Nie zapłacisz czynszu – stracisz mieszkanie. Zmiany w prawie już w 2026 roku

Rząd szykuje zmiany w przepisach dotyczących spółdzielni mieszkaniowych, które znacząco zaostrzą konsekwencje niepłacenia czynszu. Nowe regulacje mogą pozwolić sądom na wygaszenie prawa do lokalu choćby wtedy, gdy dłużnik spłaci zaległości w trakcie postępowania.

Fot. Warszawa w Pigułce

Nowe przepisy wobec dłużników w spółdzielniach. Utrata prawa do mieszkania będzie łatwiejsza

Rząd pracuje nad zmianami w przepisach dotyczących spółdzielni mieszkaniowych, które znacząco zaostrzą konsekwencje długotrwałego niepłacenia czynszu. Projekt nowelizacji przewiduje, iż dłużnicy mogą stracić spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu choćby wtedy, gdy uregulują zaległości w trakcie postępowania sądowego. Zmiany mają wejść w życie jeszcze w 2026 roku.

Co się zmienia

Projekt nowelizacji ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz Prawa spółdzielczego zakłada odejście od obecnych rozwiązań, które pozwalały dłużnikom uniknąć utraty mieszkania poprzez spłatę zadłużenia na ostatnim etapie procesu sądowego. Po zmianach sąd będzie mógł orzec o wygaśnięciu lokatorskiego prawa do lokalu niezależnie od tego, czy zaległości zostaną później uregulowane.

Nowe przepisy mają ograniczyć zjawisko przerzucania kosztów utrzymania nieruchomości na pozostałych mieszkańców spółdzielni. W praktyce oznacza to większą ochronę interesów lokatorów regularnie opłacających czynsz.

Fakty i tło sprawy

Zaległości czynszowe w spółdzielniach mieszkaniowych są narastającym problemem. Według dostępnych danych łączne zadłużenie mieszkańców wobec spółdzielni, wspólnot i gmin sięga setek milionów złotych. Zarządcy nieruchomości od lat wskazują, iż obecne przepisy są nieskuteczne wobec osób uporczywie unikających płatności.

Dotychczas obowiązujące regulacje umożliwiały zachowanie lokalu choćby po wszczęciu postępowania sądowego. Wystarczyło uregulować dług przed zakończeniem rozprawy, aby sąd nie mógł orzec o wygaśnięciu prawa do mieszkania. Zdaniem spółdzielni prowadziło to do nadużyć i braku realnej odpowiedzialności.

Rola sądów

Po wejściu w życie nowych przepisów to sądy będą decydować o wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w przypadku zaległości czynszowych. najważniejsze znaczenie będzie miała skala i uporczywość zadłużenia, a nie jedynie fakt późniejszej spłaty należności.

Zmiana oznacza, iż uregulowanie długu w trakcie procesu nie będzie już automatycznie chronić dłużnika przed utratą mieszkania. Wyrok sądu będzie miał charakter ostateczny i skutkował zakończeniem członkostwa w spółdzielni.

Koniec możliwości odzyskania lokalu

Jedną z najdalej idących zmian jest likwidacja możliwości odzyskania mieszkania po latach niepłacenia czynszu. w tej chwili osoba, która utraciła lokatorskie prawo do lokalu z powodu zadłużenia, może po spłacie należności wystąpić do spółdzielni o ponowne ustanowienie tego prawa.

Po nowelizacji taka możliwość zniknie. jeżeli sąd orzeknie o wygaśnięciu prawa do lokalu, relacja ze spółdzielnią zakończy się definitywnie. Lokal będzie mógł zostać przydzielony innej osobie, a były lokator nie będzie miał podstaw do jego odzyskania.

Dlaczego ustawodawca zaostrza przepisy

Projektodawcy podkreślają, iż celem zmian jest ochrona interesów większości mieszkańców spółdzielni. Długotrwałe zaległości jednego lokatora wpływają na kondycję finansową całej wspólnoty i często prowadzą do podwyżek opłat dla osób terminowo regulujących należności.

Nowe regulacje mają również wzmocnić pozycję spółdzielni w postępowaniach windykacyjnych i ograniczyć zjawisko przewlekania spraw sądowych bez realnych konsekwencji.

Co to oznacza dla mieszkańców

Dla lokatorów spółdzielni mieszkaniowych zmiany oznaczają konieczność większej dyscypliny finansowej. Długotrwałe zaległości czynszowe będą wiązały się z realnym ryzykiem utraty prawa do mieszkania, bez możliwości późniejszego powrotu.

Jednocześnie osoby regularnie opłacające czynsz mogą liczyć na większą stabilność finansową spółdzielni i ograniczenie sytuacji, w których koszty utrzymania nieruchomości są rozkładane nierównomiernie. Nowe przepisy mają wejść w życie w 2026 roku, po zakończeniu procesu legislacyjnego.