ZUS może zażądać zwrotu 13. i 14. emerytury. Do rachunku mogą dojść odsetki

Dodatkowe świadczenia dla seniorów nie w każdym przypadku oznaczają, iż pieniądze można bezpiecznie zatrzymać. W 2026 roku 13. emerytura wyniosła 1978,49 zł brutto i trafiła do ponad 10 mln osób. Jesienią seniorów czeka jeszcze wypłata czternastki. Są jednak sytuacje, w których ZUS może po czasie uznać dodatkowe świadczenie za nienależnie pobrane i zażądać jego oddania. W określonych przypadkach do zwracanej kwoty mogą zostać doliczone odsetki.

Fot. Shutterstock / Warszawa w Pigułce

Pieniądze są już na koncie, ale ZUS może je później zweryfikować

Trzynasta emerytura wypłacana jest z urzędu. Senior nie musi składać osobnego wniosku, aby otrzymać pieniądze.

Nie oznacza to jednak, iż sam fakt wykonania przelewu ostatecznie przesądza o prawie do dodatkowego świadczenia.

Kluczowe znaczenie ma sytuacja świadczeniobiorcy w dniu wskazanym w przepisach. W przypadku tegorocznej trzynastki istotny jest 31 marca 2026 roku.

Jeżeli na ten dzień prawo do podstawowego świadczenia było zawieszone albo dana osoba nie miała prawa do świadczenia, może pojawić się problem z prawem do trzynastki.

W efekcie pieniądze, które wcześniej znalazły się na rachunku bankowym i mogły zostać już wydane, mogą zostać później zakwestionowane.

Dorabiający wcześniejsi emeryci muszą szczególnie uważać

Jedną z grup, dla których zasady dotyczące zawieszania świadczeń mają szczególne znaczenie, są osoby pobierające wcześniejsze emerytury lub renty i jednocześnie osiągające dodatkowe przychody.

Limity dorabiania zależą od przeciętnego wynagrodzenia i są okresowo aktualizowane.

Do końca maja 2026 roku próg odpowiadający 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia wynosił 6438,50 zł brutto miesięcznie. Jego przekroczenie mogło prowadzić do zmniejszenia świadczenia.

Druga granica wynosiła 11 957,20 zł brutto, czyli 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Przekroczenie tego poziomu mogło oznaczać zawieszenie świadczenia.

Od czerwca limity wzrosły, ale późniejsza zmiana progów nie zmienia sytuacji istniejącej w dniu mającym znaczenie dla prawa do trzynastej emerytury.

Czternasta emerytura na innych zasadach

W przypadku 14. emerytury mechanizm ustalania wysokości świadczenia jest inny.

Pełna czternastka w 2026 roku ma odpowiadać kwocie najniższej emerytury, czyli 1978,49 zł brutto. Pełne świadczenie przysługuje osobom, których podstawowa emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto.

Po przekroczeniu tej kwoty zaczyna obowiązywać zasada „złotówka za złotówkę”.

Oznacza to, iż każde 100 zł przekroczenia progu zmniejsza czternastkę o 100 zł.

Przykładowo przy świadczeniu podstawowym wynoszącym 3500 zł brutto przekroczenie progu wynosi 600 zł. Czternasta emerytura zostanie więc odpowiednio pomniejszona.

Jeżeli po przeprowadzeniu obliczeń wysokość czternastki okaże się niższa od ustawowego minimum wynoszącego 50 zł brutto, dodatkowe świadczenie nie zostanie wypłacone.

Nie każdy senior dostanie więc 1978,49 zł

To ważne, ponieważ informacje o wysokości 14. emerytury mogą być błędnie interpretowane jako zapowiedź identycznego przelewu dla wszystkich seniorów.

Tak nie jest.

1978,49 zł brutto to pełna wysokość świadczenia. Osoby przekraczające próg 2900 zł brutto otrzymają odpowiednio mniej, a przy dostatecznie wysokiej emeryturze czternastki nie otrzymają wcale.

Dodatkowo znaczenie ma istnienie prawa do świadczenia podstawowego w terminie określonym przez przepisy.

ZUS może wysłać decyzję o zwrocie pieniędzy

Najbardziej problematyczna sytuacja pojawia się wtedy, gdy pieniądze zostały wypłacone, a następnie ZUS stwierdzi, iż świadczeniobiorca nie miał do nich prawa.

Wówczas może zostać wydana decyzja dotycząca nienależnie pobranego świadczenia.

Dla seniora oznacza to, iż przelew otrzymany kilka miesięcy wcześniej nie jest dodatkową premią, którą może zachować. ZUS może domagać się zwrotu wskazanej w decyzji należności.

Do zwrotu mogą dojść również odsetki

Przepisy dotyczące nienależnie pobranych świadczeń przewidują również możliwość naliczenia odsetek.

Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy od wypłaty pieniędzy do zakończenia weryfikacji przez ZUS upłynie dłuższy czas.

Dlatego nie należy ignorować korespondencji z Zakładu. Po otrzymaniu decyzji trzeba dokładnie sprawdzić zarówno podstawę żądania zwrotu, jak i wskazaną kwotę oraz termin jej uregulowania.

Zwlekanie z reakcją może dodatkowo skomplikować sytuację finansową świadczeniobiorcy.

ZUS może potrącić pieniądze z kolejnych świadczeń

Brak możliwości jednorazowego oddania całej kwoty nie oznacza, iż sprawa automatycznie znika.

Należności mogą być w określonych przypadkach potrącane z kolejnych wypłat. o ile nie będzie możliwości odzyskania pieniędzy w ten sposób, możliwe są dalsze działania zmierzające do wyegzekwowania należności.

Przepisy przewidują jednak rozwiązania dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji.

Możliwe może być m.in. wystąpienie o rozłożenie należności na raty, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach również o odstąpienie od żądania zwrotu. Nie dzieje się to jednak automatycznie – wymaga odpowiedniego działania zainteresowanej osoby.

Dostałeś decyzję ZUS? Możesz się odwołać

Senior nie musi również bezwarunkowo zgadzać się z ustaleniami Zakładu.

Od decyzji dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia przysługuje odwołanie. o ile świadczeniobiorca uważa, iż ZUS błędnie ustalił jego sytuację albo nie uwzględnił istotnych okoliczności, powinien dokładnie przeanalizować otrzymane pismo i terminy wskazane w pouczeniu.

Szczególnie istotne mogą być dokumenty potwierdzające wysokość osiągniętych przychodów oraz informacje wcześniej przekazywane Zakładowi.

Samodzielne zgłoszenie zmiany może mieć ogromne znaczenie

Osoby dorabiające do wcześniejszych świadczeń nie powinny czekać, aż ZUS sam wykryje zmianę ich sytuacji.

Jeżeli pojawiają się okoliczności mogące prowadzić do zmniejszenia albo zawieszenia świadczenia, warto przekazać Zakładowi wymagane informacje.

Przepisy dotyczące zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przewidują bowiem inne konsekwencje w sytuacji, gdy ubezpieczony prawidłowo poinformował organ o zmianach, a wypłaty mimo to były kontynuowane.

Co to oznacza dla seniorów?

Najważniejsze jest to, aby nie traktować każdej automatycznej wypłaty z ZUS jako ostatecznego potwierdzenia prawa do pieniędzy.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby pobierające wcześniejszą emeryturę lub rentę, które przez cały czas pracują i osiągają przychody mogące mieć wpływ na zawieszenie świadczenia.

W przypadku czternastej emerytury trzeba dodatkowo pamiętać o progu 2900 zł brutto i zasadzie „złotówka za złotówkę”. Nie każdy otrzyma więc pełne 1978,49 zł brutto.

Jeżeli natomiast ZUS prześle decyzję nakazującą zwrot trzynastki lub czternastki, nie należy jej odkładać do szuflady. Trzeba sprawdzić podstawę decyzji, kwotę, naliczone odsetki oraz termin na odwołanie lub uregulowanie należności. W przypadku trudnej sytuacji finansowej warto również ustalić możliwość spłaty w ratach.

Najważniejsza zasada jest prosta: otrzymanie pieniędzy na konto nie zawsze oznacza, iż ZUS nie może później zakwestionować prawa do dodatkowego świadczenia.