Pół biliona złotych – to stawka, o którą toczy się gra w nadchodzącej perspektywie finansowej UE na lata 2028-2034. W Głuchołazach marszałkowie wszystkich polskich województw spotkali się z przedstawicielami rządu, by wypracować nowy model podziału środków. najważniejsze hasła to decentralizacja, walka z kryzysem demograficznym i wzmocnienie roli regionów w kreowaniu polityki wiejskiej.
Nowe otwarcie pod opolskim przewodnictwem
Województwo opolskie przejęło stery w Konwencie Marszałków Województw RP. Pierwszej sesji pod przewodnictwem marszałka Szymona Ogłazy towarzyszyło poczucie historycznego momentu – to właśnie teraz zapadają najważniejsze decyzje dotyczące kształtu Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR).
Spotkanie rozpoczęło się od akcentu podkreślającego ciągłość samorządowej współpracy. Marszałek województwa zachodniopomorskiego, Olgierd Geblewicz, odebrał list gratulacyjny od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z okazji 10-lecia pełnienia funkcji prezesa Związku Województw RP. Geblewicz zaznaczył, iż obecna formuła rozmów z rządem jest wyjątkowo owocna:
„Dziś jest czas, kiedy po tej drugiej stronie mamy partnerów, którzy chcą z nami rozmawiać, o czym świadczy obecność ministrów na naszych obradach”.
Fundamenty rozwoju: Pół biliona złotych w rękach regionów
Marszałek Szymon Ogłaza, otwierając obrady, nie krył, iż tematyka spotkania dotyczy spraw fundamentalnych.
„Wielu z nas zarządza ogromną pulą funduszy unijnych. Rozmawiamy o kwestiach, które nakreślą nam sposób rozwoju naszych województw i to, jak będziemy mogli reagować na wyzwania, z jakimi się zderzamy. Musimy mieć do tego odpowiednie instrumenty” – podkreślał gospodarz spotkania.
Minister Funduszy i Polityki Regionalnej, Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, przedstawiła ambitny plan zainwestowania około 500 miliardów złotych (pół biliona) z funduszy europejskich. Najważniejszą deklaracją była zapowiedź odejścia od centralnego sterowania środkami.
-
Decentralizacja: 44% kwoty PPKR będzie zarządzane bezpośrednio na poziomie urzędów marszałkowskich.
-
Strategiczne zmiany: Znikną programy typu FEnIKS czy Program dla Polski Wschodniej, ale regiony wymagające wsparcia otrzymają pomoc w ramach planowania strategicznego z ich bezpośrednim udziałem.
-
Nowe priorytety: Demografia, innowacyjność gospodarki, bezpieczeństwo (militarne i cywilne, np. przeciwpowodziowe) oraz wyrównywanie szans w dostępie do usług.
Minister zapowiedziała również powołanie specjalnego zespołu do prac nad „kopertami” dla 16 województw oraz stworzenie funduszu rządowego na wkłady własne dla uboższych samorządów.
Głosy z regionów: Spójność, transformacja i pomoc techniczna
W dyskusji marszałkowie zwracali uwagę na realne problemy operacyjne. Marszałek Szymon Ogłaza podniósł kwestię niewystarczającej pomocy technicznej na obsługę funduszy, na co otrzymał natychmiastową deklarację ministerstwa o zwiększeniu tych kwot w nowym rozporządzeniu.
Wojciech Saługa, marszałek województwa śląskiego, akcentował trudności związane z czasem i skomplikowanymi procedurami:
„Konieczne są zapisy dotyczące sprawiedliwej transformacji, bo musimy się transformować i ponosić koszty tej transformacji”.
Z kolei Adam Struzik, marszałek mazowiecki, apelował o obiektywizm:
„Musi być metoda obiektywnego podziału środków, żeby tej krótkiej kołdry nie przeciągać w sposób polityczny, stwórzmy tę metodę podziału razem”.
Rolnictwo i wieś: Walka o 16 odrębnych polityk
Druga część sesji poświęcona była obszarom wiejskim. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Stefan Krajewski, poinformował, iż łączne środki na ten cel powinny wynieść co najmniej 50,158 mld euro.
Samorządowcy postulują jednak większą autonomię w tym zakresie. Marszałek Olgierd Geblewicz przedstawił stanowisko Związku Województw, postulujące stworzenie 16 odrębnych polityk rozwoju obszarów wiejskich:
„Obszary wiejskie w regionach różnią się nie tylko strukturą agrarną, ale także składem społecznym czy poziomem infrastruktury. To istotne z punktu widzenia efektywności wydatkowania tych funduszy”.
Minister Krajewski zadeklarował otwartość na dialog, podkreślając, iż do połowy 2027 roku, kiedy rząd musi przyjąć PPKR, pozostało czas na wypracowanie optymalnych rozwiązań.
Fot . UMWO
