1 godzina temu
Zmiany w dowodach osobistych, nowe zasady odbierania dokumentów i dostęp ubezpieczycieli do danych z rejestru PESEL. W Polsce realizowane są prace nad przepisami, które mogą wpłynąć na formalności załatwiane przez miliony obywateli. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowało rozwiązania dotyczące ważności dowodów, a Sejm uchwalił odrębną nowelizację dotyczącą udostępniania danych. Jest jednak istotny szczegół: nie wszystkie nowe zasady już obowiązują. Osoby, którym kończy się ważność dokumentu, nie powinny czekać na zakończenie prac legislacyjnych.
Kolejki do okienek obsługujących dowody osobiste w jednym z Urzędów Dzielnicy w Warszawie | Fot. Warszawa w Pigułce.Dowody osobiste na nowych zasadach. Ministerstwo przygotowało projekt
Dowód osobisty to dokument, bez którego trudno wyobrazić sobie codzienne załatwianie wielu formalności. Potrzebujemy go w banku, urzędzie, u notariusza czy podczas potwierdzania tożsamości.
Dlatego każda zmiana dotycząca jego wydawania lub ważności może mieć znaczenie dla dużej grupy obywateli.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowało projekt nowelizacji, który przewiduje kilka istotnych ułatwień.
Najważniejsze propozycje dotyczą dłuższego okresu ważności dowodów wydawanych seniorom, możliwości odbioru dokumentu w innym urzędzie oraz poprawiania niektórych błędów administracyjnych.
Nie są to jednak przepisy, które można już stosować we wszystkich urzędach.
Seniorzy mogą dostać dowody ważne przez 15 lat
Jedna z najbardziej znaczących propozycji dotyczy osób, które ukończyły 70. rok życia.
Obecnie dowody osobiste wydawane dorosłym obywatelom są co do zasady ważne przez 10 lat.
MSWiA chce, aby osoby mające co najmniej 70 lat w dniu wydania dokumentu mogły otrzymywać dowody z 15-letnim terminem ważności.
Dla wielu seniorów oznaczałoby to mniej wizyt w urzędach i rzadszą konieczność dopełniania formalności.
Zmiana mogłaby być szczególnie istotna dla osób z ograniczoną mobilnością.
Trzeba jednak pamiętać, iż planowane przepisy nie oznaczają automatycznego przedłużenia wszystkich dowodów, które seniorzy już posiadają.
Jeżeli na obecnym dokumencie widnieje konkretna data ważności, przez cały czas należy jej przestrzegać.
Dokument istotny 15 lat, ale nie wszystkie funkcje tak długo
W projekcie znalazło się również rozwiązanie, na które warto zwrócić szczególną uwagę.
Dowód osobisty wydany seniorowi mógłby zachować ważność przez 15 lat, ale certyfikaty zapisane w jego warstwie elektronicznej miałyby obowiązywać przez 10 lat.
Oznacza to, iż ważność samego dokumentu i jego elektronicznych funkcji nie musiałaby być identyczna.
Po upływie ważności certyfikatów właściciel przez cały czas mógłby korzystać z dowodu jako dokumentu potwierdzającego tożsamość, ale nie ze wszystkich funkcji elektronicznych wymagających ważnego certyfikatu.
To szczegół, który może mieć praktyczne znaczenie przy korzystaniu z usług cyfrowych.
Składasz wniosek w jednym mieście, odbierasz dowód w drugim
Kolejna planowana zmiana dotyczy odbioru gotowych dokumentów.
Dziś obywatel może złożyć wniosek o dowód osobisty w dowolnym urzędzie gminy, ale co do zasady musi odebrać dokument w tym samym urzędzie.
Ministerstwo chce dopuścić wskazanie innej gminy jako miejsca odbioru.
Dzięki temu osoba, która złoży wniosek podczas pobytu w jednej miejscowości, mogłaby odebrać dokument w innej.
Przykładowo student składający wniosek w Warszawie mógłby wskazać urząd w rodzinnej miejscowości, jeżeli właśnie tam zamierza przebywać w czasie odbioru dowodu.
Rozwiązanie mogłoby ograniczyć konieczność organizowania dodatkowych podróży.
Na razie jednak obowiązują dotychczasowe zasady.
Błąd urzędnika nie zawsze będzie oznaczał wyrabianie kolejnego dowodu
W projekcie przewidziano również rozwiązanie dotyczące dokumentów unieważnionych przez pomyłkę.
Zdarza się, iż wskutek błędu administracyjnego dowód zostaje oznaczony jako nieważny, chociaż nie powinno do tego dojść.
Nowe przepisy miałyby umożliwić przywrócenie ważności niektórych takich dokumentów.
Możliwość ta byłaby jednak ograniczona.
Dotyczyłaby określonych dowodów bez warstwy elektronicznej, które nie zostały fizycznie anulowane. Znaczenie miałby również czas, jaki upłynął od błędnego unieważnienia.
Projekt przewiduje w tym zakresie termin 30 dni oraz dodatkowe warunki.
Nie oznacza to zatem, iż każdy unieważniony dowód będzie można ponownie aktywować.
Zmiany dotyczą również PESEL. Ubezpieczyciele otrzymają nowe uprawnienia
Osobnym zagadnieniem jest nowelizacja ustawy o ewidencji ludności.
8 października 2026 roku Sejm uchwalił przepisy dotyczące udostępniania określonych informacji z rejestru PESEL zakładom ubezpieczeń na życie.
Chodzi przede wszystkim o aktualizację danych klientów, którzy wymienili dowód osobisty.
Po wejściu nowych przepisów w życie uprawniony ubezpieczyciel będzie mógł pozyskać informacje o serii i numerze nowego dokumentu oraz jego dacie ważności.
Takie rozwiązanie ma ułatwić aktualizowanie danych osób posiadających polisy.
W praktyce klient nie zawsze musiałby samodzielnie przekazywać firmie ubezpieczeniowej informacje o nowym dowodzie.
Warto jednak podkreślić, iż przepisy nie przyznają ubezpieczycielom nieograniczonego dostępu do wszystkich danych obywateli.
Zakres udostępnianych informacji ma być określony ustawowo.
Czy nowe przepisy już obowiązują? To najważniejsze rozróżnienie
W przypadku zapowiadanych zmian łatwo pomylić projektowane rozwiązania z obowiązującym prawem.
Tymczasem są to dwie odrębne sprawy.
Projekt MSWiA dotyczący dowodów osobistych musi przejść wymagane etapy legislacyjne.
Z kolei nowelizacja dotycząca danych z rejestru PESEL została uchwalona przez Sejm 8 października, a następnie przekazana do Senatu.
Na 13 października 2026 roku nie należy więc traktować wszystkich opisanych rozwiązań jako przepisów, które już weszły w życie.
Również pojawiająca się w informacjach o projekcie data 1 grudnia 2026 roku nie oznacza automatycznego uruchomienia każdego z nowych rozwiązań.
W przypadku części zmian termin ma zostać wskazany w osobnym komunikacie, po spełnieniu wymaganych warunków.
Co powinien zrobić właściciel dowodu osobistego?
Najważniejsze jest sprawdzenie daty ważności posiadanego dokumentu.
Jeżeli termin zbliża się do końca, należy odpowiednio wcześnie złożyć wniosek o nowy dowód.
Nie warto zakładać, iż planowane wydłużenie ważności dokumentów dla seniorów obejmie również wcześniej wydane dowody.
Nie ma też podstaw, aby oczekiwać, iż wszystkie urzędy już teraz umożliwią odbiór dokumentu w innej gminie niż ta, w której złożono wniosek.
Dopóki nowe przepisy nie zaczną obowiązywać, należy stosować dotychczasowe procedury.
Zapowiadane zmiany mogą uprościć formalności dla wielu Polaków. Najważniejsze jest jednak to, by odróżniać plany ministerstwa od obowiązujących przepisów i nie przegapić terminu wymiany własnego dowodu osobistego.
