ZWRP aktywnie w pracach komisji Sejmu i Senatu. Wrześniowe podsumowanie

Sprawy finansów samorządowych, transportu publicznego i kolei, strategicznych inwestycji infrastrukturalnych, energetyki odnawialnej oraz zmian w prawie samorządowym znalazły się we wrześniu wśród najważniejszych tematów prac komisji Sejmu i Senatu, w których uczestniczyli przedstawiciele Związku Województw RP. Obecność Związku na forum parlamentarnym pozwala na bieżąco monitorować rozwiązania mające bezpośredni lub pośredni wpływ na funkcjonowanie samorządów województw i rozwój regionów.

Wrzesień był miesiącem intensywnych prac parlamentarnych w obszarach istotnych dla jednostek samorządu terytorialnego. Przedstawiciele Związku Województw RP uczestniczyli w posiedzeniach komisji i podkomisji sejmowych oraz komisji senackich, śledząc proces legislacyjny i dyskusje dotyczące regulacji wpływających na zadania oraz możliwości rozwojowe polskich regionów.

Samorząd i jego finanse

Już 3 września przedstawiciel ZWRP uczestniczył w posiedzeniu sejmowej Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Komisja zajmowała się poprawkami Senatu do ustawy o samorządzie gminnym, dotyczącymi m.in. zasad wyboru organów wykonawczych jednostek pomocniczych gmin. Wszystkie poprawki zostały przyjęte bez głosów przeciwnych, a projekt skierowano do dalszych prac na posiedzeniu plenarnym Sejmu.

Ważnym elementem wrześniowej aktywności było również posiedzenie połączonych Komisji do Spraw Kontroli Państwowej oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, podczas którego przedstawiono sprawozdanie z działalności regionalnych izb obrachunkowych i wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego w 2025 roku.

Dane przedstawione podczas posiedzenia pokazały skalę działalności samorządów województw. W 2025 roku osiągnęły one łącznie 38,68 mld zł dochodów i poniosły 37,98 mld zł wydatków. Szczególne znaczenie w strukturze wydatków miały transport i łączność, inwestycje infrastrukturalne, ochrona zdrowia oraz wdrażanie funduszy europejskich. Wydatki na projekty realizowane z udziałem środków zagranicznych stanowiły średnio ponad jedną piątą budżetów województw – najwięcej spośród wszystkich typów jednostek samorządu terytorialnego.

Transport publiczny i rozwój kolei

Istotnym tematem prac parlamentarnych pozostawała również infrastruktura transportowa. Podczas posiedzenia Podkomisji stałej ds. gospodarki i infrastruktury komunalnej przedstawiciel ZWRP śledził dyskusję dotyczącą inwestycji samorządów w nisko- i zeroemisyjny transport publiczny oraz zasad funkcjonowania tzw. rezerwy drogowej.

W trakcie obrad wskazywano m.in. na rozwój elektromobilności także w mniejszych gminach oraz potrzebę stworzenia przejrzystych i obiektywnych kryteriów podziału środków dla samorządów. Zwracano również uwagę na przyszłe możliwości finansowania rozwoju elektromobilności i niskoemisyjnego transportu zbiorowego.

Tego samego dnia przedstawiciel Związku uczestniczył także w posiedzeniu Komisji Infrastruktury poświęconym Zintegrowanej Sieci Kolejowej – długoterminowemu planowi rozwoju infrastruktury kolejowej w Polsce. Koncepcja zakłada rozwój połączeń dalekobieżnych, regionalnych i aglomeracyjnych oraz zwiększenie znaczenia transportu kolejowego w przewozach pasażerskich i towarowych.

Z perspektywy województw szczególnie istotne jest to, iż prace nad planem prowadzone były przy udziale wszystkich 16 urzędów marszałkowskich. Docelowo Zintegrowana Sieć Kolejowa ma obejmować tysiące kilometrów nowych i modernizowanych linii oraz ponad 120 zintegrowanych węzłów przesiadkowych, zwiększających dostępność komunikacyjną regionów.

Szybsza realizacja strategicznych inwestycji

Kolejnym ważnym obszarem były rozwiązania mające usprawnić przygotowanie i realizację największych inwestycji infrastrukturalnych. Podczas wspólnego posiedzenia sejmowych Komisji Infrastruktury oraz Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy dotyczącego kluczowych przedsięwzięć transportowych, energetycznych i przeciwpowodziowych.

Projekt przewiduje m.in. skrócenie części terminów administracyjnych oraz uproszczenie procedur związanych z inwestycjami kolejowymi, drogowymi, portowymi, lotniczymi, energetycznymi i hydrotechnicznymi. Rozwiązania te mają bezpośrednie znaczenie dla rozwoju regionalnego. Z punktu widzenia samorządów województw istotna jest również zmiana terminu na opiniowanie niektórych inwestycji lotniskowych przez zarządy województw.

Energetyka wiatrowa i rola regionów

Przedstawiciel ZWRP uczestniczył także w pracach połączonych komisji senackich nad pakietem projektów ustaw dotyczących rozwoju energetyki wiatrowej. Proponowane zmiany obejmowały m.in. zasady lokalizacji elektrowni wiatrowych, usprawnienie procedur środowiskowych oraz rozwiązania ułatwiające modernizację istniejących instalacji.

Część proponowanych regulacji może mieć bezpośrednie znaczenie dla samorządów województw. Plany zagospodarowania przestrzennego województw oraz strategie rozwoju regionalnego pozostają bowiem ważnym elementem systemu planowania, a rozwój energetyki wiatrowej może wymagać aktualizacji dokumentów regionalnych i audytów krajobrazowych. Zmiany mogą również wpływać na zasady wspierania infrastruktury zielonej energii w ramach programów regionalnych.

Turystyka, sport i gospodarka nieruchomościami

We wrześniu Związek monitorował także senackie prace nad zmianami w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Projekt dotyczył stworzenia nowych ram prawnych dla rozwoju infrastruktury narciarskiej i turystyki zimowej oraz dostępu do gruntów prywatnych na potrzeby tego typu inwestycji.

Podczas posiedzenia zaprezentowano zarówno argumenty zwolenników nowych rozwiązań, jak i zastrzeżenia dotyczące ochrony prawa własności oraz wpływu inwestycji na środowisko. W związku z licznymi uwagami dalszą część posiedzenia przekształcono w wysłuchanie publiczne, a głosowanie nad projektem odłożono.

ZWRP na bieżąco z procesem legislacyjnym

Udział przedstawicieli Związku Województw RP w pracach komisji parlamentarnych jest ważnym elementem monitorowania procesu legislacyjnego z perspektywy regionów. Dotyczy to zarówno zmian bezpośrednio odnoszących się do kompetencji samorządów województw, jak i regulacji w zakresie transportu, energetyki, finansów publicznych, inwestycji czy rozwoju turystyki, które wpływają na realizację polityk regionalnych.

Wrześniowe posiedzenia pokazują szeroki zakres zagadnień, w których decyzje podejmowane na poziomie parlamentarnym przekładają się na funkcjonowanie województw. Związek Województw RP pozostaje obecny w tym procesie, monitorując kolejne etapy prac legislacyjnych i ich znaczenie dla polskich regionów.