Paraliż w Irlandii – protest przeciwko zmianom w systemie wynagradzania

Jeżeli obie strony nie osiągną porozumienia, to skutki tego konfliktu odczują tysiące osób w Irlandii.

Kontrowersyjna reforma systemu bezpłatnej pomocy prawnej w sprawach karnych wywołała jeden z największych konfliktów pomiędzy rządem a środowiskiem prawniczym w Irlandii.

Prawnik w Irlandii

Od kilku dni irlandzki wymiar sprawiedliwości walczy z poważnymi zakłóceniami. Tysiące spraw karnych zostało odroczonych po tym, jak adwokaci świadczący pomoc prawną z urzędu rozpoczęli protest przeciwko planowanym zmianom w systemie wynagradzania.

Środowisko prawnicze ostrzega, iż reforma może doprowadzić do masowego odpływu prawników z systemu Criminal Legal Aid, a w konsekwencji ograniczyć dostęp do obrony dla osób o najniższych dochodach.

Minister Sprawiedliwości Jim O’Callaghan planuje zastąpić obowiązujący system rozliczeń nowym modelem opartym na ryczałtowej stawce za prowadzenie sprawy przed District Court.

Obecnie adwokaci otrzymują wynagrodzenie za każde stawiennictwo w sądzie, natomiast po zmianach mają otrzymywać jedną, z góry określoną kwotę – niezależnie od liczby rozpraw czy czasu trwania postępowania.

Według zapowiedzi Ministerstwa Sprawiedliwości wysokość ryczałtu ma wynosić od 455 do 580 euro za sprawę. Ostateczna stawka ma zostać ogłoszona bezpośrednio przed wejściem reformy w życie.

Protest w Irlandii

Law Society of Ireland uważa, iż proponowany model wynagradzania nie uwzględnia rzeczywistego nakładu pracy wymaganego przy prowadzeniu spraw karnych. Zdaniem organizacji stała stawka może sprawić, iż świadczenie pomocy prawnej stanie się dla wielu kancelarii finansowo nieopłacalne.

Przedstawiciele środowiska prawniczego ostrzegają, iż w efekcie wielu solicitorów zrezygnuje z udziału w systemie Criminal Legal Aid lub całkowicie skoncentruje się na klientach prywatnych. Najbardziej odczują to osoby, które ze względu na swoją sytuację materialną są uzależnione od pomocy prawnej finansowanej przez państwo.

Minister Jim O’Callaghan nie sygnalizuje jednak wycofania się z reformy. Utrzymuje, iż obecny system wynagradzania wymaga zmian, ponieważ sprzyja wielokrotnemu odraczaniu rozpraw i generuje coraz wyższe koszty dla budżetu państwa.

Resort sprawiedliwości wskazuje, iż choć liczba spraw karnych rozpoznawanych przez District Court w ostatnich latach spadła, wydatki na system Criminal Legal Aid wzrosły z 19 mln euro w 2015 roku do 37 mln euro w 2024 roku. Zdaniem ministerstwa nowy model ma zwiększyć efektywność wydatkowania środków publicznych oraz uprościć sposób rozliczania spraw.

Obecnie minister prowadzi ostatnie rozmowy z Departamentem Wydatków Publicznych dotyczące wysokości ostatecznej stawki ryczałtowej. Jednocześnie realizowane są konsultacje z przedstawicielami środowiska prawniczego, jednak dotychczas nie przyniosły one przełomu.

Jeżeli strony nie osiągną porozumienia, protest prawników może się przedłużyć, a skutki odczują przede wszystkim osoby korzystające z bezpłatnej pomocy prawnej oraz irlandzkie sądy, które już dziś zmagają się z narastającymi zaległościami.