Jezioro Rożnowskie traci pojemność. Do minister klimatu trafił pakiet pytań o ratowanie zbiornika

Problem zamulania Jeziora Rożnowskiego ponownie trafia na szczebel rządowy. Do Minister Klimatu i Środowiska skierowano obszerny zestaw pytań dotyczących utraty pojemności retencyjnej akwenu, jego znaczenia dla bezpieczeństwa wodnego Sądecczyzny, stanu środowiska oraz możliwości zdobycia pieniędzy na odmulanie i rewitalizację. Pada również pytanie o objęcie Jeziora Rożnowskiego pilotażowym programem zwiększania retencji i adaptacji do zmian klimatu. Problem nie jest nowy – już kilka lat temu w interpelacji sejmowej wskazywano, iż pojemność zbiornika zmniejszyła się z 228 do 158 mln metrów sześciennych.

Jezioro Rożnowskie to jeden z najważniejszych zbiorników wodnych Sądecczyzny. Pełni funkcje przeciwpowodziowe i retencyjne, ma znaczenie dla gospodarki wodnej, środowiska, lokalnej gospodarki i turystyki. Jednocześnie od lat powraca problem osadów gromadzących się w jego czaszy.

Teraz sprawa została przedstawiona przede wszystkim przez pryzmat retencji i adaptacji do zmian klimatu.

Ile pojemności straciło Jezioro Rożnowskie?

Jednym z kluczowych tematów skierowanych do resortu jest wpływ postępującego zamulenia na rzeczywistą zdolność retencyjną jeziora. Pytania dotyczą tego, czy ministerstwo posiada aktualne analizy w tej sprawie oraz ocenę wpływu zmniejszającej się pojemności na bezpieczeństwo wodne w skali lokalnej i regionalnej.

Skala problemu była podnoszona już wcześniej. W interpelacji parlamentarnej z 2021 roku wskazywano, iż w ciągu ponad 70 lat użytkowania zbiornika jego pojemność miała zmniejszyć się z 228 do 158 mln metrów sześciennych.

Problem Jeziora Rożnowskiego wracał później na forum Sejmu. W 2024 roku posłowie ponownie pytali o możliwość odmulenia i oczyszczenia akwenu.

Czy odmulanie może stać się elementem polityki klimatycznej?

Autor wystąpienia chce wiedzieć, czy odbudowa pojemności istniejących zbiorników zaporowych – w tym Jeziora Rożnowskiego – jest przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska traktowana jako element adaptacji do zmian klimatu.

Padają pytania, czy akwen został uwzględniony w krajowych dokumentach strategicznych związanych z adaptacją klimatyczną, gospodarowaniem wodą, przeciwdziałaniem skutkom suszy oraz zwiększaniem retencji.
Pojawia się także znacznie szersza propozycja: utworzenie krajowego programu odbudowy zdolności retencyjnych istniejących zbiorników, których możliwości zostały ograniczone przez wieloletnie odkładanie osadów.

Nie tylko retencja. Co ze stanem środowiska?

Druga grupa pytań dotyczy wpływu zamulenia na ekosystem Jeziora Rożnowskiego. Resort ma odpowiedzieć m.in., czy dysponuje ocenami dotyczącymi wpływu osadów na stan przyrodniczy zbiornika oraz czy prowadzone są badania jakości wód i bioróżnorodności.

Warto przypomnieć, iż w odpowiedzi resortu klimatu na interpelację z 2024 roku informowano o badaniach Zbiornika Rożnów prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska. Obejmowały one m.in. wskaźniki biologiczne, hydromorfologiczne, fizykochemiczne i chemiczne.

Teraz pojawia się również pytanie o możliwość rozszerzenia monitoringu i podjęcia działań, które poprawiłyby stan środowiska wodnego jeziora.

Skąd wziąć pieniądze na ratowanie jeziora?

Jedną z najważniejszych części wystąpienia jest finansowanie. Ministerstwo ma wskazać, z jakich krajowych programów można byłoby pokryć koszty odmulania, poprawy jakości wody, odbudowy funkcji środowiskowych i zwiększenia retencji.

Pytania dotyczą możliwości wykorzystania środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz funduszy europejskich przeznaczonych na adaptację do zmian klimatu, gospodarkę wodną oraz zwiększanie odporności na susze i powodzie.

Autor wystąpienia pyta również o możliwość stworzenia specjalnego mechanizmu finansowania dla strategicznych zbiorników, które przez dziesięciolecia tracą pojemność wskutek odkładania się osadów.

Jezioro Rożnowskie jako projekt pilotażowy?

Najdalej idące pytania dotyczą uznania problemu Jeziora Rożnowskiego za zagadnienie wykraczające poza Sądecczyznę.

Resort został zapytany, czy zbiornik ma z punktu widzenia państwa znaczenie strategiczne dla polityki klimatycznej i bezpieczeństwa wodnego oraz czy jego rewitalizacja mogłaby być wspólnym przedsięwzięciem ministerstw, Wód Polskich i lokalnych samorządów.

Pojawia się też konkretna propozycja: objęcie Jeziora Rożnowskiego pilotażowym programem działań służących zwiększaniu retencji i adaptacji do zmian klimatu.

Temat wraca także przy Rożnów II

Dyskusja o przyszłości jeziora nakłada się na plany budowy elektrowni szczytowo-pompowej Rożnów II. W lipcu 2026 roku parlamentarzyści skierowali do kilku resortów interpelacje dotyczące tej inwestycji, pytając również o jej wpływ na Jezioro Rożnowskie i możliwość kompleksowego odmulenia zbiornika.

W odpowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska z 31 lipca 2026 roku wskazano jednak, iż w ramach przygotowywanej inwestycji nie przewiduje się kompleksowego odmulania całego Jeziora Rożnowskiego; ewentualne prace mogą dotyczyć strefy ujęcia wody.

To sprawia, iż pytanie o osobny, kompleksowy program dla jeziora nabiera szczególnego znaczenia. Teraz ruch należy do Ministerstwa Klimatu i Środowiska – odpowiedź resortu może pokazać, czy wieloletni problem zamulania zbiornika ma szansę zostać potraktowany jako element szerszej polityki retencyjnej państwa.