"Wpis na listę UNESCO podniósłby rangę i rozpoznawalność Stadniny w Janowie Podlaskim"

Skąd pojawił się pomysł, aby rozpocząć starania o wpis Stadniny Koni Janów Podlaski na listę światowego dziedzictwa UNESCO?Pomysł nie jest nowy - pojawił się już przy okazji starań o uznanie Stadniny Koni Janów Podlaski za Pomnik Historii. Dziś chcemy rozwijać tę ideę i rozpocząć działania w tym kierunku, mając świadomość, iż jest to proces wieloetapowy, wymagający czasu i odpowiednich analiz, szczególnie z uwagi na specyfikę naszej działalności oraz fakt, iż Stadnina jest przedsiębiorstwem prowadzącym działalność produkcyjną.Kto zainicjował te starania i jakie instytucje są w tej chwili w nie zaangażowane?Pomysł pojawił się w naszych rozmowach w Stadninie przy okazji przygotowywania planu obchodów 210-lecia założenia Stadniny Koni Janów Podlaski. Uznaliśmy, iż tak wyjątkowy jubileusz jest dobrym momentem, aby rozpocząć działania zmierzające do wpisania Stadniny na tę prestiżową listę.Od trzech lat inicjatywy podejmowane przez Stadninę wspiera Wicemarszałek Sejmu RP Dorota Niedziela i również tym razem otrzymaliśmy deklarację jej wsparcia.Co dokładnie miałoby zostać objęte ewentualnym wpisem na listę UNESCO?W przypadku ewentualnego wpisu na listę UNESCO Spółka chciałaby objąć ochroną przede wszystkim zabytkowy kompleks stajni wraz z otaczającym go parkiem, czyli tę część Stadniny, która stanowi jej najcenniejsze dziedzictwo architektoniczne i krajobrazowe. Zależy nam jednocześnie na tym, aby zakres ochrony był możliwie precyzyjnie określony i uwzględniał specyfikę funkcjonowania współczesnej Stadniny. Obecny zakres Pomnika Historii obejmuje również część związaną z hodowlą bydła, co w praktyce powoduje dodatkowe ograniczenia i utrudnia nam bieżące funkcjonowanie Spółki. Dlatego przy dalszych pracach chcielibyśmy wyraźnie oddzielić obszar o wyjątkowych wartościach historycznych i zabytkowych od części wykorzystywanej do prowadzenia działalności produkcyjnej.Na jakim etapie znajduje się w tej chwili cały proces?W ubiegłym tygodniu zakończyliśmy realizację Dni Konia Arabskiego - wydarzenia stanowiącego jeden z naszych najważniejszych i priorytetowych projektów, którego organizacja wymaga zaangażowania znacznej części zasobów kadrowych i organizacyjnych Stadniny.Do tej pory wystosowaliśmy pismo do Sekretarza Generalnego Komitetu ds. UNESCO, a także przeprowadziliśmy rozmowy robocze z przedstawicielami Ministerstwa Kultury, Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz przedstawicielami innych obiektów i miejsc znajdujących się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ponadto odbyliśmy konsultacje z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa, podczas których omówiono potencjalne zagrożenia, wyzwania oraz uwarunkowania związane z ewentualnym wpisem.Na obecnym etapie nasze działania koncentrują się przede wszystkim na kompleksowym rozpoznaniu możliwości, wymagań oraz uwarunkowań formalnych i organizacyjnych, jakie musiałyby zostać spełnione przed podjęciem decyzji o rozpoczęciu adekwatnej procedury. Kwestia ta wymaga szczególnie wnikliwej analizy z uwagi na specyfikę funkcjonowania Stadniny jako podmiotu prowadzącego działalność produkcyjną, a także w związku z realizowanymi w tej chwili oraz planowanymi w przyszłości przedsięwzięciami inwestycyjnymi.Jak długo, według obecnych założeń, może potrwać cały proces prowadzący do ewentualnego wpisu?Według obecnych założeń należy liczyć się z tym, iż cały proces potrwa kilka lat.Jakie warunki musi spełnić Stadnina Koni Janów Podlaski, aby mogła ubiegać się o takie wyróżnienie?Przede wszystkim Stadnina musi spełnić szereg wymagań określonych w procedurze UNESCO. najważniejsze znaczenie ma udokumentowanie wyjątkowej uniwersalnej wartości kompleksu zabytkowych stajni wraz z parkiem, a także wykazanie jego autentyczności i integralności.Konieczne będzie również przygotowanie kompleksowej dokumentacji, przeprowadzenie odpowiednich badań i analiz oraz opracowanie systemu ochrony i zarządzania obiektem, który zagwarantuje zachowanie jego wartości w przyszłości. W proces ten zaangażowanych będzie wiele instytucji. Co może być największym atutem Janowa Podlaskiego w staraniach o wpis na listę UNESCO?Największym atutem Stadniny w Janowie Podlaskim jest wyjątkowe połączenie dziedzictwa materialnego i niematerialnego, które stanowi o jej szczególnej wartości historycznej, kulturowej i hodowlanej. Z jednej strony jest to blisko 210-letni, unikatowy zespół zabytkowych stajni wraz z historycznym założeniem parkowo-krajobrazowym, z drugiej zaś – wielopokoleniowa, kultywowana tradycja hodowli koni czystej krwi arabskiej oraz koni angloarabskich.To właśnie współistnienie stanowi o wyjątkowości Janowa Podlaskiego. Stadnina nie jest wyłącznie zabytkowym zespołem architektoniczno-krajobrazowym, ale ośrodkiem, w którym tradycje hodowlane są przez cały czas praktykowane, rozwijane i przekazywane kolejnym pokoleniom. Zachowanie ciągłości tej działalności nadaje Stadninie szczególny, autentyczny charakter.Istotnym walorem Stadniny jest również jej ugruntowana renoma międzynarodowa. Hodowane w Janowie konie od dziesięcioleci wyznaczały i przez cały czas wyznaczają standardy oraz kierunki rozwoju hodowli koni arabskich na świecie. Osiągają one liczne tytuły podczas prestiżowych pokazów i czempionatów hodowlanych, a także uzyskują rekordowe ceny na aukcjach.Co wyróżnia janowską stadninę na tle innych historycznych stadnin w Polsce i na świecie?Stadninę Koni Janów Podlaski wyróżnia przede wszystkim tradycja hodowlana oraz ogromny wkład w rozwój polskiej i światowej hodowli konia arabskiego. Przez kolejne pokolenia stadnina wypracowała własną markę i pozycję, która do dziś jest rozpoznawalna wśród hodowców na każdym kontynencie.Drugim ważnym elementem jest unikatowy, zachowany zespół historycznych obiektów hodowlanych. XIX-wieczne stajnie, w tym Stajnia Zegarowa i Czołowa wraz z otaczającymi je parkiem tworzą wyjątkowy krajobraz. Szczególne znaczenie ma fakt, iż zabytkowe budynki przez cały czas służą celowi, dla którego zostały wybudowane - żywej, prowadzonej do dziś działalności hodowlanej. Czy przed rozpoczęciem procedury konieczne będą dodatkowe prace konserwatorskie lub remontowe przy zabytkowych obiektach?Dzięki wsparciu i zaangażowaniu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Stadninie realizowane są w tej chwili inwestycje, a kolejne są już planowane. Ich najważniejszym celem jest poprawa warunków utrzymania i dobrostanu zwierząt, a także poprawa standardu i wizerunku Stadniny.Czy w przygotowania do kandydatury zostaną włączone również władze samorządowe i lokalna społeczność?Na pewno chcielibyśmy, aby w dalszych etapach przygotowań do kandydatury uczestniczyły również władze samorządowe i lokalna społeczność. Uważamy, iż przy tak ważnej dla regionu inicjatywie kooperacja i dialog z mieszkańcami są bardzo istotne. Wielu lokalnych mieszkańców żyje z turystyki, dlatego nie chcielibyśmy, aby wokół tej inicjatywy powstawały jakiekolwiek podziały. Wręcz przeciwnie - organizując wydarzenia na terenie Stadniny, staramy się integrować lokalną społeczność i budować współpracę wokół Janowa.Na tym etapie nie chciałabym jednak komentować kwestii dotyczących sposobu inicjowania poszczególnych działań przez lokalne władze. Dla nas najważniejsze jest, aby dalsze prace były prowadzone w porozumieniu ze Stadniną jako zarządcą obiektu, z uwzględnieniem jej potrzeb, możliwości, planów rozwoju oraz bieżącymi zadaniami.Jak wpis na listę UNESCO mógłby wpłynąć na codzienne funkcjonowanie stadniny?Wpis na listę UNESCO z pewnością podniósłby rangę i rozpoznawalność Stadniny.Czy uzyskanie takiego statusu wiązałoby się z dodatkowymi ograniczeniami dotyczącymi remontów, inwestycji lub rozwoju infrastruktury? Tak, uzyskanie statusu UNESCO może wiązać się z dodatkowymi wymaganiami dotyczącymi remontów, inwestycji czy zmian w infrastrukturze. UNESCO wymaga zapewnienia odpowiedniej ochrony i zachowania wartości, które stanowią podstawę wpisu, a wszelkie działania mogące na nie wpływać powinny być odpowiednio analizowane poprzez ocenę wpływu inwestycji na dziedzictwo.Z naszej perspektywy jest to jeden z najważniejszych elementów, które trzeba dobrze przeanalizować jeszcze przed rozpoczęciem procedury. Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której ochrona zabytkowego charakteru Stadniny uniemożliwi realizację niezbędnych inwestycji, szczególnie tych związanych z poprawą warunków utrzymania i dobrostanem zwierząt. Dlatego tak istotne będzie precyzyjne określenie zakresu ewentualnego wpisu oraz zasad zarządzania obiektem. Jakie korzyści dla samej stadniny mogłyby wynikać z obecności na liście UNESCO?Obecność na liście UNESCO mogłaby przynieść Stadninie przede wszystkim większą rozpoznawalność i prestiż na arenie międzynarodowej, a dla całego regionu byłaby dodatkowym impulsem do rozwoju turystyki i promocji Janowa Podlaskiego.Czy taki wpis mógłby zwiększyć zainteresowanie Janowem Podlaskim wśród turystów z Polski i zagranicy?Tak, zdecydowanie.Co dla pani osobiście, jako prezes Stadniny Koni Janów Podlaski, oznaczałoby doprowadzenie do wpisania tego miejsca na listę światowego dziedzictwa UNESCO?Najważniejsze jest dla mnie, żeby Stadnina dobrze funkcjonowała, konie i bydło miały zapewnione adekwatne warunki, a jej wyjątkowe dziedzictwo było zachowane. Wpis na listę UNESCO byłby pięknym zwieńczeniem tych działań, ale nie celem samym w sobie.