Tychy: Temat zamachu, demokracji i autorytaryzmu na XI Tyskim Areopagu

Choć najważniejsze zagadnienie jedenastego już Tyskiego Areopagu (odbył się 10 listopada w Zespole Szkół nr 4) zostało wymyślone przed 30 października i dotyczyło setnej rocznicy zamachu majowego w II RP, to nieoczekiwanie zyskało na aktualności na skutek siłowego zajęcia w nocy z 30 na 31 października br. Trybunału Konstytucyjnego – co określane jest jako zamach stanu w III RP.

Do zamachu majowego, zwanego również przewrotem majowym, doszło w dniach 12-15 maja 1926 roku. W 2026 roku minęła więc setna rocznica tego wydarzenia – była to dobra okazja, by postawić pytanie: „Polacy wolą demokrację czy autorytaryzm?”. I takie pytanie zadali organizatorzy XI Tyskiego Areopagu, który odbył się 10 listopada w Zespole Szkół nr 4 w Tychach z udziałem uczniów tej placówki.

Historyczny temat, nieoczekiwanie dla organizatorów, zyskał w ostatnich dniach na aktualności po tym, jak osoby popierane przez rząd w nocy z 30 na 31 października zostały wprowadzone z kancelarii premiera Donalda Tuska (szefa Koalicji Obywatelskiej), w asyście policji, do Trybunału Konstytucyjnego (najważniejszego sądu w Polsce) i pod ochroną policyjnych pałek zaczęły tam urzędować, w sposób bezprawny zawieszając w pracy legalnych sędziów.

O naruszeniu prawa przez osoby zajmujące w tej chwili budynek TK (niektóre nie są choćby sędziami TK, bo nie złożyły wymaganego prawem ślubowania przed prezydentem RP) mówili m.in. prezesi Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego; specjalne oświadczenie wydała Helsińska Fundacja Praw Człowieka. Tezę, iż doszło w III RP do zamachu stanu, opiera się m.in. i na fakcie, iż na wieść o tych wydarzeniach prezydent III RP, lecący służbowo do Senegalu, nakazał zawrócić samolot i wrócił do Warszawy. Policja uzbrojona w tarcze, pałki i gaz zablokowała Strażnikowi Konstytucji (czyli prezydentowi) drogę do Trybunału Konstytucyjnego. A gdy już, przeciskając się obok płotu, Strażnik Konstytucji dotarł do budynku, to wejście zatarasowała mu m.in. sędzia-uzurpator. Policja wciąż strzeże osoby przebywające nielegalnie w TK, które premier Donald Tusk nazwał swoimi sędziami. Na ulicy przed Trybunałem trwa pokojowa demonstracja przeciwników dokonanego przez rząd bezprawia nazywanego również puczem.

Na takim tle, w przeddzień Święta Niepodległości, rozpoczął się XI Tyski Areopag. Zanim jego uczestnicy udali się do auli ZS nr 4, to w ramach uczczenia święta narodowego na boisku przy szkole młodzież rozwinęła i podniosła dużą biało-czerwoną wstęgę i odśpiewano hymn Polski.

Uczniowie ZS nr 4 rozwinęli na boisku biało-czerwoną wstęgę, 10.11.2026 r.; fot. ZB

Na XI Tyskim Areopagu władze miasta reprezentował Paweł Grosman, zastępca prezydenta Tychów do spraw społecznych (z Koalicji Obywatelskiej), który, odpowiadając na tytułowe pytanie Areopagu, w krótkim przemówieniu stwierdził m.in., iż jest za demokracją, bo demokracja pozwala wyłonić silnych przywódców.

Dobry wykład, w sposób bardzo przystępnie wyjaśniający sytuację II RP, wygłosił prof. dr hab. Lech Krzyżanowski z Uniwersytetu Śląskiego, zaproszony na XI Areopag przez organizatora Jarosława Gembkę.

Osnową dyskusji XI TA był wykład prof. Krzyżanowskiego. Przewrót majowy stanowił przełomowy moment w historii II RP. Przeprowadził go marszałek Józef Piłsudski przeciwko legalnie działającemu rządowi Wincentego Witosa. Było to krwawe zwarcie zwolenników, jak dzisiaj powiedzielibyśmy, dwóch systemów władzy: prezydenckiego i parlamentarno-gabinetowego. Strzelały do siebie oddziały wojska polskiego wierne premierowi Witosowi i żołnierze polscy popierający marszałka Piłsudskiego. Podczas trzech dni walk zginęło ponad 300 osób. W zmaganiach tych zwyciężył Piłsudski, rozpoczynając okres rządów tzw. sanacji. Symbolicznym aktem zwycięstwa zwolenników marszałka było zrzeczenie się przez ówczesnego prezydenta II RP Stanisława Wojciechowskiego zajmowanego urzędu.

ZB