Stan klimatu globalnego. Rośnie nierównowaga energetyczna Ziemi

Dostępny jest już najnowszy raport Światowej Organizacji Meteorologicznej (World Meteorological Organization) pt. „State of the Global Climate 2025”, który pokazuje, iż globalne zmiany klimatyczne przyspieszają, a Ziemia znajduje się w stanie narastającej nierównowagi energetycznej. Dokument wskazuje na rekordowe temperatury, rosnące stężenia gazów cieplarnianych oraz coraz większe obciążenie systemów naturalnych i społecznych.

Zmiany klimatyczne – nowy wskaźnik wymiany energii

Zdaniem Moniki Michalskiej, Sustainability Project Manager z UNEP/GRID Warszawa, kluczowym wnioskiem raportu jest wprowadzenie nowego wskaźnika – Earth Energy Imbalance (EEI). Jak wyjaśnia na portalu LinkedIn ekspertka, jest to różnica między ilością energii, jaką Ziemia otrzymuje od Słońca (promieniowanie docierające minus odbite), a ilością energii oddawanej w przestrzeń kosmiczną.

Ekspertka podkreśla, iż „jesteśmy w sytuacji, gdzie energia jest akumulowana w systemie Ziemi i napędza kaskadowe ryzyka dla gospodarki, społeczeństwa czy ekosystemów”. Dodaje również, iż systemy infrastrukturalne i zarządcze nie są projektowane na zmieniające się tempo zmian, ale raczej na krótkoterminowe, statyczne ryzyka. „System klimatyczny traci zdolność równoważenia zmian, a tempo tych zmian zaczyna mieć większe znaczenie niż ich skala”.

Dalsza część tekstu jest pod wywiadem z Marią Andrzejewską, UNEP/GRID-Warszawa

Rekordowe temperatury i wpływ zjawisk klimatycznych

Z raportu wynika, iż ostatnie trzy lata były najcieplejsze w historii 176-letnich pomiarów obejmujących lądy i oceany. Rok 2025 uplasował się na drugim lub trzecim miejscu – w zależności od zestawu danych – ustępując jedynie rekordowemu 2024 roku. Niewielkie ochłodzenie było związane z przejściem od zjawiska El Niño do La Niña.

Ocieplenie obserwowane przy powierzchni Ziemi i w troposferze stanowi jedynie około 1% nadmiaru energii zatrzymywanej przez gazy cieplarniane.

The Earth’s energy imbalance has reached a new high. In a stable climate, incoming energy from the sun is about the same as the amount of outgoing energy. But increasing greenhouse gas concentrations have upset the equilibrium.
🆕#StateOfClimate 2025: https://t.co/lAYI4OSe6M pic.twitter.com/nAbhg22CIs

— World Meteorological Organization (@WMO) March 24, 2026

Oceany magazynują nadmiar energii

Największym „magazynem” nadmiaru energii są oceany, które pochłaniają aż 91% jej całkowitej ilości. W 2025 roku zawartość ciepła w oceanach osiągnęła rekordowy poziom, co potwierdza ciągły wzrost energii w systemie klimatycznym.

Dodatkowo oceany absorbują około 29% emisji dwutlenku węgla pochodzenia antropogenicznego, co z jednej strony łagodzi skutki zmian klimatu, a z drugiej prowadzi do zakwaszania oceanów.

Topnienie lodu i wzrost poziomu mórz

Około 3% nadmiaru energii przyczynia się do topnienia lodu. Dane pokazują, iż od 2016 roku odnotowano osiem z dziesięciu najbardziej ujemnych bilansów masy lodowców od 1950 roku. Znaczące straty dotyczą również lądolodów Grenlandii i Antarktydy.

Zasięg lodu morskiego w Arktyce systematycznie maleje od 1979 roku, a w 2025 roku osiągnął jeden z najniższych poziomów w historii. W Antarktyce po 2015 roku nastąpił wyraźny spadek zasięgu lodu, a ostatnie lata przyniosły rekordowo niskie wartości.

Topnienie lodowców oraz ocieplenie oceanów prowadzą do przyspieszonego wzrostu poziomu mórz, obserwowanego szczególnie od początku pomiarów satelitarnych w 1993 roku.

Rekordowe stężenia gazów cieplarnianych

W 2024 roku stężenie dwutlenku węgla osiągnęło najwyższy poziom od 2 milionów lat, a metanu i podtlenku azotu – od 800 tysięcy lat. Co istotne, roczny przyrost CO₂ był największy od początku nowoczesnych pomiarów w 1957 roku.

Dane z 2025 roku potwierdzają dalszy wzrost poziomów tych gazów, co pogłębia efekt cieplarniany i nierównowagę energetyczną Ziemi.

Skutki dla gospodarki i społeczeństwa

Zmiany klimatyczne mają coraz bardziej złożone konsekwencje dla ludzi i wszystkich gałęzi gospodarki. Wpływają na bezpieczeństwo żywnościowe, migracje oraz stabilność systemów społecznych, szczególnie w regionach o wysokiej podatności i ograniczonych możliwościach adaptacji.

Jednym z kluczowych wniosków raportu jest rosnące znaczenie tempa zmian klimatycznych. System klimatyczny traci zdolność do równoważenia zaburzeń, a dynamika zmian staje się istotniejsza niż ich skala.

Cały raport „State of the Global Climate 2025” można poznać na stronie World Meteorological Organization.

Źródła: World Meteorological Organization, Springer nature Link, LinkedIn