Zarząd Związku Województw RP: potrzebne nowe przepisy dla sprawnego gospodarowania majątkiem publicznym

Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej apeluje o stworzenie ram prawnych, które pozwolą samorządom oraz innym podmiotom publicznym sprawniej prowadzić procesy reorganizacyjne i konsolidacyjne. Chodzi przede wszystkim o możliwość racjonalnego przenoszenia akcji i udziałów pomiędzy podmiotami publicznymi, bez konieczności stosowania mechanizmów adekwatnych dla transakcji komercyjnych. Szczególne znaczenie postulowane zmiany mają dla reorganizacji podmiotów leczniczych.

Zarząd Związku Województw RP przyjął stanowisko w sprawie stworzenia ram prawnych umożliwiających efektywne gospodarowanie akcjami i udziałami podmiotów publicznych. Samorządowcy wskazują, iż obecne przepisy nie zapewniają wystarczającej elastyczności przy reorganizacji podmiotów realizujących zadania publiczne.

Jak podkreślono w stanowisku, samorządy województw odpowiadają za funkcjonowanie wielu podmiotów, których struktura organizacyjna wymaga podejmowania decyzji właścicielskich. Szczególnie widoczne jest to w ochronie zdrowia, gdzie województwa prowadzą procesy restrukturyzacji i konsolidacji placówek medycznych, aby lepiej wykorzystywać zasoby finansowe, kadrowe i infrastrukturalne.

Własność ma odpowiadać odpowiedzialności za zadania publiczne

Zdaniem Zarządu ZWRP skuteczne prowadzenie takich procesów wymaga stworzenia instrumentów pozwalających dostosowywać strukturę właścicielską spółek do rzeczywistego zakresu realizowanych przez nie zadań publicznych.

W praktyce reorganizacja może wymagać przeniesienia akcji lub udziałów między jednostkami samorządu terytorialnego, Skarbem Państwa czy państwowymi osobami prawnymi. Jak wskazuje Związek, nie zawsze chodzi przy tym o uzyskanie korzyści ekonomicznej ze sprzedaży majątku. Celem może być przede wszystkim bardziej efektywna organizacja wykonywania zadań publicznych.

Dlatego ZWRP postuluje stworzenie szczególnego mechanizmu umożliwiającego w określonych przypadkach nieodpłatne przeniesienie własności, zbycie akcji lub udziałów poniżej wartości rynkowej albo ich zamianę bez konieczności wyrównywania różnicy wartości. Warunkiem miałoby być uzasadnienie takiej operacji interesem publicznym oraz dostosowaniem struktury właścicielskiej do zakresu wykonywanych zadań.

Związek zastrzega jednocześnie, iż proponowane rozwiązania mają dotyczyć transferów pomiędzy podmiotami publicznymi, a nie preferencyjnego przekazywania majątku publicznego podmiotom prywatnym.

Ochrona zdrowia szczególnie potrzebuje nowych instrumentów

Dużą część stanowiska Zarząd ZWRP poświęcił ochronie zdrowia. Samorządy województw podejmują działania związane z reorganizacją i konsolidacją podmiotów leczniczych, których celem jest przede wszystkim efektywniejsze wykorzystanie ograniczonych zasobów oraz zapewnienie mieszkańcom stabilnego dostępu do świadczeń.

Procesy restrukturyzacyjne mogą jednak wymagać przenoszenia udziałów lub akcji spółek prowadzących działalność leczniczą pomiędzy różnymi podmiotami publicznymi. Obowiązujące ograniczenia prawne — zdaniem Zarządu ZWRP — nie powinny blokować zmian służących racjonalizacji publicznego systemu ochrony zdrowia, o ile majątek pozostaje w sektorze publicznym. Stanowisko 25.09

Zarząd podkreśla, iż skoro państwo oczekuje od podmiotów publicznych podejmowania działań restrukturyzacyjnych i konsolidacyjnych, powinno jednocześnie zapewnić im odpowiednie narzędzia prawne do sprawnego przeprowadzania takich procesów.

ZWRP proponuje konkretne zmiany ustawowe

Stanowisko nie ogranicza się do ogólnego apelu. Zarząd ZWRP postuluje wprowadzenie zmian m.in. w ustawie o zasadach zarządzania mieniem państwowym. Nowe przepisy miałyby ustanowić szczególny tryb przenoszenia akcji i udziałów pomiędzy Skarbem Państwa, państwowymi osobami prawnymi oraz jednostkami samorządu terytorialnego.

W sytuacjach uzasadnionych interesem publicznym możliwe byłoby ich nieodpłatne przeniesienie, zbycie poniżej wartości rynkowej lub zamiana bez obowiązku wyrównywania różnicy wartości — bez konieczności każdorazowego ustalania wartości rynkowej.

Drugim postulowanym kierunkiem jest zmiana ustawy o działalności leczniczej. ZWRP proponuje jednoznaczne uregulowanie zasad zbywania akcji i udziałów w spółkach prowadzących podmioty lecznicze oraz wyłączenie obowiązku zachowania ustawowego progu 51 proc. kapitału zakładowego i głosów w przypadku transferu akcji lub udziałów pomiędzy podmiotami publicznymi.

Według Zarządu pozwoliłoby to usuwać bariery utrudniające reorganizację i konsolidację podmiotów leczniczych, a jednocześnie zapewnić zachowanie publicznego charakteru ich majątku. Stanowisko 25.09

Apel o rozpoczęcie prac legislacyjnych

Zarząd Związku Województw RP oczekuje rozpoczęcia prac legislacyjnych nad przedstawionymi rozwiązaniami. Jak zaznaczono w stanowisku, celem zmian ma być takie ukształtowanie przepisów, aby podmioty publiczne mogły sprawnie dokonywać zmian właścicielskich niezbędnych do skutecznego wykonywania powierzonych im zadań.

Wprowadzenie nowych regulacji — w ocenie ZWRP — dałoby jednostkom samorządu terytorialnego realne narzędzia do prowadzenia procesów reorganizacyjnych i konsolidacyjnych, z jednoczesnym zachowaniem publicznego charakteru majątku i przeznaczeniem go na realizację zadań publicznych.

Do stanowiska Zarząd ZWRP dołączył również projekt ustawy zmieniającej ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym oraz ustawę o działalności leczniczej wraz z uzasadnieniem.

Pełna treść stanowiska Zarządu Związku Województw RP:

https://polskieregiony.pl/wp-content/uploads/2026/10/Stanowisko-25.09.pdf