1 godzina temu
W maju 2026 r. weszły w życie przepisy aktualizujące listy substancji zanieczyszczających wody powierzchniowe i podziemne, których celem jest poprawa odporności wód i ograniczenie ich zanieczyszczenia. Zaktualizowane listy są zgodne z najnowszymi zaleceniami naukowymi i zapewniają dokładniejszy monitoring substancji oraz objęcie ich bardziej rygorystycznymi kontrolami.
Jakie zmiany zostały wprowadzone na liście substancji zanieczyszczających wody?
Dyrektywa UE zmieniająca wykazy zanieczyszczeń w wodach powierzchniowych i podziemnych weszła w życie 11 maja 2026 r. Akty prawne, które zostaną dostosowane do nowych przepisów, to Ramowa dyrektywa wodna, Dyrektywa w sprawie środowiskowych norm jakości oraz Dyrektywa w sprawie wód podziemnych.
Do listy substancji zanieczyszczających wodę dodano nowo zidentyfikowane substancje szkodliwe dla środowiska i zdrowia ludzkiego. Należą do nich niektóre PFAS, pestycydy i produkty farmaceutyczne. Po raz pierwszy przepisy dotyczą również mikroplastiku, wskaźników oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe oraz wrażliwych ekosystemów wód gruntowych. Wprowadzają one nową metodę oceny łącznego wpływu zanieczyszczeń na jakość wody, zamiast pomiaru ilości/objętości poszczególnych substancji. Dzięki temu monitoring może być dokładniejszy i skuteczniejszy.
O przepisach dotyczących zharmonizowanego sposobu monitorowania poziomów substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w wodzie pitnej pisaliśmy w jednym z poprzednich artykułów: PFAS w wodzie pitnej – nowe przepisy UE
Ponadto zmienione przepisy aktualizują wartości dopuszczalne dla zanieczyszczeń już uwzględnionych w wykazach. Sześć substancji, które przestały stanowić zagrożenie w UE, dzięki działaniom podjętym w celu zakazania lub ograniczenia ich stosowania, przeniesiono do nowych zestawień, obowiązujących na poziomie kraju.
Obowiązki sprawozdawcze państw członkowskich UE
Zmienione przepisy upraszczają obowiązki sprawozdawcze państw członkowskich UE i ułatwiają udostępnianie Komisji Europejskiej danych z monitoringu za pośrednictwem narzędzi cyfrowych, które zostaną opracowane we współpracy z Europejską Agencją Środowiska. Przepisy te definiują również zasadę „niepogarszania” i umożliwiają bardziej elastyczne stosowanie w konkretnych przypadkach. Ma to na celu ułatwienie prac modernizacyjnych, takich jak odbudowa mostów czy prace przeciwpowodziowe, które mogą tymczasowo wpłynąć na jakość wody, a także działań, które przenoszą zanieczyszczenia bez zwiększania ich ilości, takich jak odwadnianie obiektów budowlanych czy usuwanie osadów.
Kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy?
Kraje UE mają obowiązek wdrożenia nowych przepisów do 22 grudnia 2027 r. Zgodnie z zapowiedziami Komisji Europejskiej listy substancji zanieczyszczających będą przez cały czas regularnie przeglądane i w razie potrzeby aktualizowane.
Europejska Agencja Chemikaliów
Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) dba o bezpieczne stosowanie chemikaliów. Wdraża przełomowe przepisy unijne, co przekłada się pozytywnie na zdrowie ludzi, środowisko, innowacje i konkurencyjność w Europie.
Do zadań ECHA należy:
- wspieranie przedsiębiorstw w przestrzeganiu szczegółowych przepisów unijnych w zakresie stosowania chemikaliów lub produktów biobójczych;
- współpraca z organizacjami międzynarodowymi i zainteresowanymi stronami, której celem jest promocja bezpiecznego stosowania chemikaliów;
- dostarczanie informacji na temat chemikaliów i ich bezpiecznego stosowania za pośrednictwem bezpłatnej bazy danych;
- współpraca z Komisją Europejską i rządami państw UE, aby zidentyfikować substancje budzące obawy;
- podejmowanie decyzji w sprawie zarządzania ryzykiem na szczeblu UE.
Aktualne zmiany w przepisach przyznają Europejskiej Agencji Chemikaliów istotną rolę w przygotowywaniu przyszłych rewizji i norm poprzez bardziej ujednolicone zasady, zgodnie z celem Komisji, jakim jest ułatwienie stosowania podejścia jedna substancja, jedna ocena (OSOA), wedle Strategii w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Przepisy jedna substancja, jedna ocena, które weszły w życie 1 stycznia 2026 r., mają sprawić, iż oceny chemiczne staną się bardziej spójne, przejrzyste i efektywne w całym prawodawstwie UE, obejmującym takie produkty, jak zabawki, żywność, pestycydy i produkty biobójcze. Nowe ramy prawne pomogą również wcześniej identyfikować zagrożenia i w razie potrzeby podejmować szybsze działania regulacyjne, wzmacniając ochronę środowiska i zdrowia ludzi.
Zgodnie z zapowiedziami KE w ciągu najbliższych trzech lat ma zostać uruchomiona wspólna platforma danych o chemikaliach, która będzie centralnym punktem gromadzenia informacji na mocy różnych przepisów UE. Dzięki temu organy publiczne będą miały lepszy dostęp do informacji dotyczących substancji chemicznych, co pozwoli im podejmować trafniejsze decyzje.
