1 godzina temu
Jeszcze niedawno bioodpady były kosztem dla samorządów. Dziś stają się paliwem dla energetyki. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchamia 30 kwietnia 2026 r. program „Wysokosprawna kogeneracja z biogazu wytwarzanego z biomasy, w tym z odpadów komunalnych”.
Przez lata bioodpady funkcjonowały w systemie gospodarki odpadami jako kłopotliwy obowiązek – drogi w zagospodarowaniu, społecznie konfliktowy i regulacyjnie wymagający. Dla wielu gmin były przede wszystkim kosztem, który trzeba było ponosić w ramach realizacji ustawowych zadań związanych z organizacją systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.
SELEKTYWNIE ZEBRANE BIOODPADY Z WYRAŹNĄ PREFERENCJĄ
Dziś ta perspektywa zaczyna się zmieniać. Coraz wyraźniej widać, iż bioodpady mogą stać się ważnym elementem lokalnej gospodarki obiegu zamkniętego oraz źródłem energii produkowanej blisko miejsca ich powstawania. Wyraźnym sygnałem tej zmiany są środki z Funduszu Modernizacyjnego, które coraz częściej kierowane są do projektów łączących gospodarkę odpadami z lokalną energetyką.
Fundusz Modernizacyjny to pieniądze z unijnego systemu handlu emisjami, przeznaczone na modernizację energetyki i ograniczanie emisji w krajach takich jak Polska. Nowy program, który ma być ogłoszony jeszcze w kwietniu, finansować będzie instalacje fermentacji wytwarzające biogaz z jednoczesną produkcją energii elektrycznej i ciepła w warunkach wysokosprawnej kogeneracji.
JUŻ DZISIAJ ZAPISZ SIĘ NA FORUM ZIELONA GMINA 2026!
Do rozdysponowania jest 1 mld zł, z czego 600 mln zł w formie bezzwrotnych dotacji. To jeden z największych instrumentów finansowych skierowanych do sektora biogazu w ostatnich latach.
Z punktu widzenia samorządów, szczególnie istotne jest to, iż program wyraźnie premiuje selektywnie zebrane bioodpady komunalne. Nie są one już jedynie dopuszczalnym wsadem do instalacji, ale stają się realnym atutem projektów ubiegających się o finansowanie.
Im większy udział bioodpadów w strumieniu fermentacyjnym, tym wyższa punktacja w ocenie merytorycznej wniosku. W praktyce oznacza to, iż instalacje powiązane z lokalnym systemem gospodarki odpadami – organizowanym przez gminy – mają dziś znacznie większe szanse na uzyskanie wsparcia.
BIOGAZ Z BIOODPADÓW – SZANSA DLA GMIN I PARTNERSTW
Choć formalnymi wnioskodawcami w programie będą przedsiębiorcy lub spółki realizujące inwestycje publiczne czy energetyczne, to bez współpracy z samorządami wiele projektów nie będzie mogło powstać. To gminy odpowiadają bowiem za organizację systemu odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych oraz za zapewnienie strumienia selektywnie zebranych bioodpadów.
W praktyce oznacza to, iż rozwój instalacji biogazowych wykorzystujących odpady komunalne będzie w dużej mierze zależał od współpracy pomiędzy samorządami, operatorami systemu odpadowego oraz inwestorami.
Dla wielu gmin może to być szansa na bardziej stabilne i przewidywalne zagospodarowanie bioodpadów, a także na rozwój lokalnych instalacji, które jednocześnie wspierają system energetyczny i ograniczają koszty transportu odpadów na duże odległości.
KLUCZOWE WYMAGANIA DLA WNIOSKODAWCÓW
Program nie jest jednak prostą dystrybucją środków. To konkurs, do którego nie da się podejść z ogólną koncepcją i nadzieją, iż „jakoś się uda”. Na samym już początku weryfikowane są jasno określone kryteria dostępu, które wymagają dobrego przygotowania do wnioskowania o wsparcie. Inwestycja musi być zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jeżeli taki obowiązuje, oraz posiadać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Bez tych dokumentów wniosek odpadnie jeszcze przed oceną punktową.
Równie jasno określone są założenia technologiczne. Całość biogazu wytworzonego w instalacji fermentacji musi zostać skierowana do produkcji energii elektrycznej i ciepła w warunkach wysokosprawnej kogeneracji. Energia elektryczna natomiast, która przekracza potrzeby własne instalacji, powinna trafić do sieci.
Duży nacisk położono także na to, co zostaje po procesie fermentacji. Poferment nie może być problemem do rozwiązania „na później” – musi być zaplanowany jako pełnoprawny produkt. W praktyce oznacza to nawóz, środek wspomagający uprawę roślin lub produkt pofermentacyjny spełniający wymagania krajowych albo unijnych przepisów dotyczących produktów nawozowych. Już na etapie wniosku trzeba pokazać, iż ten element projektu jest domknięty zarówno formalnie, jak i rynkowo.
SKALA INWESTYCJI I ZAGOSPODAROWANIE CIEPŁA
Program wyraźnie definiuje również skalę inwestycji. Wsparciem objęte są wyłącznie projekty, w których ilość biogazu wykorzystywanego do produkcji energii elektrycznej i ciepła w kogeneracji przekracza 1,8 mln mł rocznie. Mniejsze instalacje, często spotykane w praktyce rynkowej, nie kwalifikują się do dofinansowania. To sygnał, iż program adresowany jest do przedsięwzięć o określonej masie i znaczeniu dla lokalnego systemu energetycznego.
Nie da się też uciec od tematu ciepła. Inwestor musi wykazać, iż zagospodaruje co najmniej 40% energii cieplnej wytworzonej w kogeneracji. Nie wystarczą deklaracje – liczyć się będzie realny odbiór, potwierdzony umowami, analizami lub innymi wiarygodnymi założeniami.
Z punktu widzenia gmin oznacza to, iż projekty biogazowe mogą być powiązane m.in. z lokalnymi sieciami ciepłowniczymi, obiektami publicznymi czy zakładami przemysłowymi. Bioodpady jako element lokalnej energetyki.
JUŻ DZISIAJ ZAPISZ SIĘ NA KONGRES BIOMETANU 2026!
Program pokazuje wyraźnie, iż bioodpady przestają być wyłącznie problemem systemu gospodarki odpadami. Coraz częściej są postrzegane jako surowiec, który może wspierać lokalną produkcję energii i jednocześnie stabilizować koszty zagospodarowania odpadów komunalnych. Dla samorządów oznacza to rosnące znaczenie dobrze zorganizowanej selektywnej zbiórki bioodpadów oraz współpracy z podmiotami, które są w stanie przetworzyć je w energię i ciepło. W wielu przypadkach to właśnie dostęp do stabilnego strumienia bioodpadów będzie decydował o tym, czy projekt biogazowy powstanie w danej gminie.
Nowy program z Funduszu Modernizacyjnego może więc stać się impulsem do budowania lokalnych partnerstw między samorządami, operatorami systemu odpadowego i inwestorami energetycznymi. To kierunek, w którym coraz wyraźniej zmierza zarówno polityka odpadowa, jak i energetyczna.
Chcesz wiedzieć więcej? Czytaj magazyn Zielona Gmina:
Tekst: Paulina Walczak, METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze Sp. z o.o.
Zdjęcie: pixabay.com
