Wniosek do Prezydenta o obronę kominków w Trybunale Konstytucyjnym

foto: instagram nawrockipl

WNIOSEK DO PREZYDENTA RP – KAROLA NAWROCKIEGO
o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności art. 96 ustawy Prawo ochrony środowiska z Konstytucją RP

(wysłany 8 lutego 2026)

Jako niezależny Radny Rady Miejskiej w Wieliczce oraz przedstwiciel Stowarzyszenia Otwarta Wieliczka, działając w trosce o dobro wspólne oraz ochronę podstawowych praw i wolności obywatelskich, na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pana Prezydenta z uprzejmą prośbą o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności art. 96 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 54 z późn. zm.) z przepisami Konstytucji RP
art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego i bezpieczeństwa prawnego),
art. 38 (ochrona życia)
art. 31 ust. 3 (zasada proporcjonalności),
art. 76 (obowiązek ochrony konsumentów i użytkowników przed działaniami zagrażającymi ich bezpieczeństwu).
art. 21 oraz z art. 64 (prawo własności)

UZASADNIENIE
I. Niespójność systemowa i naruszenie zasad poprawnej legislacji (Art. 2 Konstytucji)
Zaskarżony art. 96 POŚ pozwala sejmikom województw na wprowadzanie ograniczeń lub zakazów eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Przepis ten pozostaje w rażącej sprzeczności z art. 4 ust. 1 POŚ, który gwarantuje każdemu prawo do powszechnego korzystania ze środowiska w celu zaspokojenia potrzeb osobistych i gospodarstwa domowego bez użycia instalacji. Ustawodawca dopuścił do sytuacji, w której prawo miejscowe (uchwała antysmogowa) może de facto znieść prawo ustawowe (powszechne korzystanie), co narusza hierarchię źródeł prawa oraz zasadę zaufania obywatela do państwa.

II. Naruszenie prawa naturalnego do ogrzewania – prawa do życia (Art. 38 Konstytucji)
Ogrzewanie miejsca zamieszkania w polskim klimacie nie jest wyborem estetycznym, ale naturalną potrzebą bytową, warunkującą przeżycie. Całkowite zakazy spalania paliw stałych (np. przykład Krakowa, gdzie zakazano choćby drewna i peletu) uderzają w prawo do zachowania godności i bezpieczeństwa osobistego. Ludzie marzną, chorują, bo nie stać ich na ogrzewanie prądem. Państwo, poprzez art. 96 POŚ, legitymizuje odbieranie obywatelom możliwości ogrzania domu najtańszymi i dostępnymi metodami, co w dobie kryzysów energetycznych prowadzi do ubóstwa energetycznego.

III. Naruszenie zasady proporcjonalności (Art. 31 ust. 3 Konstytucji) Art. 96 POŚ ma charakter blankietowy – nie narzuca sejmikom konieczności badania, czy cel (czyste powietrze) można osiągnąć środkami mniej uciążliwymi (np. wymianą urządzeń na nowoczesne, spełniające normy Ekoprojektu). Zamiast tego, pozwala na totalne zakazy, co jest środkiem drastycznym i nieproporcjonalnym do celu, szczególnie wobec osób,
których nie stać na wymianę systemu na gazowy lub elektryczny.

IV. Zagrożenie bezpieczeństwa energetycznego (Art. 76 Konstytucji) Przykład Krakowa pokazuje, iż stosowanie art. 96 POŚ prowadzi do monokultury energetycznej (uzależnienia od sieci gazowej lub elektrycznej). W sytuacji awarii sieci, wojny lub kryzysu, obywatele pozbawieni kominków i pieców na paliwa stałe stają się całkowicie bezbronni. Zakaz spalania biomasy (drewna), która jest odnawialnym i lokalnym źródłem energii, jest działaniem godzącym w bezpieczeństwo energetyczne państwa i obywateli.

V. Niespójność przepisów prowadzi do bezprawnych, rutynowych kontroli domowych kominków i pieców przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Kontrole te są wykonywane, mimo iż żaden ustawowy przepis nie daje wójtowi upoważnienia do kontroli dokumentów pieca czy kominka, a jedynie prawo kontroli spalania odpadów. Art. 378 i 379 nie mogą być podstawą kontroli domowych źródeł ciepła, ponieważ nie podlegaja one zgłoszeniu ani pozwoleniu, więc nie są zakresem adekwatności wójta, burmistrza czy prezydenta. Mimo to, obywatele, zwłaszcza starsi, biedniejsi są nachodzeni prez urzędników i zmuszani do likwidacji pieców kaflowych, kominków i instalowanie pomp ciepła, za której później dostają rachunki grozy.

Art. 96 w obecnej formie został znowelizowany w ramach „walki z kopciuchami”, jednak już wtedy pojawiały się wątpliwości prawników co do jego formy i zgodności z Konstytucją. Poniżej załączam stanowisko prawnika Biura Legislacji Kancelarii Sejmu podczas prac komisji nad projektem tego artykułu:
„Otóż, w naszej ocenie, ta propozycja, zgodnie z którą sejmik województwa będzie mógł w drodze aktu prawa miejscowego wprowadzać ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których zachodzi proces spalania, może budzić pewne wątpliwości co do zgodności z konstytucyjnym prawem własności – konkretnie z art. 21 oraz z art. 64 ust. 1 i 3 konstytucji. Naturalnie art. 31 ust. 3 konstytucji pozwala na wprowadzanie pewnych odstępstw ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności praw, jednak – zgodnie z zasadą proporcjonalności – one mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska. Jak rozumiem, tutaj ta ochrona środowiska wchodziłaby w grę. Niemniej jednak konstytucja stanowi wprost, iż muszą być ustanawiane w ustawie. W jednym ze swoich orzeczeń Trybunał Konstytucyjny (jest to orzeczenie z 8 lipca 2003 r. sygn.P10/02) stwierdza, iż – skoro ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności mogą być tylko ustanawiane w ustawie – to kryje się w tym nakaz kompletności ograniczenia danego prawa i wolności, tak aby już na podstawie lektury przepisów ustawy można było wyznaczyć kompletny zarys, kontur tego ograniczenia. Niedopuszczalne jest natomiast przyjmowanie w ustawie uregulowań blankietowych pozostawiających organom władzy wykonawczej czy organom samorządu terytorialnego swobodę normowania ostatecznego kształtu owych ograniczeń a, w szczególności, wyznaczenia zakresu tych ograniczeń. W naszym mniemaniu mamy tutaj do czynienia właśnie z taką sytuacją i w związku z powyższym proponowalibyśmy zasięgnięcie dalszych opinii prawnych w tym zakresie.”
https://www.sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/biuletyn.xsp?skrnr=OSZ-196

PODSUMOWANIE
Wobec powyższego, proszę Pana Prezydenta o podjęcie inicjatywy w celu ochrony obywateli przed arbitralnością władzy lokalnej, która korzystając z wadliwego art. 96 POŚ, narusza fundamenty bezpieczeństwa bytowego Polaków.
Obywatele nie mogą liczyć na obronę podstawowych praw w sądach administracyjnych, które notorycznie odrzucają lub oddalają skargi na tzw uchwały antysmogowe, które w istocie rzeczy są uchwałami antyspołecznymi, bo wykraczają daleko poza działania konieczne do ochrony środowiska (przykład Krakowa –
przy okazji zakazu kopciuchów wprowadzono na terenie całego miasta całkowity zakaz choćby najnowocześniejszych kominków, pieców na pelet i pieców zgazujących drewno).
Problem pod względem prawnym szczegółowo opisuję na moim blogu:
https://panbartek.pl/czy-bedzie-przelom-w-sprawie-zakazu-kominkow/

Moje stanowisko popierają środowiska kominiarzy, zdunów oraz instalatorów kominków, które niedawno wspierały mnie w WSA w Krakowie przeciwko Małopolskiej Uchwale Antysmogowej (załączam jedno pismo kominiarzy). Sąd jednak oddalił moją skargę.
W razie zainteresowania Pana Prezydenta, mogą przedstawić dodatkowe argumenty oraz oficjalne stanowiska organizacji branżowych. Współpracuje równeiż z organizacjami – Fundacją Wolność i Własność z Krakowa oraz Ordo Iouris, które mogą pomóc w przygotowaniu formalno-prawnym odpowiedniego, skutecznego wniosku, aby nie obciążać Kancelarii Prezydenta.

Z poważaniem,
Bartłomiej Krzych
Radny Rady Miejskiej w Wieliczce
Stowarzyszenie Otwarta Wieliczka