Weto w obronie wolności słowa. Prezydent odrzucił ustawę o blokowaniu treści

Karol Nawrocki zawetował nowelizację ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Decyzję ogłosił 13 listopada, wskazując na zagrożenie dla wolności słowa, ryzyko administracyjnego blokowania treści i możliwość wywierania nacisku na całe serwisy internetowe. To istotny głos w obronie prawa obywateli do swobodnej debaty oraz krytyki władzy.

Weto dotyczy ustawy z 22 października 2026 r., związanej ze stosowaniem unijnego aktu o usługach cyfrowych, czyli DSA. Kancelaria Prezydenta potwierdziła odmowę jej podpisania. Tego samego dnia prezydent podpisał sześć innych ustaw. W swoim wystąpieniu podkreślił, iż każdą decyzję ocenia przez pryzmat interesu państwa i obywateli.

Wolność słowa musi mieć realną ochronę

Najważniejszy argument przedstawiony przez głowę państwa dotyczy granic kompetencji administracji. Prezydent sprzeciwił się rozwiązaniom, które w jego ocenie pozwalałyby urzędnikom rozstrzygać o blokowaniu wypowiedzi w internecie. Zwrócił uwagę, iż późniejsza kontrola sądowa nie zawsze zdoła naprawić szkody wyrządzone przez wcześniejsze ograniczenie dostępu do treści.

Dla obywatela, autora publikacji czy redakcji znaczenie ma bowiem również moment takiej ingerencji. Głos usunięty z debaty podczas ważnych wydarzeń może stracić swoje znaczenie, zanim sprawa zostanie rozpatrzona. Argumentacja prezydenta przypomina, iż gwarancje wolności słowa powinny działać wtedy, gdy obywatel chce z nich korzystać.

Od pierwszego weta do kolejnej decyzji

Nawrocki przypomniał, iż wcześniejsze weto doprowadziło do rozdzielenia przepisów organizujących krajowy system stosowania DSA od regulacji dotyczących blokowania nielegalnych treści. Jak wyjaśnił, podpisał ustawę wyznaczającą prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na koordynatora do spraw usług cyfrowych. Rozwiązania instytucjonalne uzyskały więc jego akceptację.

Według prezydenta problem powrócił na końcowym etapie prac nad drugą ustawą, kiedy w Senacie ponownie rozszerzono uprawnienia urzędnicze. To właśnie ten kierunek zmian stał się jedną z przyczyn odmowy podpisu. W wystąpieniu głowa państwa ostrzegła przed powrotem mechanizmu administracyjnej kontroli debaty internetowej.

Cała domena pod presją jednej decyzji

Szczególne zastrzeżenia prezydent zgłosił wobec możliwości blokowania całych domen. Wskazał scenariusz, w którym pojedynczy nielegalny komentarz mógłby doprowadzić do odcięcia dostępu do całego serwisu informacyjnego, publicystycznego lub edukacyjnego. Ocenił taki mechanizm jako nieproporcjonalny.

Nawrocki zwrócił też uwagę na szerszy skutek takich uprawnień. Sama groźba wyłączenia platformy mogłaby, jego zdaniem, stać się narzędziem nacisku na sposób moderowania treści. W takim ujęciu ryzyko dotyczy zarówno konkretnej publikacji, jak i warunków działania niezależnych mediów oraz przestrzeni, w której wypowiadają się miliony użytkowników.

Bezpieczeństwo obywateli i konstytucyjne granice

Prezydent wyraźnie podkreślił obowiązek zwalczania przestępczości w internecie, w tym wykorzystywania dzieci, gróźb i przemocy. Zaznaczył jednocześnie, iż ochrona obywateli nie uprawnia państwa do obchodzenia gwarancji konstytucyjnych. Wskazał na istniejące przepisy karne oraz europejski mechanizm reagowania na treści terrorystyczne.

Rozporządzenie UE 2021/784 przewiduje usunięcie wskazanych treści terrorystycznych lub uniemożliwienie dostępu do nich co do zasady w ciągu godziny od otrzymania nakazu. To konkretny instrument szybkiego działania, do którego prezydent odwołał się, kwestionując argumentację o konieczności przyjęcia zawetowanych rozwiązań.

Drugim punktem odniesienia jest Konstytucja RP. Artykuł 54 chroni wyrażanie poglądów oraz pozyskiwanie i rozpowszechnianie informacji, a także zakazuje cenzury prewencyjnej środków społecznego przekazu. Artykuł 31 ust. 3 określa warunki ograniczania konstytucyjnych praw i wolności oraz chroni ich istotę.

Potrzebna ochrona przed przestępcą i nadużyciem władzy

Decyzja prezydenta zasługuje na uznanie za postawienie wolności słowa w centrum sporu o kształt przepisów cyfrowych. W swojej argumentacji Nawrocki konsekwentnie łączył potrzebę skutecznej ochrony obywateli z obowiązkiem ograniczania samej władzy. Podkreślał też, iż rząd może przedstawiać nowe propozycje wzmacniające bezpieczeństwo, ale muszą one respektować prawa użytkowników internetu.

„Bezpieczeństwo obywateli nie może być pretekstem do osłabiania ich wolności”.

Te słowa dobrze oddają istotę prezydenckiego uzasadnienia. Państwo powinno sprawnie ścigać przestępstwa, a zarazem pozostawiać obywatelom rzeczywistą możliwość zadawania pytań, prowadzenia sporów i rozliczania rządzących. Weto przypomina, iż te dwa obowiązki należy realizować równocześnie.

Źródła: wystąpienie prezydenta Karola Nawrockiego oraz komunikat Kancelarii Prezydenta z 13 listopada 2026 r.; Konstytucja RP; rozporządzenie UE 2021/784.