Masz już prawo do emerytury? Przepisy są jasne: możesz zarobić 85 528 zł bez podatku, ale warunek jest bezwzględny

Skończyłeś 60 lub 65 lat, przez cały czas pracujesz i zastanawiasz się, czy warto już wnioskować o emeryturę? jeżeli jeszcze jej nie pobierasz, fiskus może zostawić ci w kieszeni znacznie więcej, niż się wydaje. Limit zwolnienia z PIT wynosi 85 528 zł rocznie, ale warunek jest jeden i bezwzględny.

Para seniorów na spacerze w chłodny dzień. | Fot. Shutterstock.

Liczy się nie wiek, tylko to, czy emerytura faktycznie trafia na konto

Sedno tej ulgi leży w rozróżnieniu, które Ministerstwo Finansów samo tłumaczy na przykładach, bo w praktyce budzi najwięcej wątpliwości. Nabycie prawa do emerytury i pobieranie emerytury to dwie osobne rzeczy. Kobieta, która skończyła 60 lat, ma już prawo do świadczenia, choćby jeżeli nigdy nie złożyła wniosku do ZUS i nie ma żadnej decyzji przyznającej emeryturę. Dopóki faktycznie nie pobiera pieniędzy, może korzystać z ulgi.

Nie trzeba w tym celu robić nic sztucznego, na przykład składać wniosku o emeryturę tylko po to, by zaraz ją zawiesić. Wystarczy po prostu nie wnioskować albo wnioskować i nie odbierać świadczenia. Ministerstwo wprost potwierdza, iż 66-latek, który ma prawo do emerytury od roku, ale nie pobiera jej, bo kontynuuje etat, zachowuje prawo do ulgi. Warunek dotyczy również świadczeń z zagranicy w odwrotną stronę: emerytura pobierana z Niemiec nie przeszkadza w uldze na przychody z polskiej umowy zlecenia, bo liczy się status w polskim systemie, a nie fakt otrzymywania jakiegokolwiek świadczenia gdziekolwiek na świecie.

Umowa o dzieło zostaje poza ulgą, podobnie jak kontrakt menedżerski

Katalog przychodów objętych zwolnieniem jest zamknięty i konkretny. Ulga obejmuje wynagrodzenie z etatu, w tym stosunek służbowy, pracę nakładczą i spółdzielczy stosunek pracy, przychody z umowy zlecenia zawartej z podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, z właścicielem lub zarządcą nieruchomości pod wynajem, albo z przedsiębiorstwem w spadku, a także zasiłek macierzyński i dochody z własnej działalności gospodarczej, niezależnie od formy opodatkowania: skali podatkowej, podatku liniowego, stawki 5 proc. w ramach IP Box czy ryczałtu.

Czego w tym katalogu nie ma, jest równie ważne. Przychody z umowy o dzieło nie korzystają ze zwolnienia, co Ministerstwo Finansów potwierdza wprost na przykładzie wykładowcy zarabiającego na dziełach poniżej limitu, ale bez prawa do ulgi. Poza zwolnieniem zostają też kontrakty menedżerskie i umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem, choćby jeżeli formalnie przypominają zlecenie. Powód jest techniczny: warunkiem ulgi jest podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu danego przychodu, a umowa o dzieło co do zasady składek nie generuje.

85 528 zł to limit wspólny dla trzech różnych ulg naraz

Ta sama kwota, 85 528 zł, obowiązuje łącznie dla ulgi dla pracujących seniorów, ulgi dla rodzin 4+ oraz ulgi na powrót. Osoba, która spełnia warunki do dwóch z nich jednocześnie, na przykład pracujący senior wychowujący czworo lub więcej dzieci, nie podwaja limitu. Ministerstwo wyjaśnia to na przykładzie opiekuna prawnego pięciorga wnucząt: mimo spełnienia warunków obu ulg, przysługuje mu jeden limit 85 528 zł, a nie 171 056 zł.

Oświadczenie u pracodawcy działa od razu, ale ulgę można też odzyskać rok później

Zwolnienie można stosować na bieżąco w trakcie roku lub rozliczyć dopiero w zeznaniu rocznym, a wybór jednej ścieżki nie zamyka drugiej. Przy pracy na etacie pracodawca zastosuje ulgę dopiero po otrzymaniu pisemnego oświadczenia od pracownika, zawierającego klauzulę o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie, i uwzględni ją najpóźniej od kolejnego miesiąca po jego złożeniu. Bez takiego oświadczenia potrącenia idą na zwykłych zasadach przez cały rok.

To jednak nie oznacza utraty prawa do ulgi. Senior, który nie złożył oświadczenia w porę i przez cały rok miał odprowadzany standardowy podatek, odzyska nadpłatę, wykazując przychody objęte zwolnieniem w zeznaniu rocznym, w części dotyczącej przychodów zwolnionych z opodatkowania. Samo uzyskiwanie wyłącznie przychodów objętych ulgą nie tworzy obowiązku składania zeznania, ale warto je złożyć, jeżeli chce się odzyskać nadpłacony podatek albo skorzystać z dodatkowego zwrotu z tytułu ulgi na dziecko do wysokości zapłaconych składek.

Przepisy nie wymagają od razu żadnej dokumentacji potwierdzającej prawo do ulgi. Urząd może jednak wezwać do wykazania spełnienia warunków, więc warto mieć w zanadrzu chociaż podstawowe potwierdzenie wieku i informację, iż emerytura nie jest pobierana, na wypadek takiego wezwania.

Na Mazowszu pracuje najwięcej emerytów w kraju, ale to inna grupa niż ta objęta ulgą

Warto rozróżnić dwie różne statystyki, które łatwo pomylić. Według danych ZUS w województwie mazowieckim mieszka najwięcej pracujących emerytów w Polsce, 16,4 proc. wszystkich aktywnych zawodowo seniorów w kraju, a w przeliczeniu na 1000 osób pobierających świadczenie to aż 166 pracujących emerytów, najwięcej spośród wszystkich województw. W całym kraju blisko 894 tys. osób łączy pobieranie emerytury z pracą zarobkową.

Ta ogromna grupa nie ma jednak nic wspólnego z ulgą opisaną w tym artykule, bo skoro pobiera emeryturę, automatycznie traci do niej prawo. Ulga dla pracujących seniorów dotyczy węższej, mniej licznej grupy: tych, którzy mają już prawo do świadczenia, ale świadomie odkładają jego pobieranie, bo wolą pracować dalej bez podatku od dochodu do limitu. W Warszawie, gdzie bezrobocie wynosi zaledwie 1,3 proc., a pracodawcy skarżą się na brak kandydatów, miasto prowadzi Senioralne Biuro Karier przy ul. Nowolipie 25b, oferujące seniorom kilkaset stanowisk otwartych właśnie dla osób w wieku emerytalnym. To dokładnie ta grupa, dla której ulga ma największe znaczenie: senior wciąż aktywny na etacie, jeszcze niepobierający świadczenia, w mieście, gdzie o pracę dla niego nietrudno.

Decyzja o odłożeniu wniosku o emeryturę ma dwie strony, które warto znać

Odłożenie pobierania emerytury przy jednoczesnej korzyści podatkowej z ulgi to jeden element układanki, ale nie jedyny. Każdy rok pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego bez pobierania świadczenia podnosi też jego przyszłą wysokość, bo skraca okres, przez który ZUS będzie wypłacał emeryturę, i pozwala zgromadzić dodatkowy kapitał ze składek. To odrębna korzyść, niezależna od samej ulgi podatkowej, którą warto uwzględnić w całościowym rachunku.

Z drugiej strony, decyzja o odłożeniu wniosku oznacza brak bieżących wpływów z ZUS przez cały ten czas, co ma znaczenie dla domowego budżetu, zwłaszcza przy niepewności co do dalszego zatrudnienia. To, która opcja wypada korzystniej, zależy od wysokości zarobków, planowanej długości dalszej pracy i indywidualnej sytuacji finansowej, więc przed podjęciem decyzji warto policzyć obie ścieżki na własnych liczbach, najlepiej z pomocą kalkulatora emerytalnego dostępnego po zalogowaniu na Platformie Usług Elektronicznych ZUS.