Wojny śmietnikowe przejdą do historii. Od 20 września nowe prawo chroni sąsiadów

Dotychczasowe przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, traktowały budownictwo jednorodzinne, zagrodowe i rekreacyjne w sposób wyjątkowy. Osoby stawiające dom nie musiały zachowywać minimalnych odległości śmietnika od granicy sąsiedniej posesji, ani od okien czy drzwi mieszkalnych.

W efekcie poszkodowani sąsiedzi, pod których płotem lądowały cudze kontenery na śmieci, mieli bardzo ograniczone pole manewru. Pozostawały im jedynie próby polubownego porozumienia albo wstąpienie na długą drogę sądową z powództwa cywilnego i mozolne udowadnianie tzw. immisji. W tym samym czasie w pozostałej zabudowie – m.in. wielorodzinnej – sztywne normy obowiązywały od dawna: 10 metrów od okien i drzwi, 3 metry od granicy działki oraz 10 metrów od placów zabaw, boisk i stref rekreacyjnych.

Od 20 września ten podział znika. Przepisy obejmą również domy jednorodzinne, siedliska i działki rekreacyjne, wprowadzając precyzyjne odległości oraz nakaz sytuowania śmietników przy pojemnikach sąsiada, przy drodze lub przy ogólnodostępnym placu.

Uciążliwe zapachy, owady i gryzonie pod lupą ministerstwa

Za przygotowanie zmian odpowiada Resort Rozwoju i Technologii. Urzędnicy uznali, iż proces sytuowania obiektów budowlanych względem granic musi kompleksowo brać pod uwagę wzajemne oddziaływanie urządzeń i budynków – zarówno istniejących, jak i dopiero projektowanych na sąsiadujących ze sobą działkach, a także stopień zabudowy terenu wokół.

Kluczowym powodem uszczelnienia prawa były codzienne uciążliwości generowane przez punkty składowania odpadów:

• nieprzyjemne zapachy przenikające bezpośrednio na sąsiednią posesję,
• insekty oraz gryzonie wabiące się do nieszczelnych lub źle zabezpieczonych kubłów,
• zanieczyszczone, brudne lub przepełnione pojemniki degradujące otaczający teren.

Nowe warunki techniczne wprost definiują, iż budynek oraz użyte w nim wyroby i materiały nie mogą stwarzać zagrożenia dla zdrowia i higieny użytkowników oraz ich sąsiadów – ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowego usuwania odpadów stałych i ciekłych. Co więcej, na właścicieli nałożony zostanie wyraźny obowiązek dbania o nienaganny stan techniczny i sanitarny miejsc składowania śmieci.

Obowiązkowe metry. Jakie odległości trzeba zachować?

Zgodnie z nowymi normami, wyznaczone na działce miejsce do gromadzenia odpadów stałych musi znajdować się w odległości co najmniej:

• 10 metrów – od okien lub drzwi do pomieszczeń przewidzianych na stały pobyt ludzi (zlokalizowanych do 10 metrów nad poziomem terenu dla danego miejsca);
• 3 metrów – od granicy działki budowlanej;
• 10 metrów – od placów zabaw dla dzieci (umieszczonych na wysokości do 10 metrów nad poziomem terenu);
• 10 metrów – od boisk dla dzieci i młodzieży oraz innych miejsc rekreacji.

Kiedy wolno postawić śmietnik przy samej granicy? Wyjątki od reguły

Od wymogu zachowania 3 metrów od płotu sąsiada przewidziano konkretne odstępstwa. Zbliżenie pojemników do granicy parceli będzie w pełni legalne, o ile do danej granicy przylega:

• miejsce gromadzenia odpadów stałych zorganizowane na sąsiedniej posesji – pod warunkiem, iż oba te punkty będą bezpośrednio do siebie przylegać i się ze sobą stykać;
• użytek gruntowy lub teren widniejący w ewidencji gruntów i budynków jako droga (dr) bądź grunt zarezerwowany pod budowę dróg publicznych lub linii kolejowych (Tp);
• plac dostępny publicznie.

Jak podkreślono w uzasadnieniu projektu, zwolnienie z zachowania dystansu dotyczy wyłącznie tej konkretnej granicy działki, przy której organizowany jest plac gospodarczy.

W praktyce oznacza to diametralną zmianę układu sił między sąsiadami. jeżeli inwestor zaplanuje swoje kubły dokładnie naprzeciwko śmietnika sąsiada, ten nie będzie mógł wnosić żadnych skarg. jeżeli jednak właściciel posesji przy wjeździe urządzi sobie rabaty kwiatowe, a boksy śmietnikowe wybuduje w połowie ogrodzenia z sąsiadem, sąsiad zyska twarde prawo do żądania przesunięcia śmietników pod swoje pojemniki. Obowiązek dostosowania się spadnie na osobę, która buduje się lub wprowadza po wejściu regulacji w życie.

Nowe przepisy precyzują, iż działki budowlane muszą posiadać infrastrukturę umożliwiającą selektywną zbiórkę śmieci. Uregulowano również sam szlak transportowy: pomiędzy wejściem do pomieszczenia na odpady a strefą dojazdu śmieciarki musi powstać w pełni utwardzone dojście. Nie może ono posiadać żadnego progu, ewentualnie dopuszczalny jest próg z fazowaną krawędzią, tak aby możliwe było swobodne przetaczanie pojemników na wózkach lub na ich własnych kółkach.

Pięć dopuszczalnych form miejsc na odpady

Projektowane rozporządzenie ściśle określa parametry techniczne punktów czasowego magazynowania odpadów stałych. Inwestor będzie mógł wybrać jedno z pięciu rozwiązań:

1. Zadaszona osłona lub przestrzeń wydzielona – ograniczona ścianami pełnymi bądź ażurowymi, wybudowanymi wyłącznie z materiałów i wyrobów mających klasę reakcji na ogień A1, A2,d0 lub B,d0.
2. Wyodrębnione pomieszczenie wewnątrz budynku – posiadające posadzkę położoną powyżej nawierzchni dojazdu pojazdu odbierającego odpady (maksymalnie do 0,15 m wyżej). Opcja ta obejmuje także dolną komorę zsypu z bezpośrednim wyjściem na zewnątrz, chronionym daszkiem o wysięgu minimum 1 m i przedłużonym w boki o co najmniej 0,8 m. Pomieszczenie musi posiadać zmywalne ściany i posadzkę, izolację przeciwwodną do wysokości co najmniej 1 m, sztuczne oświetlenie, wentylację, kratkę ściekową oraz punkt poboru wody.
3. Utwardzony plac pod kontenery – przystosowany do pojemników z zamykanymi otworami wrzutowymi.
4. Utwardzony plac z kontenerami podziemnymi lub półpodziemnymi – wyposażony w nadziemne otwory wrzutowe.
5. Wyodrębnione pomieszczenie na innej kondygnacji niż poziom terenu – dopuszczalne pod warunkiem wdrożenia rozwiązań technicznych gwarantujących sprawny odbiór odpadów; musi spełniać identyczne warunki sanitarne (zmywalne powierzchnie, hydroizolacja do 1 m, wentylacja, oświetlenie, kratka ściekowa, ujęcie wody).

Ponadto po 20 września przepisy wprost dopuszczą składowanie odpadów w pomieszczeniu gospodarczym, definiowanym jako przestrzeń zlokalizowana poza lokalem mieszkalnym lub lokalem użytkowym.

Kto musi się bać kontroli? Ważne zasady przejściowe

Nowelizacja nie oznacza konieczności natychmiastowej przebudowy istniejących już posesji. Wymogi obejmą wyłącznie przyszłe inwestycje, które będą realizowane po 20 września. Właściciele domów, którzy już teraz posiadają przygotowane i zagospodarowane place na śmieci, nie mają obowiązku ich przenoszenia.

Aktualnie projekt rozporządzenia w sprawie warunków technicznych znajduje się w Rządowym Centrum Legislacji na etapie notyfikacji.