Budowa tras rowerowych to dobry powód do stworzenia naturalnych systemów przeciwpowodziowy i siedliska dla dzikich zwierząt

Miasta mają problem z pieniędzmi. Każda inwestycja musi się obronić kosztowo, każdy projekt konkuruje z dziesiątkami innych potrzeb, a budżety samorządów kurczą się pod presją inflacji i rosnących oczekiwań mieszkańców. Cardiff, stolica Walii, znalazła na to odpowiedź, która zaskakuje swoją elegancją: budując infrastrukturę rowerową, jednocześnie tworzy system przeciwpowodziowy i miejskie siedliska dla dzikiej przyrody. Jeden projekt, trzy problemy rozwiązane naraz.

Prawo, które wymusiło kreatywność

U podstaw tej rewolucji leży decyzja legislacyjna z 2019 roku. Walijski rząd uchwalił wówczas pionierskie na skalę światową prawo, które wymaga, by wszelkie budowle wpływające na wchłanianie deszczówki na obszarze co najmniej 100 metrów kwadratowych – w tym ścieżki rowerowe – obowiązkowo zawierały systemy zrównoważonego odwadniania (SuDS). Innymi słowy: jeżeli budujesz ścieżkę rowerową, musisz jednocześnie zadbać o to, by deszczówka nie spływała wprost do kanalizacji, ale była naturalnie wchłaniana przez grunt.

To z pozoru biurokratyczne wymaganie stało się katalizatorem innowacji. Nowe ścieżki rowerowe w Cardiff projektowane są tak, by jednocześnie funkcjonować jako ogrody deszczowe – kieszenie zieleni działające jak gąbki pochłaniające intensywne opady, pomagające zapobiegać powodziom. Zieleń ta zapewnia też siedliska dla dzikich zwierząt, pomaga filtrować zanieczyszczenia i oferuje chłodzący cień podczas fal upałów.

Miasto, które ma po co to robić

Cardiff nie jest przypadkowym miejscem dla tego eksperymentu. To jedno z najbardziej wilgotnych miast Wielkiej Brytanii, zmagające się z przestarzałą kanalizacją, która nie radzi sobie z intensywnymi opadami – efektem są podtopienia, zanieczyszczenie wód i przeciążenie systemu ściekowego. Pionierski projekt w dzielnicy Grangetown objął obszar 12 hektarów, obejmując 500 nieruchomości przy 12 ulicach zamieszkanych przez około 1150 mieszkańców. Rury u podstawy ogrodów deszczowych zbierają wodę podczas gwałtownych burz i kierują oczyszczoną wodę do rzeki Taff.

Szczegóły projektowe zdradzają troskę o bioróżnorodność, która wykracza daleko poza dekoracyjną zieleń. Simon Dooley z miejskiego zespołu ds. ochrony przeciwpowodziowej powiedział, iż oprócz zapewnienia pszczołom i motylom siedlisk i nektaru – co jest wymogiem ustawowym – rury przelewowe ogrodów deszczowych mają teraz gęstą kratę, by gady nie wpadały do środka i nie były w pułapce. To drobiazg, ale wymowny: Cardiff myśli o swoich ścieżkach rowerowych jako o elemencie miejskiego ekosystemu, nie tylko infrastruktury transportowej.

Finansowanie z trzech źródeł naraz

Wielofunkcyjne podejście jest pragmatyczną odpowiedzią na obecną presję na brytyjskie miasta, by robić więcej za mniej. Wielość zastosowań pozwala urzędnikom sięgać do różnych źródeł finansowania jednocześnie. Ścieżka rowerowa może być sfinansowana z budżetu transportowego, ogrody deszczowe – z funduszy przeciwpowodziowych, a siedliska dla dzikich zwierząt – z programów ochrony przyrody. Jeden projekt, trzy budżety.

Podczas gdy Londyn, Manchester, Leeds i Sheffield rozwijają systemy SuDS wzdłuż swoich ścieżek rowerowych, Cardiff robi to w bardziej skoordynowany sposób. Efekty widać też na rynku nieruchomości: ponad 8 000 inwestycji budowlanych zostało objętych nowym prawem, a domy budowane zgodnie z nowymi wymogami sprzedają się drożej niż te wzniesione przed ich wprowadzeniem – bo ludzie chcą mieszkać otoczeni zielenią.

/Fot: GreenBlue Urban Ltd / Wood Street via Planetizen//