15 godzin temu
Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt zmian w ordynacji podatkowej oraz kodeksie karnym skarbowym które wywołują alarm wśród ekspertów prawa podatkowego i prawników reprezentujących przedsiębiorców. Chociaż do projektu zgłoszono liczne uwagi i zastrzeżenia podczas konsultacji społecznych, resort nie wycofał się z najbardziej kontrowersyjnego zapisu który według specjalistów w praktyce likwiduje instytucję przedawnienia zobowiązań podatkowych i pozwala fiskusowi ścigać podatników choćby po wielu latach od momentu gdy teoretycznie sprawa powinna być już zamknięta. Nowe przepisy według doniesień Pulsu Biznesu dają urzędowi skarbowemu możliwość karania podatnika i domagania się zapłaty zaległych należności wraz z narosłymi przez lata odsetkami choćby po upływie pięcioletniego okresu przedawnienia który dotychczas stanowił nieprzekraczalną barierę chroniącą obywateli i firmy przed nieskończonym ściganiem przez administrację skarbową.
Fot. Warszawa w Pigułce
Obecne przepisy ordynacji podatkowej wyraźnie stanowią iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku, co w praktyce oznacza iż po tym czasie urząd skarbowy traci możliwość egzekwowania należności i podatnik może spać spokojnie wiedząc iż sprawa jest definitywnie zakończona. Ten pięcioletni okres przedawnienia funkcjonuje jako fundamentalna gwarancja stabilności prawnej i bezpieczeństwa obywateli przed arbitralnym działaniem państwa, pozwalając ludziom i firmom zamknąć stare sprawy i planować przyszłość bez obawy iż administracja skarbowa pojawi się nagle z roszczeniami dotyczącymi zdarzeń sprzed wielu lat gdy dokumenty mogły już zaginąć a świadkowie nie pamiętają szczegółów.
Planowane przez Ministerstwo Finansów zmiany wprowadzają rewolucyjny i według ekspertów niebezpieczny mechanizm który w praktyce czyni z instytucji przedawnienia pustą formułę pozbawioną realnego znaczenia. Nowy zapis pozwala na karanie podatnika z kodeksu karnego skarbowego choćby po przedawnieniu samego zobowiązania podatkowego, co oznacza iż urząd skarbowy może wszcząć postępowanie karne skarbowe i na jego podstawie wyegzekwować należności wraz z narosłymi odsetkami oraz grzywnami niezależnie od tego iż minęło już pięć lat i teoretycznie dług powinien być przedawniony. Mechanizm działa w ten sposób iż przedawnienie karalności czynu zabronionego z kodeksu karnego skarbowego zostaje całkowicie oderwane i uniezależnione od przedawnienia samego podatku, dzięki czemu fiskus może prowadzić postępowanie karne choćby dekadę po zdarzeniu i na tej podstawie domagać się pieniędzy których zgodnie z duchem dotychczasowych przepisów już nie mógłby wyegzekwować.
Ministerstwo uspokaja ale eksperci nie wierzą w dobre intencje
Wiceminister Finansów Jarosław Neneman w swoim wpisie na platformie LinkedIn stara się uspokoić nastroje twierdząc iż nowe przepisy mają uderzyć wyłącznie w prawdziwych przestępców podatkowych a nie w zwykłych obywateli którzy popełnili drobne błędy czy niedopatrzenia w rozliczeniach. Według tłumaczenia resortu celem zmian jest zamknięcie luki prawnej która pozwala wyrafinowanym oszustom podatkowym na świadome przedłużanie postępowania karnego poprzez składanie licznych odwołań wniosków i apelacji do momentu w którym następuje przedawnienie zobowiązania podatkowego i choćby udowodnione przestępstwo nie skutkuje realną karą finansową dla sprawcy. Wiceminister argumentuje iż do walki z prawdziwymi przestępcami nie służy postępowanie administracyjne prowadzone kartką i długopisem ale postępowanie karne z organami ścigania i dostępnymi im narzędziami, dlatego uniezależnienie przedawnienia karalności od przedawnienia podatku ma umożliwić skuteczne karanie oszustów którzy dotychczas wykorzystywali tę lukę do bezkarnego okradania państwa.
Problem polega jednak na tym iż jak wielokrotnie pokazywała praktyka ostatnich lat administracja skarbowa nie ogranicza swoich działań wyłącznie do ścigania wielkich oszustów i zorganizowanych grup przestępczych ale wykorzystuje każdy dostępny przepis i każdą lukę prawną do maksymalizacji wpływów z podatków uderzając zarówno w rzeczywistych oszustów jak i w uczciwych przedsiębiorców którzy popełnili błąd w skomplikowanej interpretacji prawa podatkowego. Eksperci prawa podatkowego którzy na co dzień reprezentują klientów w sporach z fiskusem doskonale znają przypadki gdy urząd skarbowy prowadzi postępowania przeciwko małym firmom i osobom fizycznym które nie miały żadnego zamiaru oszukania państwa ale po prostu inaczej zinterpretowały niejasny przepis lub popełniły omyłkę księgową, a mimo to traktowane są przez administrację z taką samą surowością jak zorganizowane grupy przestępcze wyprowadzające miliony złotych z budżetu.
Doświadczenie z wcześniejszymi zmianami w prawie podatkowym pokazuje iż choćby jeżeli ministerstwo zapewnia iż nowe przepisy będą stosowane wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach wobec najcięższych przestępstw, praktyka wygląda zupełnie inaczej i po kilku latach okazuje się iż narzędzia które miały służyć walce z mafią vatowską są rutynowo wykorzystywane przeciwko zwykłym podatnikom. Wystarczy przypomnieć sobie wprowadzenie klauzuli obejścia prawa podatkowego która według deklaracji miała dotyczyć tylko skrajnie agresywnych schematów optymalizacyjnych a w rzeczywistości zaczęła być stosowana w zwykłych transakcjach gospodarczych, czy mechanizm podzielonej płatności split payment który miał być dobrowolny ale gwałtownie stał się de facto obowiązkowy pod groźbą sankcji i podejrzeń ze strony urzędu skarbowego.
Co to oznacza dla ciebie
Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą lub masz skomplikowane rozliczenia podatkowe jako osoba prywatna inwestująca w nieruchomości akcje czy kryptowaluty, nowe przepisy oznaczają iż nigdy nie będziesz mógł być do końca pewien iż sprawa podatkowa jest już zakończona choćby jeżeli minęło już pięć lat od zdarzenia. Dotychczas po upływie pięcioletniego okresu przedawnienia mogłeś spokojnie wyrzucić stare dokumenty księgowe faktury i umowy wiedząc iż urząd skarbowy już po ciebie nie przyjdzie, teraz jednak będziesz musiał przechowywać całą dokumentację przez znacznie dłuższy czas ponieważ teoretycznie fiskus może wszcząć postępowanie karne skarbowe choćby po dekadzie i zażądać przedstawienia dowodów na twoją obronę.
Szczególnie narażone na negatywne skutki nowych przepisów są małe i średnie firmy które nie dysponują rozbudowanymi działami prawnymi i księgowymi zdolnymi do perfekcyjnego przestrzegania tysięcy stron skomplikowanych regulacji podatkowych. jeżeli jako przedsiębiorca popełniłeś błąd w rozliczeniu VAT pięć lat temu bo źle zinterpretowałeś niejasny przepis albo twój księgowy pomylił się w klasyfikacji transakcji, dotychczas po upływie okresu przedawnienia mogłeś odetchnąć z ulgą iż sprawa jest zamknięta. Po wejściu w życie nowych regulacji urząd skarbowy będzie mógł wrócić do tej sprawy choćby po siedmiu czy ośmiu latach wszcząć postępowanie karne skarbowe i wyegzekwować nie tylko zaległość podatkową ale także odsetki narosłe przez cały ten okres oraz grzywnę która może wynieść choćby dwieście procent kwoty uszczuplonego podatku.
Planuj swoje finanse i prowadzenie dokumentacji z myślą o tym iż będziesz musiał być w stanie obronić swoje rozliczenia podatkowe choćby po wielu latach od ich złożenia, co wymaga przechowywania nie tylko samych faktur i umów ale także wszelkich notatek służbowych korespondencji email szczegółowych opisów transakcji gospodarczych i uzasadnień dla podjętych decyzji księgowych. Inwestuj w profesjonalną obsługę księgową i prawną która pomoże ci unikać błędów interpretacyjnych i zabezpieczy cię na wypadek sporu z urzędem skarbowym, ponieważ koszt dobrego księgowego i prawnika jest niewspółmiernie niższy od potencjalnych kar które może nałożyć fiskus wykorzystując nowe przepisy.
Monitoruj rozwój sytuacji legislacyjnej i uważnie śledź czy projekt trafi do Rady Ministrów i zostanie uchwalony przez Sejm, ponieważ zgodnie z deklaracją ministerstwa przepisy miałyby wejść w życie pierwszego października dwa tysiące dwudziestego szóstego roku. jeżeli prowadzisz działalność w branży szczególnie narażonej na kontrole skarbowe takiej jak handel międzynarodowy usługi budowlane czy obrót nieruchomościami, rozważ konsultację z prawnikiem specjalizującym się w prawie karnym skarbowym który pomoże ci ocenić twoje ryzyko i przygotować strategię obronną na wypadek gdyby urząd skarbowy postanowił wykorzystać nowe narzędzia do wszczęcia postępowania dotyczącego starych spraw.
Zachowaj szczególną ostrożność przy wszelkich transakcjach które mogą budzić wątpliwości interpretacyjne urzędu skarbowego takich jak restrukturyzacje firmowe transakcje z podmiotami powiązanymi przekształcenia spółek czy skomplikowane umowy z elementami międzynarodowymi, ponieważ właśnie w takich sprawach fiskus najchętniej szuka oszustw podatkowych i może próbować zastosować nowe przepisy. jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości co do schematy rozliczenia złóż wniosek o indywidualną interpretację podatkową do Krajowej Informacji Skarbowej która choć nie chroni w stu procentach przed konsekwencjami to jednak znacznie zmniejsza ryzyko iż urząd uzna twoje działanie za celowe oszustwo podatkowe wymagające wszczęcia postępowania karnego.
