Za 49 dni banki dostaną nowe wytyczne z Brukseli. Banki będą wzywać klientów do oddziałów. Nie będzie już wymówki

Masz konto w polskim banku. 26 lipca 2026 roku nowy europejski urząd AMLA publikuje regulacyjne standardy techniczne, które określą dokładnie, jakich informacji banki muszą wymagać od klientów w całej Unii Europejskiej. Po tej dacie pytania staną się bardziej szczegółowe, a instytucje finansowe nie będą miały już żadnej swobody w ich pomijaniu. Oto co to oznacza dla Twojego konta.

Napis „bank” na elewacji budynku. | Fot. Warszawa w Pigułce.

Co to jest AMLA i dlaczego jej deadline za 49 dni ma znaczenie dla wszystkich

AMLA – Anti-Money Laundering Authority, czyli Urząd ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu – to nowa unijna agencja z siedzibą we Frankfurcie, powołana pakietem regulacji AML/CFT z czerwca 2024 roku. Od 1 stycznia 2026 roku AMLA przejęła od Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) mandaty w zakresie AML/CFT, stając się centralnym organem nadzoru dla instytucji finansowych w całej Unii.

Do tej pory każdy kraj UE stosował własną interpretację przepisów AML – z różnymi poziomami szczegółowości ankiet, różnymi progami transakcji i różnym zakresem wymaganych dokumentów. Do 26 lipca 2026 roku AMLA ma obowiązek opublikować regulacyjne standardy techniczne (RTS) dotyczące informacji niezbędnych do przeprowadzenia procesu należytej staranności wobec klienta – wynika to z art. 28 rozporządzenia AML (2024/1624). Te standardy będą obowiązywać bezpośrednio w każdym państwie członkowskim, bez potrzeby implementacji do krajowych przepisów.

Mówiąc prościej: dziś bank może sam decydować, jak szczegółowe pytania zadaje klientowi. Po 26 lipca będzie miał dokładną listę informacji, które musi zebrać – i nie będzie mógł jej skrócić ani uprościć. Pierwsze projekty RTS dotyczące Customer Due Diligence (weryfikacji klienta) opublikowała już EBA w grudniu 2025 roku. Po konsultacjach publicznych zrezygnowano z obowiązku podawania miasta urodzenia (często niewidocznego w dokumentach), ale finalne standardy przez cały czas wymagają podania kraju urodzenia i są oceniane przez ekspertów jako restrykcyjne.

Jak działa mechanizm, który może odciąć Cię od aplikacji bankowej

Zanim przejdziemy do tego, co zmieni AMLA, warto przypomnieć jak działa system, który już dziś funkcjonuje – i który po lipcu 2026 roku stanie się jedynie bardziej rygorystyczny.

Podstawą jest polska ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 644). Nakłada ona na banki obowiązek identyfikacji klienta, weryfikacji jego danych i ich okresowej aktualizacji. To ostatnie słowo jest kluczowe: choćby wieloletni klient, który nigdy nie miał żadnych problemów, może dostać prośbę o ponowne wypełnienie ankiety – i musi to zrobić.

Co się dzieje, gdy klient ignoruje wezwanie:

Etap Co robi bank Dostęp do pieniędzy

Brak reakcji na ankietę	Przypomnienia w aplikacji i mailem	Pełny
Dalsze ignorowanie (tygodnie-miesiące)	Blokada bankowości elektronicznej	Tylko karta i oddział
Brak aktualizacji danych	Wypowiedzenie umowy rachunku	Środki na rachunku technicznym
Odzyskanie środków	Wypłata w oddziale po wypełnieniu ankiety	Po stawieniu się osobiście

Pieniądze przy zamknięciu rachunku nie przepadają – trafiają na rachunek techniczny. Problem polega na tym, iż żeby je odzyskać, trzeba przyjść do oddziału i wypełnić tę samą ankietę, od której wszystko się zaczęło. Każde z banków stosuje ten mechanizm ze swoją dynamiką: Citi Handlowy blokuje dostęp do bankowości elektronicznej po kilku miesiącach ignorowania ankiety, Nest Bank regularnie wzywa do logowania i aktualizacji danych, Santander komunikuje wprost, iż blokada to dopiero pierwszy etap, a następnym może być wypowiedzenie umowy rachunku.

Warto też rozwiać popularny mit: nikt nie wprowadza zakazu wypłacania gotówki z bankomatu ani z konta. Chodzi wyłącznie o to, iż dostęp do usług staje się warunkowy – uzależniony od dostarczenia wymaganych informacji. To ważna różnica, bo panika wokół tematu często prowadzi do błędnych wniosków.

Co dokładnie zmieni się po 26 lipca – i dlaczego ankiety będą trudniejsze do zignorowania

Dotychczas polskie banki stosowały ankiety AML w oparciu o krajowe wytyczne, które pozostawiały pewną swobodę interpretacyjną. Po 26 lipca 2026 roku, gdy AMLA opublikuje finalne RTS dotyczące Customer Due Diligence, sytuacja zmieni się w 3 obszarach:

• Obszar 1: Ujednolicenie zakresu danych. Banki w całej UE będą musiały zbierać identyczny zestaw informacji od klientów – bez możliwości uproszczenia go dla „mniej ryzykownych” klientów poniżej pewnego progu. Projekt RTS rozszerza kategorie oceny ryzyka: oprócz dotychczasowych 4 kategorii (klienci, obszar geograficzny, produkty/usługi, kanały dostaw) dodano 5. kategorię – informacje o samym podmiocie, obejmującą ład korporacyjny, procedury i szkolenia, audyt i monitorowanie transakcji. Dla klienta indywidualnego oznacza to więcej pytań o charakter i regularność transakcji.
• Obszar 2: Weryfikacja dokumentów źródłowych. Projekt RTS dopuszcza podejście uproszczone wyłącznie „incydentalnie” i wymaga od banku silnego uzasadnienia – faktycznie eliminując sytuacje, w których bank akceptował deklaracje klienta bez dokumentów potwierdzających. W praktyce: jeżeli deklarujesz dochód z działalności gospodarczej, bank będzie mógł skuteczniej wymagać dokumentu potwierdzającego (PIT, wyciąg z CEIDG, umowa).
• Obszar 3: Centralna baza danych AMLA. Od stycznia 2026 roku mandaty AML/CFT formalnie przeszły z EBA do AMLA, która buduje centralną bazę danych z informacjami zebranymi od organów nadzorczych. Oznacza to, iż dane klientów polskich banków będą trafiać do systemu, który nadzoruje cała Unia – nie tylko KNF i GIIF. Banki, które zaniedbają zbieranie danych, ryzykują bezpośrednie sankcje AMLA, nie tylko krajowego nadzorcy.

Wynik praktyczny dla klienta: ankieta, którą bank wysyłał dotychczas co kilka lat, będzie wysyłana częściej. Pytania będą bardziej szczegółowe. A brak odpowiedzi uruchomi procedurę ograniczania usług szybciej niż dotychczas – bo bank będzie miał mniej swobody w „przymykaniu oka”.

Przedsiębiorcy: gorszy wariant, który zaczyna się od wezwania do okienka

Osoby fizyczne w najgorszym razie tracą dostęp do aplikacji i muszą pojechać do oddziału. Przedsiębiorcy mają problem innej skali.

Banki zastrzegają sobie prawo wezwania reprezentanta firmy do osobistego stawiennictwa – i mogą to zrobić zanim zablokują konto. Formularz dla podmiotu może wypełnić wyłącznie uprawniony reprezentant: prezes zarządu, wspólnik lub właściciel jednoosobowej działalności. Nie księgowa. Nie pełnomocnik do rachunku. Nie pracownik. PKO BP wyznaczył klientom biznesowym termin 31 marca 2026 roku na dopełnienie obowiązków online – po tej dacie może wezwać reprezentanta osobiście. Podobne kampanie masowe prowadzą Santander i ING.

Firmy są objęte ostrzejszymi procedurami z 3 powodów: większa liczba transakcji, bardziej skomplikowane struktury własnościowe i konieczność weryfikacji danych w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych. Rozbieżność między danymi w ankiecie a wpisem w CRBR uruchamia podwyższony monitoring rachunku automatycznie – bez żadnej decyzji urzędnika.

Po 26 lipca 2026 roku, gdy RTS AMLA wejdą w życie, banki będą musiały stosować rozszerzoną ocenę ryzyka klientów biznesowych – z nową kategorią obejmującą struktury korporacyjne i powiązania z beneficjentami rzeczywistymi. Dla prostych spółek z o.o. z jednym właścicielem to formalność. Dla firm z bardziej skomplikowanymi strukturami własnościowymi lub powiązaniami zagranicznymi – potencjalnie kilka wizyt w oddziale i dostarczenie dokumentów.

Warszawa: ponad 570 tysięcy podmiotów i specyficzny problem IT-freelancerów

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego na koniec 2024 roku w województwie mazowieckim zarejestrowanych było ponad 1 052 760 podmiotów gospodarczych – o 4,1 proc. więcej niż rok wcześniej. 54,8 proc. z nich, czyli ponad 570 tysięcy, miało siedzibę w samej Warszawie. To największe w Polsce skupisko firm i jednocześnie największa grupa klientów biznesowych narażonych na wezwanie reprezentanta do okienka.

Warszawa jest też zagłębiem jednoosobowych działalności w branżach IT, doradztwie i usługach finansowych. To właśnie te profile są szczególnie podatne na automatyczne flagi w systemach bankowych: duży, niezapowiedziany wpływ przy zadeklarowanych niskich obrotach to klasyczny sygnał uruchamiający dodatkowe pytania. Freelancer, który przez pół roku nie miał przychodów, a potem dostał 150 tys. zł za projekt – dla systemu wygląda podejrzanie, choćby jeżeli wszystko jest w porządku. Po wejściu standardów AMLA automatyczna analiza takich wzorców transakcyjnych stanie się bardziej precyzyjna i częstsza.

Do tego w mieście, gdzie tysiące spółek prowadzi rachunki w oddziałach poza Warszawą lub korzysta wyłącznie z bankowości zdalnej, wymóg osobistego stawiennictwa potrafi sparaliżować rozliczenia firmy na kilka dni.

Limit gotówki między firmami: projekt podwyżki w Sejmie, ale jeszcze nic nie jest pewne

Przy okazji AML warto odnotować osobny wątek dotyczący gotówki. 16 kwietnia 2026 roku posłowie klubu Centrum złożyli w Sejmie projekt nowelizacji zakładający podniesienie limitu płatności gotówkowych między przedsiębiorcami z 15 000 do 25 000 zł. Uzasadnienie: skumulowana inflacja w latach 2018-2026 wyniosła ok. 60 proc., przez co realna wartość progu obowiązującego od 2017 roku spadła do ok. 24 000 zł. Projekt jest na etapie konsultacji społecznych, a wejście w życie planowane jest na 1 stycznia 2027 roku – jeżeli ustawa zostanie uchwalona.

Dla kontekstu: równolegle obowiązuje już decyzja unijna. Rozporządzenie PE i Rady (UE) 2024/1624 z 31 maja 2024 r. wprowadza od 10 lipca 2027 roku jednolity limit płatności gotówkowych w całej UE na poziomie 10 000 euro (lub równowartości w złotówkach). Dotyczy transakcji profesjonalnych – płatności za towary lub usługi od firm. Nie obejmuje wypłat i wpłat gotówki w banku ani rozliczeń między osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności.

Zestawienie limitów – obecnych i planowanych:

Typ transakcji Obecny limit Planowana zmiana Termin

Płatność gotówkowa B2B (firmy między sobą)	15 000 zł	25 000 zł (projekt w Sejmie)	1 stycznia 2027 (jeśli uchwalona)
Płatność gotówkowa za towar/usługę w UE	brak limitu unijnego (krajowe)	10 000 euro (rozporządzenie UE)	10 lipca 2027
Transakcja wymagająca zgłoszenia do GIIF	15 000 euro	bez zmian	–
Wypłata gotówki z banku	bez limitu	bez zmian	–

Co to oznacza dla Ciebie? Zrób to teraz, zanim zrobi to za Ciebie system

1. Nie ignoruj ankiety AML – traktuj ją jak pismo urzędowe
Wypełnienie online zajmuje kilka minut i oszczędza wizyty w oddziale i blokady aplikacji. Pamiętaj: autentyczna ankieta jest dostępna wyłącznie po zalogowaniu do oficjalnego serwisu bankowego (iPKO, IKO, Moje ING itp.). Banki nigdy nie wysyłają linków do formularzy weryfikacyjnych przez e-mail – taki link to phishing, nie ankieta AML.

2. Sprawdź, czy bank nie wyznaczył terminu
Klienci biznesowi PKO BP mieli termin 31 marca 2026 r. jeżeli go ominąłeś – sprawdź status w aplikacji. Santander i ING prowadzą własne kampanie z różnymi terminami. Każdy bank komunikuje termin w aplikacji lub mailem – zaloguj się i sprawdź, czy nie masz oczekującego wezwania.

3. jeżeli masz firmę – tylko reprezentant może wypełnić ankietę
Nie księgowa, nie pełnomocnik do rachunku. Prezes, wspólnik lub właściciel JDG musi to zrobić osobiście – online lub w oddziale. Sprawdź też, czy dane w ankiecie zgadzają się z wpisem w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych. Rozbieżność uruchamia podwyższony monitoring automatycznie.

4. Zadbaj o spójność danych przed dużymi wpływami
Jeśli deklarowałeś niskie obroty, a spodziewasz się większej kwoty (sprzedaż auta, mieszkania, projekt IT, spadek) – przygotuj dokument potwierdzający źródło zanim pieniądze trafią na konto. System może poprosić o wyjaśnienia automatycznie, a posiadanie dokumentu gotowego skróci procedurę z tygodni do godzin.

5. Po 26 lipca ankiety będą bardziej szczegółowe – bądź na to gotowy
Gdy AMLA opublikuje finalne standardy RTS, polskie banki będą miały obowiązek dostosowania swoich formularzy do nowych wymogów. Kolejna fala ankiet trafi do klientów prawdopodobnie w IV kwartale 2026 roku lub na początku 2027. To nie będzie incydent – to nowy standard weryfikacji, który będzie powtarzał się regularnie przez całe życie konta.