2 godzin temu
W 2026 roku Stany Zjednoczone obchodzą 250-lecie niepodległości. To okazja, by wrócić do samych początków państwa, które powstało nie tylko z buntu wobec imperium, ale przede wszystkim z idei wolności, równości i samostanowienia.
Trzynaście kolonii i narastający konflikt
Historia USA sięga XVII i XVIII wieku, gdy wzdłuż wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej powstało trzynaście brytyjskich kolonii. Choć formalnie podlegały Koronie, w praktyce rozwijały się dynamicznie i coraz bardziej niezależnie. Koloniści prowadzili handel, budowali miasta i lokalne struktury władzy, jednak Londyn narzucał im podatki i ograniczenia handlowe, nie dając jednocześnie reprezentacji w brytyjskim parlamencie. Hasło „no taxation without representation” stało się symbolem sprzeciwu wobec imperialnej polityki.
Wojna o niepodległość
Pierwsze starcia zbrojne wybuchły w kwietniu 1775 roku w Lexington i Concord. Konflikt gwałtownie przerodził się w wojnę. Rok później, 4 lipca 1776 roku, podczas obrad Drugiego Kongresu Kontynentalnego w Filadelfii, przyjęto Deklarację Niepodległości. Głównym autorem dokumentu był Thomas Jefferson, a wśród jego sygnatariuszy znaleźli się m.in. John Adams, Benjamin Franklin i Roger Sherman. Deklaracja ogłaszała zerwanie więzi z Wielką Brytanią i wprowadzała rewolucyjną ideę, iż wszyscy ludzie rodzą się równi i posiadają niezbywalne prawa.
Od wojny do państwa
Wojna o niepodległość trwała do 1783 roku i zakończyła się podpisaniem traktatu paryskiego, w którym Wielka Brytania uznała suwerenność Stanów Zjednoczonych. Młode państwo musiało jednak stworzyć stabilny system rządów. W 1787 roku uchwalono Konstytucję USA, a dwa lata później odbyły się pierwsze wybory prezydenckie. Pierwszym prezydentem został George Washington, który nadał nowej republice autorytet i kierunek rozwoju. W 1791 roku przyjęto Bill of Rights, gwarantujący obywatelom m.in. wolność słowa, religii i zgromadzeń.
Ameryka – kraj sprzeczności
Początki USA to także czas głębokich kontrastów. Obok idei wolności istniał system niewolnictwa, który przez dziesięciolecia dzielił społeczeństwo. Jednocześnie kraj przyciągał imigrantów z Europy, w tym Polaków. Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski zapisali się w historii jako bohaterowie wojny o niepodległość, a tysiące anonimowych emigrantów współtworzyło fundamenty amerykańskiego społeczeństwa.
Fundament pod przyszłość
Pierwsze dekady istnienia Stanów Zjednoczonych ukształtowały państwo oparte na konstytucji, prawie i obywatelskiej odpowiedzialności. To wtedy narodził się amerykański eksperyment, który – mimo kryzysów, wojen i podziałów – trwa już 250 lat.
OŚ CZASU – POCZĄTKI USA
•1775 – pierwsze walki w Lexington i Concord
•4 lipca 1776 – ogłoszenie Deklaracji Niepodległości
•1783 – traktat paryski, uznanie niepodległości USA
•1787 – uchwalenie Konstytucji
•1789 – George Washington pierwszym prezydentem
•1791 – Bill of Rights
MK
