MON zwolni ze służby ojców z rodzin wielodzietnych? Mamy odpowiedź resortu

Rok temu Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zaproponowało, by ojcowie wychowujący co najmniej 3 dzieci byli zwolnieni ze służby wojskowej. Ministerstwo Obrony Narodowej odpowiedziało wówczas, iż pomysł jest wart rozważenia i może pojawić się w kolejnej nowelizacji ustawy. Redakcja Warszawy w Pigułce zapytała więc MON czy planuje rozszerzyć katalog rodzin zwolnionych. Mamy odpowiedź.

Fot. Shutterstock

Sprawa, która poszła w niepamięć

W styczniu 2025 roku resort rodziny przedstawił swoje uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o obronie Ojczyzny. Propozycja była konkretna – rozszerzyć katalog osób zwolnionych z obowiązkowej służby wojskowej o mężczyzn z rodzin wielodzietnych, którzy wychowują co najmniej 3 dzieci.

Ministerstwo argumentowało, iż takie rozwiązanie miałoby pozytywny wpływ na wzrost demograficzny w Polsce. „Takie działanie ma na celu umacnianie oraz wspieranie funkcji rodziny oraz zwiększenie szans rozwojowych i życiowych dzieci oraz młodzieży, w szczególności z rodzin wielodzietnych” – pisał resort. Dodawano również, iż kreowanie pozytywnego wizerunku wielodzietności jest równie istotne jak bezpośrednie wsparcie rodzin.

MON nie odrzucił wówczas tej propozycji. W odpowiedzi resort obrony zapewnił, iż „dostrzega i popiera dążenia i inicjatywy mające pozytywny wpływ na rozwój demograficzny w Polsce”. Zaznaczono, iż „uwaga jest warta rozważenia”, a „ze względu na konieczność przeprowadzenia głębszych analiz i uzgodnień sprawa będzie przedmiotem prac przy kolejnej nowelizacji ustawy, które już się rozpoczęły”.

Pytanie bez odpowiedzi

Rok później, 26 stycznia 2026 roku, nasza redakcja zapytała MON, czy prowadzone są jakiekolwiek prace nad rozszerzeniem katalogu zwolnień o ojców wielodzietnych. Odpowiedź była krótka i jednoznaczna. „Aktualnie, w zakresie ewentualnych zmian legislacyjnych, nie planuje się i nie prowadzi żadnych prac” – poinformował resort.

To oznacza, iż zapowiadane „prace przy kolejnej nowelizacji” albo w ogóle się nie rozpoczęły, albo zostały zarzucone. Sprawa, która miała być rozważana i analizowana, nie znajduje się w tej chwili wśród priorytetów MON.

Ministerstwo Obrony Narodowej wskazywało wtedy na pewien dylemat. Z jednej strony chce wspierać wielodzietność, z drugiej musi dbać o zasoby osobowe armii. „Analizowane rozwiązanie będzie zatem musiało stanowić pewien kompromis pomiędzy promowaniem wielodzietności a potrzebami uzupełnieniowo-mobilizacyjnymi Sił Zbrojnych” – tłumaczono.

Resort podkreślał, iż już teraz z obowiązku służby wojskowej wyłączone są kobiety w ciąży oraz w okresie 6 miesięcy po porodzie, a także osoby sprawujące opiekę nad dziećmi do lat 8. Zwolnione ze służby są także osoby sprawujące opiekę nad starszymi dziećmi i osobami chorymi, o ile tej opieki nie można przekazać nikomu innemu.

Kto dziś jest zwolniony ze służby

Obecnie z obowiązku pełnienia służby wojskowej wyłączone są tylko określone grupy osób. Zgodnie z art. 5 ustawy z 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny nie podlegają mu:

• osoby uznane ze względu na stan zdrowia za trwale niezdolne do służby wojskowej,
• kobiety w ciąży oraz w okresie 6 miesięcy po porodzie,
• osoby sprawujące opiekę nad dziećmi do lat 8,
• osoby sprawujące opiekę nad dziećmi od lat 8 do 18, osobami obłożnie chorymi, osobami z trwałą niezdolnością do pracy w gospodarstwie rolnym, osobami z całkowitą niezdolnością do pracy i samodzielnej egzystencji oraz osobami ze znacznym stopniem niepełnosprawności – o ile te osoby wspólnie zamieszkują z osobą wzywaną do służby, a opieki tej nie można powierzyć innym.

Ojcowie rodzin wielodzietnych na tej liście się nie znaleźli i w najbliższym czasie też się nie znajdą.

Jeżeli jesteś ojcem rodziny wielodzietnej nie licz na zwolnienie

Jeśli jesteś ojcem co najmniej 3 dzieci, nie możesz liczyć na automatyczne zwolnienie z obowiązkowej służby wojskowej. Obowiązek ten w Polsce dotyczy mężczyzn od ukończenia 18. roku życia do końca roku kalendarzowego, w którym kończą 60 lat, a posiadających stopień podoficerski lub oficerski – do 63 lat.

Warto jednak pamiętać, iż w tej chwili obowiązkowa zasadnicza służba wojskowa w Polsce jest zawieszona. Oznacza to, iż w czasie pokoju nie ma poboru, choć prawnie taka możliwość istnieje i może zostać przywrócona w każdej chwili decyzją władz. Pobór może też odbyć się w sytuacji zagrożenia. jeżeli sprawujesz opiekę nad dziećmi do lat 8, przysługuje ci zwolnienie. jeżeli Twoje dzieci są starsze, zwolnienie możesz uzyskać tylko wtedy, gdy opieki nad nimi nie można powierzyć innym osobom.

Propozycja Ministerstwa Rodziny miała wprowadzić jasne i proste kryterium – liczba dzieci wynosząca co najmniej 3. To rozwiązanie dziś jednak nie jest rozpatrywane, mimo iż rok temu MON deklarował otwartość na dyskusję.