Wieloczynnikowa ocena wpływu energetyki na Wisłę
Badania prowadzone od pięciu lat w okolicach Elektrowni Kozienice (województwo mazowieckie) dostarczają jednego z najdokładniejszych w Polsce obrazów oddziaływania infrastruktury energetycznej na ekosystem dużej rzeki. Wyniki pokazują, iż na stan Wisły wpływają nie tylko działania elektrowni, ale również susze, zmiany klimatu, regulacje rzeki oraz obecność gatunków inwazyjnych.
Wpływy różnych czynników na stan rzeki są złożone i wzajemnie powiązane. Dlatego interpretacja danych powinna opierać się na podejściu całościowym, uwzględniającym zarówno wpływ poboru wody chłodniczej, jak i uwarunkowania środowiskowe, w tym zmiany klimatu czy inne wpływy działań ludzkich.
– prof. Piotr Parasiewicz, Instytut Rybactwa Śródlądowego
Znaczenie podejścia całościowego i współpracy z naukowcami
Eksperci podkreślają, iż nie można oceniać wpływu elektrowni wyłącznie na podstawie liczby organizmów trafiających do ujęcia wody. najważniejsze jest uwzględnienie stadium rozwoju, znaczenia dla populacji i wpływu na zdolność odtwarzania gatunków. Wyniki badań wskazują także na istotne różnice lokalne, których nie należy automatycznie przenosić na cały ekosystem Wisły.
Liczby te pokazują skalę zjawiska, ale nie przesądzają o jego skutkach dla ekosystemu. To dopiero początek analizy, a nie jej koniec. Z samej liczby larw nie odczytamy, czy doszło do trwałej szkody w populacji.
– prof. Piotr Parasiewicz, Instytut Rybactwa Śródlądowego
Rola czynników naturalnych i inwazyjnych gatunków
Monitoring wykazał bardzo wysoki udział gatunków obcych, takich jak babka szczupła i babka rurkonosa, wśród dryfujących larw. W 2025 roku wyjątkowa susza spowodowała znaczący spadek liczby larw w rzece, co podkreśla ogromny wpływ czynników środowiskowych, niezależnych od działalności elektrowni.
Naturalna śmiertelność larw a ocena wpływu na populacje ryb
W dużych rzekach naturalna śmiertelność larw jest bardzo wysoka – przeżywa od kilku do kilkunastu procent. Dlatego sama liczba larw nie pozwala na ocenę wpływu na populacje dorosłych ryb.
Wielkość populacji dryfujących ryb w Wiśle kozienickiej może sięgać choćby blisko pół miliarda larw rocznie, jednak jej liczebność zmienia się znacząco z roku na rok, ponieważ w dużej mierze zależy od wielkości wiosennych przepływów.
– prof. Piotr Parasiewicz
Badania wykazały, iż ponad 75% larw trafiających do systemu chłodzenia stanowią gatunki inwazyjne, a liczba larw przedostających się do elektrowni jest niższa niż szacowano na podstawie pomiarów powyżej ujęcia.
Monitoring i działania Elektrowni Kozienice
Elektrownia Kozienice od lat prowadzi rozbudowany monitoring środowiskowy, zlecając niezależne badania Wisły. Pozwala to identyfikować okresy największej wrażliwości ekosystemu i optymalizować użycie wody. Monitoring pokazuje, iż największa aktywność larw przypada na przełom maja i czerwca oraz na godziny nocne.
Znając mechanizmy dryfu larw, można znacznie zmniejszyć straty, choćby przez sposób pobierania wody czy powiększając powierzchnię tarlisk dla dotkniętych gatunków. I nad tym w tej chwili pracujemy.
– prof. Piotr Parasiewicz
W ciągu ostatnich lat elektrownia ograniczyła wykorzystanie wody o około 25%, łącząc bezpieczeństwo energetyczne kraju z odpowiedzialnym podejściem do środowiska.
Odpowiedzialne funkcjonowanie elektrowni oznacza podejmowanie działań opartych na wiedzy i faktach. Dlatego od lat inwestujemy w monitoring środowiskowy, racjonalizujemy wykorzystanie wody i wdrażamy rozwiązania zmniejszające oddziaływanie na Wisłę.
– Cezary Misiewicz, wiceprezes Enei Wytwarzanie ds. technicznych
Podsumowanie: Energia i środowisko mogą iść w parze
Wieloletni monitoring i badania to tylko część działań Elektrowni Kozienice. Spółka wdraża rozwiązania ograniczające wpływ na organizmy wodne oraz wspiera ochronę cennych siedlisk przyrodniczych. Przykład Kozienic pokazuje, iż bezpieczeństwo energetyczne może być realizowane w zgodzie z troską o środowisko naturalne.
Źródło: Grupa Enea
