1 godzina temu
Jutro kończy się wypłata 800 plus w dotychczasowej formie. Około 150 tys. rodzin straci świadczenie, jeżeli nie spełni dwóch konkretnych wymogów. ZUS zapowiada comiesięczne kontrole.
Fot. Warszawa w Pigułce
Od 1 lutego 2026 roku wchodzą w życie przepisy, które całkowicie zmieniają zasady przyznawania świadczenia wychowawczego dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce ze statusem UKR. Wypłata 800 plus, którą do tej pory pobierało 268,5 tys. dzieci z ukraińskim obywatelstwem, zostanie z końcem stycznia wstrzymana. Rodzice, którzy chcą dalej otrzymywać pieniądze, muszą złożyć nowy wniosek i udowodnić, iż spełniają określone kryteria.
Zmiana dotyczy wyłącznie Ukraińców, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 roku, czyli po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na pełną skalę. Osoby, które mieszkały w Polsce wcześniej, na razie korzystają z dotychczasowych zasad. Podobne wymogi obejmą także innych cudzoziemców spoza Unii Europejskiej i EFTA, ale dopiero od czerwca tego roku.
Praca warunkiem świadczenia
Kluczowa zmiana polega na powiązaniu prawa do 800 plus z aktywnością zawodową. Od lutego rodzic ubiegający się o świadczenie musi wykazać, iż w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wykonywał pracę zarobkową. To oznacza, iż osoby pozostające bez zatrudnienia nie otrzymają pieniędzy, choćby jeżeli wcześniej je pobierały.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych określił konkretne progi zarobków. Dla większości wnioskodawców podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe musi wynosić co najmniej 50 proc. minimalnego wynagrodzenia, czyli 2403 zł brutto miesięcznie. Minimalne wynagrodzenie w 2026 roku wynosi 4806 zł brutto, więc połowa tej kwoty to właśnie owe 2403 zł. Dla niektórych grup, jak osoby prowadzące działalność gospodarczą po raz pierwszy i zwolnione z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych przez pierwszych 6 miesięcy, próg jest niższy i wynosi 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, czyli 1442 zł.
Za aktywność zawodową uznawane są różne formy zatrudnienia. To praca na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, prowadzenie działalności gospodarczej, ale także pobieranie stypendium sportowego lub doktoranckiego, zasiłku dla bezrobotnych czy uczestnictwo w szkoleniach ze stypendium. ZUS będzie weryfikował te dane automatycznie, korzystając z własnych systemów ubezpieczeniowych, co w większości przypadków eliminuje konieczność dostarczania dodatkowych dokumentów.
Obowiązek szkolny dzieci pod lupą
Drugi wymóg dotyczy dzieci. Każde dziecko, na które rodzic chce otrzymywać 800 plus, musi uczęszczać do polskiej szkoły lub przedszkola. To zabezpieczenie ma zapewnić, iż ukraińskie dzieci przebywające w Polsce rzeczywiście się tu integrują i uczestniczą w systemie edukacyjnym. Wymóg ten nie dotyczy dzieci najmłodszych, które nie rozpoczęły jeszcze edukacji przedszkolnej.
Weryfikacja realizacji obowiązku szkolnego również będzie prowadzona przez ZUS, który może wstrzymać wypłatę świadczenia w razie wątpliwości. „Będziemy regularnie, co miesiąc sprawdzać, czy te warunki są spełnione” – podkreśliła Ewa Krysiewicz, wicedyrektor Departamentu Świadczeń dla Rodzin z Centrali ZUS.
Comiesięczne kontrole i możliwość utraty świadczenia
Najistotniejsza różnica w porównaniu do poprzednich zasad polega na tym, iż ZUS będzie kontrolował spełnianie wymagań każdego miesiąca. Wcześniej wystarczyło raz udowodnić prawo do świadczenia, a potem pieniądze wpływały automatycznie przez cały okres świadczeniowy. Teraz sytuacja się zmienia. jeżeli w którymkolwiek miesiącu rodzic straci pracę lub jego zarobki spadną poniżej wymaganego progu, wypłata zostanie wstrzymana.
ZUS może także wstrzymać świadczenie, gdy pojawią się wątpliwości dotyczące faktycznego miejsca zamieszkania rodziny w Polsce. System ma wykrywać przypadki, gdy świadczenie jest pobierane, mimo iż beneficjenci opuścili kraj. Podobne mechanizmy kontrolne już funkcjonują przy innych świadczeniach społecznych.
Nowy wniosek obowiązkowy
Wszystkie osoby objęte zmianami muszą złożyć nowy wniosek na okres świadczeniowy 2025/2026. Można to zrobić przez internet w systemie PUE ZUS, elektronicznie za pośrednictwem portalu Emp@tia lub osobiście w placówkach ZUS. We wniosku trzeba obowiązkowo podać numer PESEL wnioskodawcy i dziecka. Od tego wymagań nie ma odstępstwa.
Osoby, które nie złożą wniosku lub nie spełnią wymagań dotyczących zatrudnienia i szkoły, stracą prawo do 800 plus od lutego. Nie ma żadnego okresu przejściowego ani dodatkowego czasu w przygotowanie dokumentów. 31 stycznia to ostatni dzień wypłat na starych zasadach.
Kto zachowuje dotychczasowe prawo do świadczenia
Zmiany nie dotyczą wszystkich. Obywatele Polski, Unii Europejskiej, EFTA i Wielkiej Brytanii objęci umową wystąpienia przez cały czas otrzymują 800 plus na dotychczasowych zasadach, bez konieczności wykazywania aktywności zawodowej. Nie dotkną one również Ukraińców, którzy mieszkali w Polsce przed 24 lutego 2022 roku i nie mają statusu UKR.
Zwolnieni z warunku zatrudnienia są także rodzice dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności, osoby w ciąży oraz ci, którzy opiekują się osobą zależną wymagającą stałej opieki. To wyjątki przewidziane w przepisach, które uwzględniają szczególne sytuacje życiowe.
Kolejna fala zmian od czerwca
Przepisy dotyczące Ukraińców to dopiero początek rewolucji w systemie 800 plus dla cudzoziemców. Od 1 czerwca 2026 roku identyczne wymogi obejmą wszystkich cudzoziemców spoza Unii Europejskiej i EFTA, którzy legalnie przebywają w Polsce i mają dostęp do rynku pracy. Dotyczy to obywateli państw takich jak Białoruś, Gruzja, Mołdawia czy Rosja.
Obecnie świadczenie 800 plus wypłacane jest na 325,3 tys. dzieci cudzoziemskich, z czego zdecydowana większość, bo 268,5 tys., to dzieci z ukraińskim obywatelstwem. Według danych z lipca 2025 roku ukraińscy uchodźcy wygenerowali 2,7 proc. polskiego PKB, a na polskim rynku pracy zatrudnionych było 69 proc. ukraińskich uchodźców w wieku produkcyjnym.
Terminy nieprzekraczalne, trzeba złożyć wniosek
Nowa ustawa pomocowa wiąże wypłatę świadczenia 800 plus nie tylko z aktywnością zawodową rodzica, ale także z realizacją obowiązku szkolnego w polskiej szkole przez dziecko. Wprowadzone w 2022 roku przepisy umożliwiły uchodźcom z Ukrainy swobodny dostęp do polskiego rynku pracy oraz świadczeń rodzinnych bez dodatkowych wymogów. Teraz państwo zmienia podejście, stawiając na weryfikację faktycznego osiedlenia się w Polsce i integracji z rynkiem pracy.
Do tej pory prawo do 800 plus dla cudzoziemców było uzależnione głównie od legalności pobytu w kraju. Wystarczyło posiadać odpowiedni status i zarejestrować dziecko w systemie. Nowe przepisy zakładają, iż świadczenie powinno trafiać do osób rzeczywiście pracujących i płacących składki do polskiego systemu ubezpieczeń społecznych. To zmiana filozofii pomocy – z bezwarunkowej na warunkową.
Rodzice, którzy chcą zachować świadczenie, muszą działać szybko. Wnioski można składać już teraz, a terminy są nieprzekraczalne. Około 150 tys. osób stoi przed wyborem: znalezienie pracy spełniającej wymogi zarobkowe lub utrata 800 zł miesięcznie na każde dziecko. Dla wielu rodzin to kwota, która decyduje o podstawowej stabilności finansowej.
Co to oznacza dla Ciebie i Twojej rodziny? Jesteś obywatelem Ukrainy? 1 lutego wszystko się zmienia. Zdążysz się przygotować
Jeśli pobierasz 800 plus na dziecko z ukraińskim obywatelstwem i statusem UKR, musisz liczyć się z tym, iż od lutego 2026 roku świadczenie nie będzie już wypłacane automatycznie. choćby jeżeli do tej pory pieniądze wpływały co miesiąc, od 1 lutego wszystko się zmienia.
Najważniejsze są dwa warunki, bez których 800 plus zostanie wstrzymane. Po pierwsze, rodzic musi pracować. ZUS sprawdzi, czy w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku była wykonywana praca zarobkowa z odpowiednim poziomem składek. Brak zatrudnienia albo zbyt niskie zarobki oznaczają automatyczną utratę świadczenia, choćby jeżeli wcześniej było przyznane.
Po drugie, dziecko musi uczęszczać do polskiej szkoły lub przedszkola. jeżeli ZUS nie potwierdzi realizacji obowiązku szkolnego, wypłata również zostanie wstrzymana. Co ważne, kontrole będą prowadzone co miesiąc, a nie – jak wcześniej – raz na cały okres świadczeniowy.
Dla wielu rodzin najważniejsze jest to, iż nie ma okresu przejściowego. 31 stycznia to ostatni dzień wypłat na starych zasadach. jeżeli nie złożysz nowego wniosku albo nie spełnisz warunków, pieniądze po prostu przestaną wpływać. ZUS nie będzie wysyłał indywidualnych ostrzeżeń przed wstrzymaniem świadczenia.
W praktyce oznacza to, iż utrata pracy, przerwa w zatrudnieniu lub spadek zarobków poniżej wymaganego progu w dowolnym miesiącu może kosztować Cię 800 zł na każde dziecko. Dla rodzin z dwojgiem lub trojgiem dzieci to realny i natychmiastowy cios w domowy budżet.
Jeśli pobierasz świadczenie i chcesz je zachować, nie warto odkładać działania na ostatnią chwilę. Trzeba sprawdzić swoją sytuację zawodową, upewnić się, iż dochody spełniają wymagania ZUS i złożyć nowy wniosek. W przeciwnym razie decyzja zapadnie automatycznie – bez pieniędzy i bez możliwości odwołania się „po fakcie”.
