2 dni temu
1. Program odtwarzania zadrzewień
Drzewa przy drogach – zielona infrastruktura krajobrazu
Drzewa rosnące wzdłuż dróg, aleje i zadrzewienia śródpolne to nie tylko element krajobrazu. W przestrzeni otwartej pełnią bardzo konkretne funkcje: łączą siedliska, wspierają bioróżnorodność, chronią glebę przed erozją, porządkują krajobraz i pomagają ograniczać skutki zmian klimatu. W wielu miejscach są też częścią lokalnego dziedzictwa – śladem dawnego sposobu kształtowania krajobrazu i relacji człowieka z przyrodą.
Właśnie tym zagadnieniom poświęcona jest publikacja „Program odtwarzania zadrzewień jako wsparcie usług ekosystemowych i adaptacji do zmian klimatu w obszarze przygranicznym Zgorzelec/Görlitz”. Opracowanie zostało przygotowane przez Oberlausitz-Stiftung na zlecenie naszego partnera projektowego Internationales Begegnungszentrum St. Marienthal w ramach projektu „Razem dla dobrego klimatu | Gemeinsam für ein gutes Klima”.
Publikacja łączy perspektywę przyrodniczą, krajobrazową i praktyczną. Omawia m.in. znaczenie alej i drzew przydrożnych, zasady doboru gatunków, wymagania związane z sadzeniem i pielęgnacją młodych drzew, kwestie bezpieczeństwa, dobór drzew owocowych oraz wyzwania, które pojawiają się przy planowaniu nowych nasadzeń w krajobrazie otwartym. Szczególną uwagę poświęcono także temu, jak zmiany klimatu wpływają na warunki życia drzew i jakie cechy powinny mieć gatunki wybierane do nasadzeń przy drogach.
To ważna lektura dla samorządów, osób zajmujących się planowaniem przestrzeni, organizacji społecznych, aktywistów i wszystkich, którym bliska jest ochrona alej, drzew przydrożnych i zielonej infrastruktury w regionie przygranicznym.
Zachęcamy do zapoznania się z całością opracowania:
https://www.ibz-marienthal.de/wp-content/uploads/2026/01/Strassenbaeume-final-25-11-11-1.pdf
1. Programm zur Wiederherstellung von Bäumen — deutsche Version
Straßenbäume – grüne Infrastruktur der Landschaft
Bäume entlang von Straßen, Alleen und Baumreihen in der offenen Landschaft sind weit mehr als ein landschaftliches Gestaltungselement. Sie verbinden Lebensräume, fördern die biologische Vielfalt, schützen Böden vor Erosion, strukturieren Agrarlandschaften und leisten einen wichtigen Beitrag zur Anpassung an den Klimawandel. An vielen Orten sind sie zugleich Teil des kulturellen Erbes und erzählen von früheren Formen der Landschaftsgestaltung.
Diesen Fragen widmet sich die Publikation „Programm zur Wiederherstellung von Bäumen als Unterstützung für Ökosystemleistungen und Anpassung an den Klimawandel im Grenzgebiet Zgorzelec/Görlitz”. Sie wurde von der Oberlausitz-Stiftung im Auftrag unseres Projektpartners Internationales Begegnungszentrum St. Marienthal im Rahmen des Projekts „Razem dla dobrego klimatu | Gemeinsam für ein gutes Klima” erstellt.
Die Publikation verbindet ökologische, landschaftsplanerische und praktische Perspektiven. Sie behandelt unter anderem die Bedeutung von Alleen und Straßenbäumen, Kriterien für die Auswahl geeigneter Baumarten, Anforderungen an Pflanzung und Pflege junger Bäume, Fragen der Verkehrssicherheit, die Rolle von Obstbäumen sowie Herausforderungen bei der Planung neuer Pflanzungen im ländlichen Raum. Ein besonderer Schwerpunkt liegt auch auf der Frage, wie der Klimawandel die Standortbedingungen für Straßenbäume verändert und welche Eigenschaften klimaresiliente Baumarten künftig mitbringen sollten.
Die Publikation ist eine wertvolle Grundlage für Kommunen, Planerinnen und Planer, zivilgesellschaftliche Organisationen, Aktive und alle, die sich für den Schutz von Alleen, Straßenbäumen und grüner Infrastruktur im Grenzgebiet einsetzen.
Wir empfehlen die vollständige Lektüre der Publikation:
https://www.ibz-marienthal.de/wp-content/uploads/2026/01/Strassenbaeume-final-25-11-11-1.pdf
2. Analiza modeli klimatycznych i owady zapylające
Zapylacze wobec zmian klimatu
Owady zapylające są jednym z fundamentów sprawnie działających ekosystemów. Dzikie pszczoły, pszczoły miodne, motyle, muchówki i chrząszcze wspierają rozmnażanie roślin, wpływają na stabilność siedlisk i mają ogromne znaczenie dla produkcji żywności. Szacuje się, iż około 75% najważniejszych roślin uprawnych na świecie jest przynajmniej częściowo zależnych od zapylania przez zwierzęta.
Jednocześnie populacje zapylaczy znajdują się pod coraz silniejszą presją. Utrata siedlisk, intensywne rolnictwo, pestycydy, choroby, pasożyty, urbanizacja i zanieczyszczenie światłem osłabiają ich odporność. Zmiany klimatu dodatkowo pogłębiają te problemy: wpływają na temperaturę, opady, długość okresu wegetacyjnego, terminy kwitnienia roślin i aktywność owadów. W efekcie może dochodzić do rozminięcia się czasu kwitnienia roślin i aktywności zapylaczy.
W polsko-niemieckim obszarze przygranicznym Górne Łużyce–Dolny Śląsk prognozy klimatyczne wskazują na dalszy wzrost temperatury, więcej dni upalnych, mniej okresów mrozu oraz zmiany sezonowego rozkładu opadów. W rejonie Görlitz do 2050 roku przewidywany jest dalszy wzrost temperatury o około 2,6°C, a do końca wieku — w zależności od scenariusza — wzrost o 3,8°C do 5,3°C w porównaniu ze stanem obecnym.
Tym zagadnieniom poświęcone jest opracowanie „Analiza modeli klimatycznych i ich wpływu na owady zapylające w perspektywie 2050 w polsko-niemieckim obszarze przygranicznym Górne Łużyce–Dolny Śląsk”. Zostało ono przygotowane przez Oberlausitz-Stiftung na zlecenie naszego partnera projektowego Internationales Begegnungszentrum St. Marienthal w ramach projektu „Razem dla dobrego klimatu | Gemeinsam für ein gutes Klima”.
Opracowanie porządkuje wiedzę o wpływie zmian klimatu na owady zapylające i wskazuje możliwe działania ochronne: od ochrony siedlisk, przez monitoring owadów, po rekomendacje dla terenów wiejskich, miast, gmin, ogrodów i codziennego otoczenia.
Zachęcamy do zapoznania się z całością opracowania:
2. Analyse von Klimamodellen und bestäubende Insekten
Bestäuber im Klimawandel
Bestäubende Insekten gehören zu den Grundlagen funktionierender Ökosysteme. Wildbienen, Honigbienen, Schmetterlinge, Fliegen und Käfer ermöglichen die Fortpflanzung zahlreicher Pflanzenarten, stabilisieren Lebensräume und sind von großer Bedeutung für die Lebensmittelproduktion. Rund 75% der weltweit wichtigsten Nahrungspflanzen sind zumindest teilweise auf tierische Bestäubung angewiesen.
Gleichzeitig geraten Bestäuber zunehmend unter Druck. Lebensraumverlust, intensive Landwirtschaft, Pestizide, Krankheiten, Parasiten, Urbanisierung und Lichtverschmutzung schwächen ihre Populationen. Der Klimawandel verschärft diese Belastungen zusätzlich: Er verändert Temperaturen, Niederschlagsmuster, Vegetationsperioden, Blühzeiten von Pflanzen und Aktivitätszeiten von Insekten. Dadurch kann es zu zeitlichen Verschiebungen kommen, bei denen Blüte und Bestäuberaktivität nicht mehr ausreichend zusammenfallen.
Für das deutsch-polnische Grenzgebiet Oberlausitz–Niederschlesien zeigen Klimaprognosen einen weiteren Temperaturanstieg, mehr heiße Tage, weniger Frostperioden und Veränderungen in der saisonalen Verteilung der Niederschläge. Für die Region Görlitz wird bis 2050 ein weiterer Temperaturanstieg von etwa 2,6°C erwartet; bis zum Ende des Jahrhunderts kann der Anstieg — je nach Szenario — zwischen 3,8°C und 5,3°C im Vergleich zu heute liegen.
Diesen Fragen widmet sich die Publikation „Analyse von Klimamodellen und deren Auswirkungen auf bestäubende Insekten in der Perspektive 2050 im deutsch-polnischen Grenzgebiet Oberlausitz-Niederschlesien”. Sie wurde von der Oberlausitz-Stiftung im Auftrag unseres Projektpartners Internationales Begegnungszentrum St. Marienthal im Rahmen des Projekts „Razem dla dobrego klimatu | Gemeinsam für ein gutes Klima” erstellt.
Die Publikation bündelt Wissen über die Auswirkungen des Klimawandels auf bestäubende Insekten und benennt mögliche Schutzmaßnahmen: vom Lebensraum- und Biodiversitätsschutz über Insektenmonitoring bis hin zu Empfehlungen für ländliche Räume, Städte, Kommunen, Gärten und den Alltag.
Wir empfehlen die vollständige Lektüre der Publikation:
———-
Projekt „Razem dla dobrego klimatu | Gemeinsam für ein gutes Klima„ współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Współpracy INTERREG Polska-Saksonia 2021-2027.
Projekt dofinansowany przez Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018 – 2030”.
Partner Wiodący: Fundacja Natura Polska https://www.naturapolska.eu/Partnerzy: Fundacja EkoRozwoju https://fer.org.pl/, Internationales Begegnungszentrum St. Marienthal https://www.ibz-marienthal.de/, Fundacja Ekologiczna Zielona Akcja https://zielonaakcja.pl/
