4 dni temu
Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej negatywnie ocenił propozycję rozszerzenia ulg w opłatach za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej o inwestycje z zakresu sportu, turystyki, rekreacji i krajoznawstwa. W stanowisku z 15 września 2026 r. wskazał na ryzyko utraty najcenniejszych gleb oraz ograniczenia środków na ochronę i rekultywację gruntów.
Stanowisko dotyczy petycji nr BKSP-155-X-537/25, w której zaproponowano zmianę art. 12 ust. 16 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zdaniem Zarządu ZWRP obowiązujące rozwiązania pozwalają uwzględniać potrzeby związane z realizacją inwestycji publicznych, a jednocześnie chronić grunty o wysokiej wartości produkcyjnej.
Zarząd podkreśla, iż ochrona najcenniejszych gleb ma znaczenie dla bezpieczeństwa żywnościowego i zachowania bioróżnorodności. Jak wskazano w dokumencie, gleby klas I–III stanowią około 25 proc. powierzchni użytków rolnych w Polsce. Są nieodnawialnym zasobem przyrody, którego utrata wymaga uwzględnienia długofalowych skutków dla środowiska i społeczeństwa.
Szczególną odpowiedzialność za racjonalne gospodarowanie przestrzenią Zarząd przypisuje gminom. W ramach planowania przestrzennego powinny one przeznaczać pod inwestycje w pierwszej kolejności nieużytki oraz grunty o najniższej przydatności rolniczej. W ocenie ZWRP niewłaściwe decyzje planistyczne nie powinny prowadzić do utraty chronionych gleb, a następnie do oczekiwania bezwarunkowego zwalniania z opłat związanych z ich wyłączeniem z produkcji.
„Należności i opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji pełnią funkcję rekompensującą dla środowiska i społeczeństwa za bezpowrotną stratę terenów rolnych oraz leśnych” – podkreślono w stanowisku.
W przypadku gruntów rolnych wpływy te trafiają do budżetów województw i służą finansowaniu ochrony, rekultywacji oraz poprawy jakości gruntów, a także budowy i modernizacji dróg dojazdowych do terenów rolnych. Zarząd wskazuje, iż środki te umożliwiają wspieranie zadań realizowanych w gminach i powiatach. Rozszerzenie katalogu ulg mogłoby znacznie uszczuplić dostępne fundusze i ograniczyć możliwości dofinansowania lokalnych przedsięwzięć.
W ocenie Zarządu obowiązujące przepisy zapewniają już możliwość indywidualnego rozpatrywania potrzeb inwestycji publicznych. Zgodnie z art. 12 ust. 17 ustawy marszałek województwa może, na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, umorzyć całość lub część należności i opłat rocznych dotyczących gruntów rolnych w przypadku inwestycji realizujących cele publiczne określone w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, inne niż wymienione w ust. 16. Warunkiem jest powierzchnia wyłączanego gruntu nieprzekraczająca 1 ha oraz brak możliwości realizacji inwestycji na gruncie nieobjętym ochroną. eli.gov.pl
Zarząd wskazuje, iż rozwiązanie to może obejmować m.in. publiczne obiekty sportowe, ciągi piesze, parki i promenady. Podkreśla przy tym, iż umorzenie ma charakter uznaniowy. Marszałek, oceniając interes publiczny, powinien uwzględniać także potrzebę zachowania środków na ochronę gruntów.
Kolejnym argumentem przeciw postulowanej zmianie jest szeroki zakres pojęć sportu, turystyki i rekreacji. Jak zaznacza Zarząd ZWRP, obejmują one również przedsięwzięcia komercyjne. Gminy i inwestorzy, którzy decydują się na lokalizację inwestycji na gruntach chronionych, powinni uwzględniać opłaty za ich wyłączenie z produkcji w kosztach planowanych przedsięwzięć. Zdaniem Zarządu dotychczasowy katalog ulg adekwatnie łączy interes inwestycyjny z wymogami ochrony gruntów rolnych i leśnych.
Stanowisko zostało kierowane do sejmowej Komisji do Spraw Petycji, Stefana Krajewskiego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Pauliny Heinnig – Kloski Ministra Klimatu i Środowiska oraz Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.
Pełna treść stanowiska Zarządu Związku Województw RP:
https://polskieregiony.pl/wp-content/uploads/2026/10/Stanowisko-z-dn.-15-09-2026.pdf
