Czy lokalne działania wpływają na klimat? Badania JRC potwierdzają, iż tak

Najnowsze analizy Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) pt. Covenant of Mayors 2025 Assessment potwierdzają, iż gminy, które zwiększą wysiłki na rzecz działań w dziedzinie klimatu oraz czystej i przystępnej cenowo energii, do 2030 r. zmniejszą emisje o prawie połowę.

Jak lokalne działania na rzecz klimatu wpływają na redukcję emisji?

Prognozy oparte na planach gmin pokazują, iż są one na dobrej drodze do zredukowania emisji o 48,5 proc. do 2030 r. Jak wskazują autorzy, aby w pełni osiągnąć ten cel, czyli ograniczyć emisje netto o co najmniej 55 proc. w porównaniu z 1990 r., pilnie potrzebne są dalsze działania i wsparcie polityczne, a także większe inwestycje. O założeniach celu klimatycznego na 2030 r. pisaliśmy w jednym z poprzednich artykułów: Pakiet dyrektyw Fit for 55 przyjęty przez Radę Unii Europejskiej.

Analizy, które zostały opublikowane w dwóch oddzielnych sprawozdaniach, określiły ilościowo łączny wpływ ponad 10 tys. gmin UE-27 i EFTA, zaangażowanych w działania w dziedzinie klimatu. Gminy te działają w ramach inicjatywy Porozumienia Burmistrzów w sprawie Klimatu i Energii (CoM-EU), największego takiego ruchu samorządów lokalnych w Europie.

Ponadto analizy wskazują na wymierne i znaczące postępy w dążeniu do ograniczenia emisji, przystosowania się do zmiany klimatu i zwalczania ubóstwa energetycznego dzięki podejścia holistycznego. W swoich planach władze lokalne wskazują obszary, w których potrzebne są przyspieszone działania, i zapewniają decydentom jasną ścieżkę postępowania w celu nadania priorytetu przyszłym inwestycjom.

Ograniczenie emisji z budynków i środków transportu

Jednym z elementów przedstawionych w analizach jest ograniczenie emisji z budynków i środków transportu, liderów w niechlubnym rankingu emisji i zapotrzebowania na energię. Odpowiadają one odpowiednio za 48 proc. i 33 proc. udziału w zużyciu energii końcowej na obszarach gminnych oraz za 57 proc. i 36 proc. całkowitych emisji gazów cieplarnianych.

Jak pokazują autorzy analiz, aby ograniczyć te zjawiska, gminy wdrażają środki obejmujące ustanowienie norm dla budynków energooszczędnych, prowadzą publiczne kampanie uświadamiające, zapewniają zachęty podatkowe dla ekologicznie czystych pojazdów oraz budują infrastruktury aktywnej mobilności, takie jak pasy rowerowe.

Produkcja czystej energii elektrycznej

Duże znaczenie dla działań na rzecz klimatu ma produkcja czystej energii elektrycznej. Jak pokazują przeprowadzone analizy, lokalna produkcja energii ze źródeł odnawialnych dynamicznie się rozwija i przyczynia tym samym do redukcji emisji. Większe zastosowanie paneli fotowoltaicznych (PV) wskazuje na znaczny wzrost roli lokalnej produkcji energii elektrycznej. Rozwija się również energetyka wiatrowa. Produkcja energii elektrycznej w elektrowniach wodnych utrzymuje się na stabilnym poziomie.

Te odnawialne źródła energii przyczyniły się dotychczas do ograniczenia całkowitych emisji o 22 proc. w gminach należących do Wspólnoty Burmistrzów i UE.

Zagrożenie klimatyczne dla lokalnych społeczności

Z analiz wynika, iż gminy wykazują dogłębne zrozumienie konkretnych zagrożeń klimatycznych i potrzeb słabszych grup społecznych na swoich terytoriach. Najczęściej zgłaszanymi zagrożeniami są ekstremalne upały (w 91 proc. gmin), obfite opady atmosferyczne (w 87 proc.), susze i niedobór wody (w 86 proc.) oraz powodzie i podnoszenie się poziomu mórz (w 81 proc.).

Przystosowywanie się do zmiany klimatu staje się coraz bardziej ukierunkowane i dostosowane do potrzeb. Uwzględnia ono zidentyfikowane zagrożenia i podatność na nie oraz łączy je z odpowiednimi strategiami, dostosowanymi do konkretnego kontekstu.

Przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu w lokalnych strategiach klimatycznych

Jak pokazują analizy JRC, włączenie ubóstwa energetycznego do lokalnych strategii klimatycznych jest tendencją przyspieszającą, choć wciąż znajduje się na wczesnym etapie – 18 proc. gmin przyjmuje ten filar na różnych etapach działań w dziedzinie klimatu. Aż 94 proc. z nich połączyło środki dotyczące ubóstwa energetycznego z filarami łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej. Świadczy to o głęboko holistycznym podejściu do planowania klimatycznego na szczeblu lokalnym.

zdj. główne: ValdasMiskinis/Pixabay

Pisząc artykuł, korzystałem z:

https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC146551