„Wieczny śnieg” Papui znika. Zostało zaledwie 16 hektarów lodu

Okolice równika i śnieg? Takie warunki panowały przez wieki na wyspie Nowa Gwinea, a konkretnie w jej indonezyjskiej części. Powierzchnia lodowców Papui, położonych na wysokości 5 tys. m n.p.m., znacząco skurczyła się w ciągu ostatnich 100 lat. Z 1900 ha pozostało mniej niż 10 proc. To problem nie tylko ekologiczny, ale również kulturalny.

Czy lodowce Papui znikną całkowicie?

Prognozy nie są jednoznaczne. Naukowcy cytowani przez BBC wskazują, iż pozostałości lodowca Papui mogą zniknąć w ciągu najbliższych 1-2 lat.

Faktem jest, iż lodowców w rejonie Puncak Jaya (4884 m n.p.m.), najwyższego szczytu Gór Śnieżnych, ubywa w szybkim tempie. Jeszcze 100 lat temu rozciągały się na szerokość 300 km i zajmowały powierzchnię 1900 ha. w tej chwili lód można zaobserwować jedynie na obszarze ok. 16 ha. Licząc od początku XXI w. do roku 2025, całkowity ubytek wyniósł 95 proc.

Naukowcy starają się dokumentować lodowce Papui, zanim znikną całkowicie. Wykorzystują do tego drony i modele 3D terenu. Zbierają także próbki, z których można pozyskiwać dane na temat warunków atmosferycznych, jakie panowały na wyspie przed wiekami. Takie badania, ze względu na szybkie topnienie, to wyścig z czasem. W najbliższych latach naukowcy mogą nieodwracalnie stracić jedyną szansę na poznanie przeszłości wyspy Nowa Gwinea.

Warto przeczytać również: Degradacja lodowców kulminuje. W Alpach kryzys już za 8 lat

Winna zmiana klimatu

Marie Šabacká, czeska naukowczyni i uczestniczka marcowej wyprawy na Puncak Jaya, tłumaczy, iż największy wpływ na utratę równikowych lodowców ma globalny wzrost temperatur, spowodowany działalnością człowieka. To ocieplenie sprawia, iż granica wiecznego śniegu przenosi się w wyższe rejony gór, a nad szczytami Papui częściej pada deszcz niż śnieg.

Zdaniem Šabackiej choćby niewielkie różnice temperatur i zmiana rodzaju opadów mogą mieć decydujące znaczenie dla przetrwania lodowców. Podobnie jak zmiany poziomu wilgotności, rozkładu opadów oraz zachmurzenia. Wyjątkowo silne zjawisko El Niño może dodatkowo przyspieszyć proces degradacji.

Naukowcy z NASA już w 2012 r. zwracali uwagę na zanikanie rzadkich tropikalnych lodowców Indonezji. Jeszcze w 1989 r. na zboczach Puncak Jaya widać było pięć mas lodowych. Do 2009 r. dwie z nich – Meren i Southwall – zniknęły. Pozostałe trzy – Carstenz, East Northwall Firn i West Northwall Firn – drastycznie się cofnęły.

Lodowce wokół Puncak Jaya w 1989 i 2009 r.; zdj. NASA Earth Observatory/ Jesse Allen, Robert Simmon, using Landsat data provided by the United States Geological Survey

Rdzenni Papuasi tracą swoje święte miejsce

Zanik lodowców Papui to strata nie tylko dla naukowców oraz świata przyrody. Pokryte śniegiem góry są ważnym symbolem i elementem świata duchowego rdzennych Papuasów. Społeczność Moni wierzy, iż ich zmarli przodkowie spoglądają na żywych z górskich stoków. W społeczności Amungme lodowce Papui symbolizują czystość, uczciwość i silny kręgosłup moralny.

Topniejący lodowiec na Puncak Jaya to zagrożenie dla tożsamości i tradycji miejscowej ludności. Aktywistka i przedstawicielka społeczności Amungme Adolfina Kum wyjaśnia, iż dla Papuasów utrata śnieżnego symbolu jest porównywalna ze zniszczeniem Mekki dla muzułmanów czy Watykanu dla katolików.

To nie jedyny problem, z jakim borykają się lokalne społeczności. Odkrycie złóż złota i miedzi na wyspie spowodowało szybki rozwój przemysłu. Pojawiły się nowe miejsca pracy, poprawiła się sytuacja ekonomiczna ludności, ale negatywnym skutkiem była intensywna eksploatacja i nieodwracalne zniszczenia górskiego krajobrazu.

Na naszych oczach znika ostatni tropikalny lodowiec między Andami a Himalajami. Nieodwracalnie zmienia się krajobraz, ale jednocześnie miejscowa ludność traci istotny zasób wody i element tożsamości kulturowej, a naukowcy – archiwum klimatu wyspy.

Warto przeczytać również: Argentyna zezwala na wydobycie na lodowcach – zagrożona woda pitna dla milionów ludzi

zdj. główne: Enda Kaban/Wikipedia