Ważne zmiany w dowodach osobistych i numerach PESEL. MSWiA szykuje nowe przepisy. Miliony Polaków powinny sprawdzić swoje dokumenty

Szykują się istotne zmiany dotyczące dowodów osobistych i danych przechowywanych w rejestrze PESEL. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowało projekt, który może zmienić sposób odbierania dokumentów oraz wydłużyć ich ważność dla części seniorów. Równolegle Sejm uchwalił przepisy umożliwiające kolejnym instytucjom dostęp do określonych informacji o dowodach osobistych. Najważniejsza informacja jest jednak taka, iż nie wszystkie zmiany zostały już przyjęte, a część nie ma jeszcze ustalonego terminu wejścia w życie. Osoby, którym kończy się ważność dokumentu, nie powinny odkładać jego wymiany.

Fot. Warszawa w Pigułce

Zmiany w dowodach osobistych. MSWiA przygotowało nowe rozwiązania

Dowód osobisty to jeden z najważniejszych dokumentów, jakimi posługują się Polacy. Jest potrzebny przy załatwianiu spraw urzędowych, podpisywaniu umów, korzystaniu z usług finansowych czy potwierdzaniu tożsamości.

Obecnie jego wydanie i odbiór wiążą się z określonymi procedurami. Choć wniosek można złożyć w dowolnym urzędzie gminy, gotowy dokument trzeba co do zasady odebrać w placówce, która przyjęła wniosek.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji chce zmienić część tych zasad.

Rządowy projekt oznaczony numerem UD329 zakłada uproszczenie procedur związanych z dokumentami tożsamości. Wśród propozycji znalazły się rozwiązania dotyczące seniorów, osób zamieszkałych w różnych miejscowościach oraz obywateli, których dokumenty zostały unieważnione wskutek błędu urzędowego.

Nie oznacza to jednak, iż nowe przepisy już obowiązują.

Dowody osobiste ważne przez 15 lat. Ważna zmiana dla seniorów

Jedną z najważniejszych propozycji jest wydłużenie ważności dowodów osobistych wydawanych osobom, które ukończyły 70 lat.

Obecnie standardowy dowód osobisty osoby dorosłej jest istotny przez 10 lat.

Po zmianach senior, który w dniu wydania dokumentu będzie miał co najmniej 70 lat, mógłby otrzymać dowód istotny przez 15 lat.

To oznaczałoby rzadszą konieczność składania wniosków i wizyt w urzędzie.

Rozwiązanie może mieć szczególne znaczenie dla osób starszych, dla których osobiste załatwianie formalności bywa utrudnione.

Trzeba jednak pamiętać o istotnym szczególe.

Planowane wydłużenie ważności nie obejmie automatycznie dowodów wydanych wcześniej.

Jeżeli dokument ma już określoną datę ważności, nie należy zakładać, iż zostanie ona samoczynnie przesunięta o pięć lat.

Jest haczyk dotyczący elektronicznej warstwy dokumentu

Projekt przewiduje również szczególną sytuację związaną z elektronicznymi funkcjami dowodu osobistego.

Chociaż sam dokument wydany seniorowi mógłby być istotny przez 15 lat, certyfikaty zapisane w jego warstwie elektronicznej miałyby zachowywać ważność przez 10 lat.

W praktyce oznaczałoby to, iż po upływie tego okresu dowód przez cały czas mógłby służyć do tradycyjnego potwierdzania tożsamości, ale część jego funkcji elektronicznych nie byłaby już dostępna.

To ważna różnica, o której przyszli posiadacze takich dokumentów powinni wiedzieć.

Nie należy utożsamiać ważności plastikowej karty z okresem działania wszystkich usług elektronicznych.

Koniec z powrotem do tego samego urzędu? Duże ułatwienie dla Polaków

Kolejna propozycja może zainteresować osoby pracujące lub studiujące poza miejscem zamieszkania.

Obecnie dokument odbiera się zasadniczo w urzędzie, który przyjął wniosek.

MSWiA chce umożliwić wskazanie innej gminy jako miejsca odbioru dowodu osobistego.

Przykładowo osoba składająca wniosek w Krakowie mogłaby wskazać urząd w Warszawie jako miejsce odbioru gotowego dokumentu.

Pozwoliłoby to uniknąć dodatkowych podróży wyłącznie po to, aby odebrać dowód.

Zmiana byłaby szczególnie korzystna dla osób często przemieszczających się między miastami.

Na razie jednak jest to rozwiązanie projektowane, a nie obowiązująca zasada.

Urzędnik popełni błąd? Nie zawsze trzeba będzie wyrabiać nowy dowód

Projekt MSWiA przewiduje także możliwość naprawienia niektórych pomyłek popełnionych przez administrację.

Chodzi o sytuacje, w których dowód osobisty został unieważniony wskutek oczywistego błędu urzędowego.

Obecnie taka pomyłka może oznaczać konieczność wyrobienia kolejnego dokumentu.

Planowane przepisy pozwoliłyby w określonych przypadkach przywrócić ważność błędnie unieważnionego dowodu.

Nie będzie to jednak rozwiązanie dostępne bez ograniczeń.

Propozycja dotyczy dokumentów bez warstwy elektronicznej, które nie zostały fizycznie anulowane.

Przywrócenie ważności nie byłoby możliwe między innymi po upływie 30 dni od błędnego unieważnienia albo po złożeniu przez właściciela wniosku o nowy dokument.

Ważne zmiany w rejestrze PESEL. Sejm podjął już decyzję

Równolegle do projektu dotyczącego dowodów osobistych realizowane są prace nad inną ustawą.

Tym razem chodzi o dostęp do danych przechowywanych w rejestrze PESEL.

8 października 2026 roku Sejm uchwalił nowelizację ustawy o ewidencji ludności.

Przepisy mają umożliwić zakładom ubezpieczeń na życie pozyskiwanie określonych informacji o nowych dowodach osobistych swoich klientów.

Chodzi o serię dokumentu, jego numer oraz datę ważności.

Zmiana ma znaczenie w sytuacji, gdy klient wymieni dowód osobisty, ale nie przekaże nowych danych firmie, w której ma wykupioną polisę.

Dzięki nowym rozwiązaniom uprawniony ubezpieczyciel będzie mógł uzyskać aktualne informacje z rejestru PESEL.

Nie oznacza to jednak nieograniczonego dostępu do wszystkich danych obywatela.

Uprawnienie ma dotyczyć określonych informacji potrzebnych do aktualizacji danych dokumentu tożsamości.

Czy ubezpieczyciele będą mogli sprawdzać wszystkie informacje o Polakach?

To jedna z kwestii, która może budzić pytania wśród obywateli.

Nowelizacja nie przewiduje przyznania firmom ubezpieczeniowym dowolnego dostępu do całej zawartości rejestru PESEL.

Zakres udostępnianych danych ma być ograniczony do informacji o ważnym dowodzie osobistym wydanym po wymianie poprzedniego dokumentu.

Celem jest umożliwienie aktualizacji danych klienta bez konieczności wielokrotnego przekazywania tych samych informacji.

Podobne rozwiązania funkcjonują już w odniesieniu do wybranych instytucji finansowych.

Uchwalona przez Sejm ustawa została przekazana do Senatu 9 października.

Na 13 października nie można więc przedstawiać tej nowelizacji jako przepisów, które zakończyły już cały proces legislacyjny i weszły w życie.

Zmiany od 1 grudnia? Ta data może wprowadzać w błąd

W informacjach dotyczących reformy pojawia się data 1 grudnia 2026 roku.

Nie oznacza ona jednak, iż wszystkie zapowiadane rozwiązania zaczną automatycznie obowiązywać właśnie tego dnia.

Projekt MSWiA przewiduje osobny mechanizm uruchomienia części najważniejszych zmian.

Dotyczy to między innymi odbioru dowodu w innej gminie, wydłużonego okresu ważności dokumentów dla seniorów oraz przywracania ważności dowodów unieważnionych przez pomyłkę.

Termin ich wejścia w życie miałby zostać wskazany w specjalnym komunikacie opublikowanym w Monitorze Polskim.

Zgodnie z projektowanymi zasadami informacja powinna zostać ogłoszona z odpowiednim wyprzedzeniem, co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem obowiązywania tych rozwiązań.

Najpierw jednak projekt musi przejść wymagane etapy procesu legislacyjnego.

Kończy ci się ważność dowodu? Nie czekaj na nowe przepisy

Dla obywateli najważniejsza pozostaje jedna praktyczna kwestia.

Jeżeli dowód osobisty traci ważność, należy zadbać o jego wymianę zgodnie z aktualnymi zasadami.

Nie warto odkładać złożenia wniosku w nadziei, iż za kilka tygodni zaczną obowiązywać nowe rozwiązania.

Brak ważnego dokumentu może utrudnić potwierdzanie tożsamości podczas załatwiania spraw urzędowych, finansowych i innych formalności.

Obecnie dowody wydawane osobom, które ukończyły 12 lat, są co do zasady ważne przez 10 lat.

W przypadku młodszych dzieci standardowy okres ważności wynosi pięć lat.

Istnieją także szczególne wyjątki związane między innymi z niemożnością pobrania odcisków palców.

Miliony Polaków mogą odczuć skutki nowych regulacji

Planowane zmiany dotyczą procedur, z których korzystają obywatele w całym kraju.

Dla seniorów najważniejsze może okazać się rzadsze odnawianie dowodów osobistych.

Osoby pracujące i studiujące w różnych miejscowościach mogą zyskać większą swobodę przy odbiorze dokumentów.

Z kolei klienci zakładów ubezpieczeń na życie mogą w przyszłości uniknąć części formalności związanych z aktualizacją danych po wymianie dowodu.

Trzeba jednak wyraźnie oddzielić dwie sprawy.

Projekt MSWiA dotyczący dowodów osobistych przez cały czas wymaga zakończenia prac legislacyjnych. Natomiast odrębna ustawa dotycząca danych z rejestru PESEL została już uchwalona przez Sejm, ale na 13 października znajdowała się na dalszym etapie procedury parlamentarnej.

Do czasu wejścia nowych przepisów w życie Polacy powinni korzystać z obecnych procedur i pilnować terminów ważności swoich dokumentów.

Źródła: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – projekt UD329; Gov.pl – informacje o dowodach osobistych; Sejm RP – druk nr 2996; Senat RP – ustawa o zmianie ustawy o ewidencji ludności