podatności na ekstrema pogodowe w nadchodzącej dekadzie. Szeroka kooperacja w tym zakresie jest ważna ze względu na dynamikę i elastyczność sektora prywatnego, który dysponuje dobrze rozwiniętymi strategiami minimalizacji strat.
Global Risks Report 2026 podkreśla, iż uwarunkowania klimatyczne powinny znajdować się w centrum planowania infrastruktury krytycznej. najważniejsze jest zrozumienie, iż wyższe koszty inwestycyjne dziś są zwykle równoważone przez długoterminowe oszczędności w zakresie utrzymania obiektów oraz ubezpieczeń.
zdj. główne: Sadiq Nafee/Unsplash
Pisząc artykuł, korzystałam z:
Global Risks Report 2026, World Economic Forum, ISBN: 978-2-940631-60-5
