NIK o sektorze biogazu: niewykorzystany potencjał

Według danych przytoczonych w raporcie Najwyższej Izby Kontroli Polska dysponuje potencjałem produkcji biometanu sięgającym choćby 5 mld mł rocznie, podczas gdy całkowity potencjał rynku szacowany jest na ok. 8,3 mld mł. Dla porównania oznaczałoby to możliwość pokrycia blisko 30% krajowego zapotrzebowania na gaz ziemny.

SEKTOR W STAGNACJI

Rzeczywista skala wykorzystania tego potencjału pozostaje jednak niewielka. Produkcja biogazu w Polsce wyniosła:

• w 2021 r. – 662,7 mln mł,
• w 2022 r. – 916,5 mln mł,
• w 2023 r. – 774,5 mln mł.

Wskazuje to na wykorzystanie potencjału produkcyjnego jedynie na poziomie ok. 8–11%. Co więcej, z całkowitej produkcji w 2023 r. jedynie 428,4 mln mł stanowił biogaz rolniczy.

Jeszcze pesymistyczniej wygląda sytuacja w przypadku biometanu. Mimo rosnącego znaczenia tego paliwa w polityce energetycznej UE, do końca 2024 r. w Polsce nie funkcjonowała ani jedna instalacja produkująca biometan na skalę przemysłową. Tymczasem unijny program REPowerEU zakłada osiągnięcie produkcji 35 mld mł biometanu rocznie do 2030 r.

RYS. 1. ILOŚĆ ENERGII ELEKTRYCZNEJ (W MWH) WYPRODUKOWANEJ Z 1 MW MOCY ZAINSTALOWANEJ W LATACH 2020–2023

Źródło: Opracowanie własne NIK na podstawie danych GUS (wyliczono jako iloraz wyprodukowanej energii elektrycznej w danym roku i mocy zainstalowanej).

BIOGAZ NA MARGINESIE OZE

Na tle całego krajowego rynku OZE sektor biogazowy przez cały czas odgrywa marginalną rolę. W 2023 r. udział odnawialnych źródeł energii w końcowym zużyciu energii brutto wyniósł 16,5%, natomiast udział OZE w produkcji energii elektrycznej osiągnął 25,7%. Łączna produkcja energii elektrycznej z OZE wyniosła 45,85 TWh.

Największy udział w wytworzeniu energii elektrycznej miały:

• energetyka wiatrowa – 24,18 TWh,
• fotowoltaika – 11,11 TWh.

Dla porównania instalacje biogazowe wyprodukowały 1,48 TWh energii elektrycznej, co odpowiadało jedynie 3,2% całej produkcji energii z OZE.

NIEDOCENIANE UWARUNKOWANIA

Co ważne i stanowiące przewagę biogazu nad innymi OZE – jest on jednym z najbardziej stabilnych źródeł energii odnawialnej. W przeciwieństwie do energetyki wiatrowej i słonecznej instalacje biogazowe mogą pracować praktycznie przez cały rok, niezależnie od warunków pogodowych. Mimo tego rozwój sektora postępuje wyraźnie wolniej od wcześniejszych założeń strategicznych i deklaracji rządzących.

RYS. 2. MOC ZAINSTALOWANA (MW) I LICZBA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE W LATACH 2020–2024

Źródło: opracowanie własne NIK na podstawie elektronicznej bazy danych MKiŚ; rejestru KOWR oraz informacji URE.

BRAK STRATEGII

Według danych opublikowanych przez NIK na koniec 2024 r. w Polsce funkcjonowało ok. 485 biogazowni o łącznej mocy zainstalowanej 314,1 MW. Dla porównania w 2020 r. było to 255,7 MW, co oznacza wzrost o 58,4 MW w ciągu czterech lat. Problem polega jednak na tym, iż Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) zakładał wzrost znacznie większy:

• co najmniej o 184 MW w scenariuszu pesymistycznym,
• nawet o 261 MW w scenariuszu optymistycznym.

Tym samym równie umiarkowanie rosła produkcja energii elektrycznej z biogazu:

• 2020 r. – 1233,9 GWh,
• 2021 r. – 1307,3 GWh,
• 2022 r. – 1394,2 GWh,
• 2023 r. – 1482,4 GWh.

Wzrost względem 2020 r. wyniósł ok. 20,1%, co było jednym z najniższych wyników spośród wszystkich technologii OZE.

RYS. 3. UDZIAŁ ENERGII ELEKTRYCZNEJ WYTWORZONEJ W WYBRANYCH INSTALACJAC H OZE

Źródło: opracowanie własne NIK na podstawie danych GUS – Energia ze źródeł odnawialnych w roku 2023 – grudzień 2024.

EUROPA NAS WYPRZEDZA

Na tle innych państw UE Polska przez cały czas pozostaje rynkiem relatywnie niewielkim. Według danych dla 2020 r.:

• Niemcy posiadały 10 251 biogazowni i 242 biometanownie,
• Włochy – 1710 biogazowni i 25 biometanowni,
• Francja – 945 biogazowni i 213 biometanowni,
• Czechy – 575 biogazowni i jedną biometanownię.
• W Polsce pod koniec 2024 r. działało 485 instalacji biogazowych i przez cały czas brakowało instalacji produkujących biometan.

POLITYKA I BARIERY INWESTYCYJNE

Raport NIK wskazuje jednocześnie, iż jednym z głównych problemów pozostaje brak spójnej strategii rozwoju sektora. To wyzwanie, z którym nie radzą sobie kolejno następujący rządzący. W dokumentach strategicznych państwa przez lata nie określono konkretnych celów operacyjnych, harmonogramów ani mierników rozwoju rynku biogazu i biometanu.

W praktyce oznaczało to niepewność zarówno dla inwestorów, jak i administracji publicznej – twierdzi NIK. Co więcej, pozostawiało wiele osób i przedsięwzięć w tzw. zawieszeniu inwestycyjnym.

Do tego dochodziły bariery proceduralne. W analizowanym przez NIK okresie odnotowano m.in.:

• opóźnienia w wydawaniu świadectw pochodzenia sięgające choćby 221 dni,
• przewlekłe procedury przyłączeniowe,
• brak rozstrzygnięć aukcji dla biogazu z powodu niewystarczającej liczby ofert,
• trudności związane z wtłaczaniem biometanu do sieci gazowej.

RYS. 4. PRODUKCJA ENERGII ELEKTRYCZNEJ Z OZE W POLSCE W LATACH 2020–202 3 (W GWH)

Źródło: Energia ze źródeł odnawialnych w 2023 r. – publikacja GUS, Warszawa grudzień 2024 r.

CZAS NA ZMIANY

Wszystko to przyczyniło się do stworzenia obrazu sektora biogazu i biometanu jako jednego z najbardziej niewykorzystanych segmentów polskiej transformacji energetycznej. Mimo iż dysponuje on dużym potencjałem surowcowym, stabilnym profilem pracy i rosnącym znaczeniem w polityce energetycznej UE.

POBIERZ BEZPŁATNIE NASZ RAPORT BIOGAZOWY 2026
– W NIM WIELE WAŻNYCH OPINII I ANALIZ!

Raport Biogaz i biometan w Polsce 2026

Pobierz za darmo i zapisz sie do newslettera

Wyślij link na adres email:

Zaznaczenie pola oznacza wyrażenie zgody na otrzymywanie od Biomass Media Group Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu drogą e-mailową newslettera oraz innych informacji handlowych w celu marketingu bezpośredniego, która jest świadczeniem wzajemnym w zamian za otrzymanie możliwości pobrania określonych treści. Zgoda ta może zostać wycofana w dowolnym momencie poprzez wykorzystanie linku dezaktywacyjnego dostępnego w każdej wiadomości. Więcej informacji na temat przetwarzania Twoich danych znajdziesz w Polityce prywatności [https://magazynbiomasa.pl/polityka-prywatnosci/].

Tekst: Opracowano na podst. informacji o wynikach kontroli „Wykorzystanie biogazu dla celów wytwarzania energii”, Warszawa, lipiec 2025 r.
Zdjęcie: NIK