22 maja – Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej. Od niej zależy nasze przetrwanie

22 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej. To okazja do przypomnienia, jak istotną rolę dla ludzi i gospodarki odgrywają ekosystemy oraz jak poważnym zagrożeniem jest postępujące wymieranie gatunków. Eksperci alarmują, iż działalność człowieka prowadzi do zanikania siedlisk, nadmiernej eksploatacji zasobów naturalnych i rozprzestrzeniania się gatunków inwazyjnych.

Szóste wielkie wymieranie

Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w grudniu 2000 roku. Data 22 maja upamiętnia przyjęcie tekstu Konwencji o Różnorodności Biologicznej z 1992 roku. Celem obchodów jest zwiększanie świadomości społecznej na temat znaczenia bioróżnorodności dla rozwoju społeczno-gospodarczego.

Dalsza część artykułu jest pod filmem

Ekosystemy zapewniają ludziom szereg korzyści – od dostępu do żywności i wody po regulację klimatu czy ochronę gleby. Eksperci podkreślają jednak, iż odbudowa zniszczonych ekosystemów bywa w wielu przypadkach niemożliwa.

Słonie też mogą odejść do przeszłości. Fot. Pexels

Według szacunków współcześnie rocznie wymiera od 5 tys. do około 50 tys. gatunków roślin i zwierząt. Tempo to jest od 100 do choćby 1000 razy szybsze niż naturalny proces wymierania gatunków bez wpływu działalności człowieka. Obecnie, według większości naukowców, żyjemy w trakcie szóstego wielkiego wymierania.

Giną zarówno duże i rozpoznawalne zwierzęta, takie jak rysie, tygrysy, słonie, żyrafy czy nosorożce, jak i mniej znane gatunki, w tym także te, które nie zostały jeszcze odkryte i opisane przez naukowców.

Wśród polskich zwierząt zagrożonych wyginięciem jest żubr Fot. Pexels

Połowa ssaków naczelnych zagrożona wyginięciem

O zagrożonych gatunkach wielokrotnie pisaliśmy na portalu RaportCSR.pl. Przykładem może być artykuł o konieczności ochrony różnych gatunków małp i konieczności szukania nowych metod edukacyjnych.

Dr Magdalena Lenda, Instytut Ochrony Środowiska PAN

– Problem ginięcia naszych krewnych staje się w mediach coraz bardziej popularny. I całe szczęście, bo mamy szansę ich uratowania zanim bezpowrotnie wymrą. W przypadku niektórych gatunków, takich jak choćby orangutany, może się to stać jeszcze za naszego życia. Według IUCN 50 proc. ssaków naczelnych jest zagrożonych wyginięciem. Przyczyną zagrożeń oczywiście jest nasza aktywność – wycinka lasów w rejonie występowania naczelnych mająca przeznaczyć tereny pod przemysł czy uprawy palmy olejowej, soi oraz innych roślin użytkowych. Nie jest tajemnicą, iż są kraje, w których jada się małpy – ostrzegała dr Magdalena Lenda z Instytutu Ochrony Przyrody PAN.

Gatunki inwazyjne coraz większym zagrożeniem

Ochrona bioróżnorodności obejmuje również walkę z gatunkami inwazyjnymi, które wypierają rodzime gatunki fauny i flory. Jednym z przykładów jest nawłoć kanadyjska uznawana za roślinę wyjątkowo trudną do zwalczenia.

Eksperci zwracają uwagę, iż świadomość społeczna dotycząca skutków obecności gatunków inwazyjnych przez cały czas pozostaje niewielka.

Nosacz sundajski. Zagrożony wyginięciem bohater memów, których wpływ na ochronę tego gatunku i środowiska naturalnego analizowała dr Magdalena Lenda

– Naukowcy od niedawna badają kompleksowy wpływ inwazji na ekosystemy, toteż społeczeństwo mało wie o ich przyrodniczych i ekonomicznych skutkach. Efektywne informowanie powinno odwoływać się do skutków bliskich człowiekowi, wynikających ze strat usług ekosystemowych. Tylko wtedy większość ludzi podejmie działania – oceniała dr Magdalena Lenda.

Jak pisał RaportCSR.pl, walce z nawłocią kanadyjską wykorzystywane są nowoczesne technologie, takie jak algorytmy uczenia maszynowego.

Ochrona pszczół, polujące koty

Problemy związane z utratą bioróżnorodności dotyczą również masowego wymierania pszczół obserwowanego m.in. w Stanach Zjednoczonych. Coraz częściej zwraca się także uwagę na wpływ kotów domowych żyjących na wolności lub swobodnie opuszczających domy.

Szacuje się, iż w samych Stanach Zjednoczonych koty domowe każdego roku zabijają od 1,3 do 4 mld ptaków oraz od 6 do ponad 22 mld małych ssaków.

Zarazem na świecie trwa walka o uratowanie istnienia dużych kotów.

Krytycznie zagrożony amurski lampart. Na świecie żyje ich tylko około stu osobników. Dalsza część tekstu jest pod filmem

Dünyanın en nadir büyük kedilerinden biri olan Amur leoparı…

Vahşi doğada yalnızca yaklaşık 100 birey kaldı. pic.twitter.com/VGBbH7EhYV

— XpressTR (@XpressTR) May 15, 2026

António Guterres: lokalne działania mają globalny wpływ

Hasłem tegorocznego Międzynarodowego Dnia Różnorodności Biologicznej jest zdanie: „Lokalne działania dla globalnego wpływu”. W tym duchu swe przesłanie sformułował Sekretarz Generalny ONZ António Guterres. Poniżej jest treść jego przesłania.

Antonio Guterres. Fot. Ośrodek Informacji ONZ

Różnorodność biologiczna to żywa sieć, która podtrzymuje ludzkość. Jednak chaos klimatyczny, zanieczyszczenie środowiska oraz nieustanne eksploatowanie gleby, oceanów i zasobów wód słodkich prowadzą świat przyrody na skraj załamania, co ma katastrofalne konsekwencje dla ludzi, źródeł utrzymania i zrównoważonego rozwoju.

Globalne Ramy Różnorodności Biologicznej z Kunming-Montreal wskazują drogę. Musimy jednak działać szybciej, z większą ambicją i odpowiedzialnością.

Rządy muszą przejąć inicjatywę przyspieszając wdrażanie zobowiązań, mobilizując środki finansowe oraz eliminując luki w potencjale, które hamują postęp. Jednak, jak przypomina tegoroczne hasło, sukces zależy od działań wykraczających daleko poza stolice państw. Ludność rdzenna i społeczności lokalne, kobiety i młodzież, środowiska akademickie, biznes, miasta i regiony — wszystkie te podmioty odgrywają kluczową rolę w ochronie i odbudowie przyrody.

ONZ apeluje o zatrzymanie utraty bioróżnorodności

Kenijski nosorożec. Podobnie jak słonie czy żyrafy, nosorożce są zabijane przez kłusowników. Bandyci chcą handlować kłami słoni i rogami nosorożców, które są uważane w pewnych krajach Azji za afrodyzjak. Fot. Pexels

Organizacja Narodów Zjednoczonych wspiera państwa członkowskie poprzez działania oparte na nauce i sprzyjające włączeniu społecznemu, tj. aktualizowanie krajowych strategii ochrony bioróżnorodności, rozszerzanie obszarów chronionych, odbudowę ekosystemów oraz uwzględnianie ochrony przyrody w planowaniu zrównoważonego rozwoju i działań rzecz klimatu.

W tym Międzynarodowym Dniu Różnorodności Biologicznej wspierajmy tych, którzy działają lokalnie z myślą o globalnym wpływie, i wspólnie pracujmy nad zatrzymaniem oraz odwróceniem procesu utraty bioróżnorodności, tak aby ludzie i natura mogli rozwijać się razem – napisał Sekretarz Generalny ONZ.

Źródła: UNIC Warsaw – Ośrodek Informacji ONZ, MKiŚ, You Tube, portal X