1 godzina temu
Przełom dla tysięcy osób, które od lat mają zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Senat przyjął ustawę przewidującą automatyczne umorzenie określonych długów powstałych jeszcze przed reformą emerytalną z 1999 roku. Nie trzeba będzie składać wniosku ani czekać na indywidualną decyzję urzędnika. Zmiany mogą objąć około 7100 płatników składek, ale jest jeden zasadniczy warunek. Nie wszystkie zaległości zostaną anulowane.
Fot. Warszawa w PigułceZUS umorzy stare długi. Senat podjął decyzję
13 października 2026 roku Senat przyjął bez poprawek ustawę o umorzeniu należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powstałych przed 1 stycznia 1999 roku.
To istotny etap prac nad przepisami, które mają zakończyć wieloletnie postępowania dotyczące zaległości składkowych sprzed reformy systemu ubezpieczeń społecznych.
Wiele takich zobowiązań powstało jeszcze w latach 90. Część dłużników od dziesięcioleci walczy z rosnącymi odsetkami, a ZUS przez cały czas prowadzi postępowania egzekucyjne, mimo iż odzyskanie pieniędzy bywa praktycznie niemożliwe.
Nowa ustawa ma rozwiązać ten problem.
Najważniejsza zmiana polega na tym, iż określone należności zostaną umorzone z mocy prawa. ZUS nie będzie musiał wydawać osobnej decyzji administracyjnej w każdej sprawie.
Nawet 7100 osób może skorzystać. Chodzi o miliony złotych
Z informacji przedstawionych podczas prac parlamentarnych wynika, iż nowe rozwiązania mogą dotyczyć około 7100 płatników składek.
Skala historycznych zaległości jest znaczna. W debacie senackiej wskazywano na zadłużenie szacowane na około 315 mln zł.
Nie oznacza to jednak, iż cała ta kwota zostanie automatycznie anulowana. Zakres umorzenia będzie zależał od spełnienia warunków przewidzianych w ustawie.
Rząd argumentuje, iż dalsze dochodzenie części należności jest ekonomicznie nieuzasadnione.
Według szacunków przedstawionych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymywanie egzekucji przez kolejne 10 lat mogłoby kosztować około 135 mln zł, podczas gdy przewidywane wpływy wyniosłyby zaledwie 13,9 mln zł.
Oznacza to, iż koszty dalszego dochodzenia starych należności mogłyby wielokrotnie przewyższać odzyskane pieniądze.
Kto może mieć umorzony dług wobec ZUS?
Nowe przepisy dotyczą określonych należności składkowych powstałych przed 1 stycznia 1999 roku.
Podstawowym warunkiem jest data powstania zobowiązania. Chodzi o zadłużenie sprzed reformy systemu ubezpieczeń społecznych.
Drugim niezwykle ważnym warunkiem jest brak zabezpieczenia należności hipoteką.
Długi zabezpieczone hipoteką nie zostaną objęte przewidzianym w ustawie umorzeniem.
To oznacza, iż osoby, których zaległości zostały zabezpieczone na nieruchomości, nie mogą zakładać, iż zobowiązania znikną na podstawie nowych przepisów.
Zmiany nie obejmują również wszystkich długów składkowych powstałych po 1998 roku.
ZUS nie będzie wymagał wniosku. Umorzenie nastąpi automatycznie
Jednym z najważniejszych rozwiązań jest rezygnacja z indywidualnego postępowania administracyjnego.
W przypadku należności spełniających ustawowe warunki umorzenie ma nastąpić automatycznie, bez konieczności składania wniosku.
Wraz z należnością główną mają zostać umorzone związane z nią odsetki za zwłokę i określone koszty dochodzenia zadłużenia.
Postępowania egzekucyjne dotyczące należności objętych ustawą mają zostać zakończone.
Informacje o umorzeniu będą udostępniane za pośrednictwem indywidualnych profili w systemie elektronicznym ZUS. Osoby, które nie korzystają z takiego profilu, mają otrzymać zawiadomienie na ostatni adres do korespondencji zgłoszony w Zakładzie.
Uwaga. Niektórzy będą mogli zrezygnować z umorzenia
Ustawodawca przewidział także nietypowe rozwiązanie: możliwość odstąpienia od umorzenia.
Dlaczego ktoś miałby chcieć zachować stary dług?
W określonych sytuacjach spłacenie zaległych składek może mieć znaczenie dla ustalenia uprawnień emerytalnych lub kapitału początkowego.
Dlatego osoba, dla której anulowanie należności byłoby niekorzystne, będzie mogła złożyć oświadczenie o rezygnacji z umorzenia.
Zgodnie z założeniami ustawy na złożenie takiego oświadczenia przewidziano 30 dni od otrzymania zawiadomienia z ZUS.
To szczególnie istotne dla osób, które chcą zachować możliwość rozliczenia dawnych okresów ubezpieczenia.
Kiedy ZUS zacznie umarzać długi?
Choć Senat przyjął ustawę bez poprawek 13 października, nie oznacza to jeszcze, iż umorzenia już się rozpoczęły.
Aby nowe przepisy zaczęły obowiązywać, konieczne jest zakończenie procesu legislacyjnego, podpisanie ustawy przez prezydenta i jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.
Przewidziano również odroczony termin wejścia w życie.
Zgodnie z ustawą nowe regulacje mają zacząć obowiązywać pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie pięciu miesięcy od ogłoszenia.
Dokładna data będzie więc zależała od terminu publikacji ustawy.
Co to oznacza dla osób zadłużonych?
Osoby posiadające bardzo stare zobowiązania wobec ZUS powinny przede wszystkim ustalić, kiedy powstały zaległości i czy zostały zabezpieczone hipoteką.
Nie należy zakładać, iż każda należność sprzed wielu lat zostanie automatycznie anulowana.
Ustawa dotyczy ściśle określonej kategorii zobowiązań, a jej celem jest zakończenie kosztownych i często bezskutecznych postępowań egzekucyjnych.
