Rok 2026 w energetyce będzie pełen wyzwań i reform

– W nadchodzących miesiącach sektor czeka jeszcze większa intensyfikacja prac, wymuszona koniecznością dotrzymania harmonogramu transformacji energetycznej, dostosowania systemu do nowych warunków rynkowych oraz realizacji długofalowych celów, obejmujących nie tylko kwestie klimatyczne, ale również bezpieczeństwo energetyczne – mówi Paulina Grądzik, zastępczyni dyrektora departamentu energii i GOZ Konfederacji Lewiatan.

Kierunki zmian wyznaczać będzie prawdopodobnie Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK), który w najbliższym czasie przejdzie ścieżkę rządową, aby następnie przekazać go Komisji Europejskiej. KPEiK podlegał wielomiesięcznym pracom i był obiektem znacznego zainteresowania przedstawicieli branży energetycznej, ponieważ to na jego bazie planowane są działania poszczególnych podmiotów w zakresie ich rozwoju. Ponadto przedstawia on także wizję rządu dotyczącą planowanych zmian legislacyjnych czy strategicznych dla sektora energetycznego, a w konsekwencji dla gospodarki krajowej.

Reforma systemu przyłączeniowego

Ten rok będzie bardzo ważnym momentem transformacji energetycznej przede wszystkim z uwagi na procedowaną w tej chwili reformę systemu przyłączeniowego. Ograniczone możliwości przyłączeniowe i niski poziom elastyczności sieci to jedne z głównych barier rozwoju sektora OZE. Aby źródła odnawialne mogły się dalej rozwijać, konieczne są zmiany, które uwolnią blokowane moce przyłączeniowe i pozwolą na większą optymalizację wykorzystania dostępnej infrastruktury. Dlatego też reforma systemu przyłączeniowego jest niezbędna, choć obecna propozycja legislacyjna powinna zostać doprecyzowana i udoskonalona, w poszczególnych miejscach wymaga także dostosowania do potrzeb rynku. Lewiatan liczy jednak, iż po wprowadzeniu potrzebnych zmian projekt ten pozytywnie wpłynie na rozwój energetyki odnawialnej.

Pakiet antyblackoutowy

Zgodnie z zapowiedziami przedstawicieli Ministerstwa Energii, w najbliższych miesiącach zaprezentowany zostanie tzw. „pakiet antyblackoutowy” czyli pakiet inicjatyw legislacyjnych, których celem ma być zwiększenie poziomu odporności pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego na zakłócenia i awarie. Będzie to bardzo istotny zbiór propozycji regulacyjnych, które mają dotyczyć szerokiego katalogu aktów prawnych, nie tylko ustawy – Prawo energetyczne, ale także przepisów z zakresu cyberbezpieczeństwa czy zamówień publicznych. Pakiet ten ma być odpowiedzią na jeden z największych blackoutów w Europie, który miał miejsce na Półwyspie Iberyjskim w kwietniu 2025 r.

Deregulacja w energetyce

– W tym roku z pewnością nie odejdziemy także od deregulacji. Powinna ona obejmować racjonalne uproszczenie przepisów, ograniczenie barier administracyjnych oraz lepsze dostosowanie regulacji do aktualnych realiów technologicznych i rynkowych, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa energetycznego i ochrony interesu publicznego. Deregulacja powinna sprzyjać rozwojowi elastycznych modeli biznesowych, przyspieszać inwestycje w OZE, magazyny energii i cyfryzację, a także umożliwiać bardziej efektywną współpracę międzysektorową w ramach integracji systemów – podkreśla Paulina Grądzik.

Reforma systemu aukcyjnego

Przed nami także reforma systemu aukcyjnego będącego mechanizmem wsparcia dla wytwórców energii z OZE – reforma ta ma swoje źródło na poziomie unijnym i konieczne jest jej przeprowadzenie w najbliższych miesiącach. Ważne jest, aby zreformowany system wsparcia był optymalny zarówno z perspektywy wymagań unijnych, jak i możliwości wytwórców, którzy będą musieli spełnić nowe wymagania, wciąż opracowywane przez adekwatny resort.

Z pewnością nie będą to jedyne działania legislacyjne. w tej chwili procedowanych jest kilka projektów zmian na poziomie ustawowym, w tym m.in. zmiana w zakresie ponownego wprowadzenia tzw. obliga giełdowego. Rok 2026 r. w energetyce z pewnością będzie rokiem dużych zmian regulacyjnych, i systemowych. Choć procesy te nie zawsze będą łatwe i mogą wiązać się z istotnymi wyzwaniami dla uczestników rynku, są one niezbędne dla zapewnienia długoterminowej stabilności, bezpieczeństwa, efektywności i konkurencyjności sektora energetycznego.

– Niezbędnym elementem tego procesu pozostaje dialog z uczestnikami rynku, którzy są bezpośrednimi adresatami wielu zmian, dlatego też środowisko prawne powinno być kształtowane w sposób transparentny, a regulacje prawne powinny być jasne, przewidywalne i sprzyjające rozwojowi, a nie generujące kolejne bariery. Jednocześnie wdrażane reformy i kierunki działań powinny być projektowane w sposób minimalizujący obciążenia dla odbiorców końcowych, tak aby transformacja energetyczna przebiegała w sposób społecznie akceptowalny i ekonomicznie zrównoważony – dodaje Paulina Grądzik.

Konfederacja Lewiatan