2 godzin temu
Najbliższa zmiana czasu z zimowego na letni nastąpi w nocy z 28 na 29 marca 2026 roku. O godzinie 2:00 zegarki zostaną przesunięte na 3:00, co oznacza skrócenie snu o jedną godzinę. Wynika to bezpośrednio z rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 4 marca 2022 roku, które określa zasady obowiązywania czasu letniego w Polsce w latach 2022–2026.
To oznacza, iż przynajmniej do końca 2026 roku Polacy przez cały czas będą musieli przestawiać zegarki dwa razy w roku. Polska nie może samodzielnie zrezygnować z tej praktyki, ponieważ obowiązuje dyrektywa 2000/84/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, która reguluje wprowadzenie i odwołanie czasu letniego na poziomie całej Unii Europejskiej. Samodzielna decyzja oznaczałaby naruszenie prawa unijnego, ryzyko kar finansowych oraz poważne problemy z synchronizacją transportu, bankowości i systemów informatycznych.
Zmiana czasu a zdrowie – zaburzenia zegara biologicznego i ryzyko chorób
Zmiana czasu nie jest jedynie kwestią techniczną. Jej wpływ na organizm człowieka jest dobrze udokumentowany. Prof. Marta Jackowska, psycholożka zdrowia z Uniwersytetu SWPS w Sopocie, wyjaśnia, iż przestawianie zegarków ingeruje w podstawowy mechanizm regulujący funkcjonowanie organizmu.
„Funkcje naszego organizmu, takie jak sen, czuwanie, trawienie, temperatura ciała czy choćby nastrój, są regulowane przez nasz zegar biologiczny. Jego działanie jest ściśle związane z dostępnością światła i ciemnością. Zmiana czasu zakłóca ten rytm poprzez manipulację światłem” – tłumaczy prof. Jackowska.
Najbardziej odczuwalnym skutkiem jest niedobór snu, który wpływa na koncentrację, nastrój i wydajność. Jednak konsekwencje są poważniejsze. Badania wskazują, iż w okresie zmiany czasu rośnie liczba śmiertelnych wypadków drogowych, wypadków przy pracy oraz przypadków zawałów serca. Organizm potrzebuje od kilku dni do choćby kilku tygodni, by ponownie dostosować się do zmienionego rytmu.
Szczególnie narażone są osoby starsze, chore oraz te, które funkcjonują według ściśle ustalonego harmonogramu dnia. Zmiana czasu wpływa również na zwierzęta domowe i hodowlane, których rytm karmienia czy aktywności zostaje nagle zaburzony.
Czas letni i zimowy – mniej światła po południu, więcej rano
Zmiana czasu z letniego na zimowy ma wyraźne konsekwencje dla codziennego funkcjonowania. Cofnięcie zegarków w październiku oznacza jaśniejsze poranki, co poprawia bezpieczeństwo na drogach i zmniejsza zapotrzebowanie na sztuczne oświetlenie w szkołach i miejscach pracy.
Jednocześnie powoduje to utratę naturalnego światła po południu, co przekłada się na mniejszą aktywność fizyczną i zwiększone ryzyko obniżenia nastroju, zwanego fotodepresją. Niedobór światła słonecznego w okresie jesienno-zimowym może pogłębiać problemy psychiczne i wpływać na ogólne samopoczucie.
Koszty zmiany czasu – transport, bankowość i nadgodziny
Zmiana czasu generuje także konkretne koszty ekonomiczne i organizacyjne. W przypadku przejścia z czasu letniego na zimowy konieczne jest wprowadzenie specjalnych rozkładów jazdy w całej Europie. Pociągi zatrzymują się na godzinę na najbliższej stacji, aby uniknąć rozbieżności w harmonogramach.
W sektorze lotniczym zmiana czasu oznacza konieczność dostosowania siatki połączeń, w tym zawieszenie niektórych tras sezonowych i wprowadzenie nowych rozkładów zimowych. Instytucje finansowe muszą modernizować systemy informatyczne, co generuje dodatkowe koszty.
Zmiana czasu ma także bezpośredni wpływ na pracowników. W nocy przejścia na czas zimowy osoby pracujące wykonują obowiązki o godzinę dłużej. W takiej sytuacji przysługuje im rekompensata – dodatkowy czas wolny lub wynagrodzenie za nadgodzinę z dodatkiem wynoszącym 100 proc. wynagrodzenia.
Spadek wydajności po zmianie czasu – potwierdzony badaniami
Badania pokazują, iż choćby jedna noc krótszego snu wpływa na efektywność pracy i zdolność koncentracji. W eksperymencie opisanym przez Wagnera, przeprowadzonym na grupie 96 studentów, osoby z krótszym snem częściej rozpraszały się podczas wykładów i poświęcały więcej czasu w przeglądanie internetu zamiast skupiać się na nauce.
Ten sam mechanizm dotyczy pracowników. Niedobór snu prowadzi do spadku koncentracji, większej liczby błędów i niższej produktywności, co przekłada się na wymierne straty dla gospodarki.
Likwidacja zmiany czasu – realizowane są prace w Polsce i Unii Europejskiej
Dyskusje nad zniesieniem zmiany czasu realizowane są od lat. W konsultacjach przeprowadzonych przez Komisję Europejską w 2018 roku udział wzięło 4,6 mln obywateli, z czego 84 proc. opowiedziało się za likwidacją przestawiania zegarków.
Komisarz UE ds. transportu Apostolos Dzidzikostas zapowiedział przygotowanie nowych analiz i propozycji zmian. – Nadszedł czas, by Europa zakończyła te dwa coroczne przesunięcia zegarków – stwierdził.
W Polsce projekt ustawy w tej sprawie został złożony w Sejmie 2 kwietnia 2025 roku przez Polskie Stronnictwo Ludowe – Trzecią Drogę. Zakłada on wprowadzenie całorocznego czasu letniego środkowoeuropejskiego (UTC+2).
Autorzy projektu wskazują, iż „dwukrotna zmiana czasu w roku nie ma dziś uzasadnienia ani społecznego, ani ekonomicznego. To anachronizm, który szkodzi zdrowiu i gospodarce”.
Projekt jest w tej chwili na etapie prac w Komisji Gospodarki i Rozwoju i oczekuje na trzecie czytanie.
Konsultacje społeczne pokazują podział opinii
Konsultacje społeczne zakończyły się 2 maja 2025 roku. Wzięło w nich udział 812 uczestników, a opinie były podzielone.
Część respondentów wskazywała na negatywny wpływ zmiany czasu w zdrowie i funkcjonowanie społeczeństwa, inni podkreślali, iż czas zimowy jest zgodny z naturalnym położeniem geograficznym Polski. Zwracano uwagę, iż wprowadzenie stałego czasu letniego mogłoby oznaczać zimą wschód słońca dopiero około godziny 9:00, co utrudniłoby funkcjonowanie wielu osób.
Dlaczego zmiana czasu wciąż obowiązuje
Zmiana czasu została wprowadzona po raz pierwszy w 1916 roku w Niemczech w celu lepszego wykorzystania światła dziennego i ograniczenia zużycia energii. w tej chwili jednak coraz częściej podkreśla się, iż jej ekonomiczne uzasadnienie jest niewielkie, a negatywne skutki zdrowotne i organizacyjne są wyraźne.
Mimo przyspieszenia prac legislacyjnych, w tej chwili obowiązujące przepisy jednoznacznie wskazują, iż zmiana czasu w Polsce będzie stosowana co najmniej do końca 2026 roku.
