Gdy wydarzy się coś złego, mieszkańcy najpierw zapytają sołtysa. Powiat opolski zaprasza na ważne szkolenie

Powódź, pożar, długotrwały brak prądu, awaria wodociągu, a choćby zagrożenie wojenne. W takich sytuacjach mieszkańcy niewielkich miejscowości często w pierwszej kolejności szukają pomocy u sołtysa. Dlatego Powiat Opolski organizuje 14 listopada szkolenie poświęcone ochronie ludności i obronie cywilnej. Spotkanie odbędzie się na Politechnice Opolskiej w godzinach 10.00-13.00.

Sołtys nie jest strażakiem, policjantem, ratownikiem medycznym ani dowódcą obrony cywilnej. A jednak, kiedy we wsi wydarzy się coś niepokojącego, to właśnie do niego często dzwonią mieszkańcy. Bo przecież sołtys powinien wiedzieć. A jeżeli nie wie, to przynajmniej powinien wiedzieć, kogo zapytać.

To nie jest tylko kwestia przyzwyczajenia. Na wsi sołtys bywa osobą, która najlepiej zna swoją społeczność. Wie, gdzie mieszka samotna starsza pani, kto ma problemy z poruszaniem się, gdzie są rodziny z małymi dziećmi, kto dysponuje ciągnikiem, agregatem prądotwórczym albo samochodem terenowym.

W normalnych czasach ta wiedza pomaga rozwiązywać codzienne problemy. W sytuacji kryzysowej może okazać się bezcenna.

Pierwszy telefon często jest do sołtysa

Opolszczyzna nie musi sobie wyobrażać, czym jest prawdziwy kryzys. Wystarczy przypomnieć powódź z września 2024 roku. Zalane domy, odcięte drogi, problemy z łącznością, ewakuacje i mieszkańcy, którzy potrzebowali nie tylko pomocy, ale również wiarygodnych informacji. W takich okolicznościach liczy się znajomość terenu, szybkie przekazywanie wiadomości i kooperacja z odpowiednimi służbami. Lokalni liderzy mogą pomóc dotrzeć do ludzi, którzy sami nie poproszą o pomoc albo nie przeczytają komunikatu zamieszczonego w internecie.

Dlatego szkolenie organizowane przez Powiat Opolski jest czymś znacznie ważniejszym niż kolejnym urzędowym spotkaniem.

Chodzi o przygotowanie ludzi, którzy na co dzień znajdują się najbliżej mieszkańców.

Sołtys nie zastąpi służb. Ale może bardzo im pomóc

Nie chodzi oczywiście o to, żeby z sołtysów robić jednoosobowe centra zarządzania kryzysowego. Nie mają do tego ani odpowiednich uprawnień, ani środków. I nikt rozsądny nie powinien tego od nich oczekiwać. Powinni jednak orientować się, jak funkcjonuje system ostrzegania ludności, gdzie szukać sprawdzonych komunikatów, komu zgłaszać zagrożenia i jak pomagać w przekazywaniu mieszkańcom informacji o ewentualnej ewakuacji.

Równie istotna jest rola rad sołeckich. Kilka osób dobrze znających miejscowość może znacznie sprawniej dotrzeć do mieszkańców niż pojedynczy człowiek, choćby najbardziej zaangażowany. Warto też pamiętać o lokalnych ochotniczych strażach pożarnych, kołach gospodyń wiejskich i innych organizacjach społecznych. W sytuacjach kryzysowych potrafią one odegrać ogromną rolę. Ale spontaniczna pomoc jest skuteczniejsza, kiedy wiadomo, kto za co odpowiada i z kim należy współpracować.

Nowe przepisy, nowe wyzwania

Od 1 stycznia 2025 roku obowiązuje ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej, która porządkuje zasady przygotowania państwa i samorządów do reagowania na zagrożenia. Przewiduje między innymi rozwijanie systemów ostrzegania, przygotowywanie zasobów niezbędnych w sytuacjach kryzysowych oraz szkolenia.

W 2026 roku realizowany jest również rządowy Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026. Obejmuje on między innymi inwestycje w sprzęt, infrastrukturę i przygotowanie do sytuacji nadzwyczajnych. Same zakupy jednak nie wystarczą. choćby najlepszy sprzęt kilka pomoże, o ile zabraknie organizacji, informacji i ludzi, którzy potrafią ze sobą współpracować.

Właśnie dlatego warto zaczynać od najmniejszych wspólnot. Od sołectw, w których mieszkańcy znają się po imieniu, a pomoc sąsiedzka nie jest pustym hasłem.

Trzy godziny, które mogą się przydać na całe życie

Szkolenie przygotowane przez Powiat Opolski skierowane jest do sołtysów oraz wyznaczonych przedstawicieli rad sołeckich. Jego tematem będzie ochrona ludności i obrona cywilna.

Trzy godziny szkolenia nie uczynią nikogo specjalistą od zarządzania kryzysowego. Mogą jednak pomóc zrozumieć, jak działa system ochrony ludności, gdzie przebiegają granice odpowiedzialności poszczególnych instytucji i dlaczego sprawna komunikacja jest tak ważna. A przede wszystkim mogą skłonić do zadania kilku prostych pytań: czy mieszkańcy naszej wsi wiedzą, gdzie szukać pomocy? Czy potrafimy dotrzeć do osób starszych i samotnych? Czy mamy sposób przekazywania informacji, gdy zabraknie internetu albo prądu?

Bo bezpieczeństwo nie zaczyna się dopiero wtedy, kiedy pod dom podjeżdża straż pożarna. Zaczyna się znacznie wcześniej – od przygotowania, wiedzy i zwykłej ludzkiej solidarności.

I właśnie dlatego warto, żeby na sobotnim szkoleniu nie zabrakło tych, którzy na co dzień są najbliżej mieszkańców.