Nowe uprawnienia UOKiK coraz bliżej. Rząd szykuje zmiany w ochronie konsumentów

Rząd przygotowuje projekt ustawy, który znacząco rozszerzy kompetencje Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zmiany mają dostosować polskie prawo do unijnych przepisów dotyczących ochrony konsumentów w internecie oraz egzekwowania prawa wobec przedsiębiorców naruszających zbiorowe interesy klientów. Projekt ma trafić pod obrady Rady Ministrów w pierwszym kwartale 2026 roku.

Fot. Shutterstock

Podstawą zmian jest unijne rozporządzenie CPC, które zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia organom ochrony konsumentów skutecznych narzędzi reagowania na naruszenia prawa, zwłaszcza w handlu online. Polska musi uzupełnić krajowe przepisy o brakujące instrumenty, aby Prezes UOKiK mógł w pełni realizować swoje zadania.

Zakupy kontrolne pod „ukrytą tożsamością”

Jedną z najważniejszych nowości jest możliwość dokonywania przez UOKiK tzw. zakupów testowych. Prezes UOKiK uzyska prawo do nabywania towarów i usług w celu wykrywania nieprawidłowości, również z wykorzystaniem ukrytej tożsamości.

W praktyce oznacza to, iż kontrolerzy będą mogli sprawdzić cały proces sprzedaży, w tym realizację prawa do odstąpienia od umowy czy zgodność treści umów z ofertą. W bardziej złożonych przypadkach, np. przy usługach finansowych, możliwe będzie użycie dokumentów umożliwiających pełne przejście procedury zawarcia umowy, z zachowaniem poufności tożsamości kontrolującego.

UOKiK zyska narzędzia wobec stron internetowych

Projekt przewiduje także nowe kompetencje wobec interfejsów internetowych. jeżeli przedsiębiorca będzie podejrzewany o praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, Prezes UOKiK będzie mógł czasowo nakazać umieszczenie wyraźnego ostrzeżenia na stronie internetowej.

W przypadku niewykonania takiego nakazu możliwe będzie skierowanie żądania do dostawcy hostingu, a w ostateczności – ograniczenie dostępu do strony lub choćby usunięcie nazwy domeny. To rozwiązanie ma być stosowane wyłącznie wtedy, gdy inne środki okażą się nieskuteczne, a ryzyko szkód dla konsumentów będzie wysokie.

Przeszukania także w sprawach konsumenckich

Projekt zakłada rozszerzenie instytucji przeszukania na postępowania dotyczące naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Dotychczas takie uprawnienie funkcjonowało głównie w sprawach antymonopolowych.

Po zmianach Prezes UOKiK będzie mógł – za zgodą Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – przeprowadzić przeszukanie w siedzibie przedsiębiorcy, jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie poważnego naruszenia prawa i ryzyko zatarcia dowodów.

Zmiany w karach i dostosowanie do prawa UE

Projekt nie przewiduje podwyższenia maksymalnych kar finansowych, ale wprowadza korekty mające ujednolicić krajowe przepisy z regulacjami unijnymi. Chodzi przede wszystkim o spójność zasad nakładania sankcji w sprawach dotyczących zbiorowych interesów konsumentów.

Jednocześnie ustawa dostosuje polskie prawo do likwidacji unijnej platformy internetowego rozstrzygania sporów (ODR), która przestanie działać w lipcu 2025 roku. Z przepisów krajowych zostaną usunięte nieaktualne odesłania do tego systemu.

Ważna zmiana podatkowa dla konsumentów

Projekt przewiduje także doprecyzowanie przepisów podatkowych. Świadczenia kompensacyjne wypłacane konsumentom na podstawie decyzji Prezesa UOKiK mają zostać jednoznacznie zwolnione z podatku dochodowego.

Obecnie część takich wypłat traktowana jest jako przychód, co skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku przez konsumenta. Po zmianach środki te – jako forma rekompensaty – nie będą już obciążone PIT.

Co to oznacza dla konsumentów i firm

Dla konsumentów nowe przepisy oznaczają silniejszą ochronę, zwłaszcza w internecie, szybszą reakcję państwa na nieuczciwe praktyki oraz brak podatku od rekompensat uzyskanych dzięki decyzjom UOKiK.

Dla przedsiębiorców to sygnał zaostrzenia kontroli, większej odpowiedzialności za treści publikowane online oraz konieczności dokładniejszego przestrzegania prawa konsumenckiego.

Planowane zmiany mają zostać przyjęte przez rząd w pierwszym kwartale 2026 roku.

Artykuł został przygotowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz rzetelnych źródeł branżowych.

Źródła: gov.pl