W Tarnobrzegu trwa proces uszczelniania systemu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Działania te są konsekwencją znaczącej rozbieżności pomiędzy liczbą osób faktycznie zamieszkujących miasto a liczbą mieszkańców zgłoszonych w deklaracjach śmieciowych. Celem podejmowanych kroków jest doprowadzenie do sytuacji, w której wszyscy mieszkańcy solidarnie uczestniczą w kosztach systemu, a złożone dokumenty odpowiadają stanowi faktycznemu.
Stosunkowo często poruszałem temat oszukiwania sąsiadów w systemie śmieciowym. Nie wygląda to dobrze, gdy na 43 tysięcy zameldowanych w Tarnobrzegu przypada 33 tysiące uczestniczących w systemie śmieciowym. To zjawisko, którego tolerować nie należy, a w ostatnich latach nie podejmowano praktycznie żadnych skutecznych działań. Ale sytuacja powoli się zmienia.
Pierwsze kroki: Akcja informacyjna i dobrowolne korekty
W pierwszym etapie miasto dało mieszkańcom możliwość dobrowolnej poprawy deklaracji, ograniczając sytuacje, w których nieaktualne dane wynikały ze zwykłego zapomnienia. W tym celu zwrócono się do spółdzielni mieszkaniowych z prośbą o poinformowanie lokatorów o planowanych weryfikacjach i kontrolach.
Sposób przekazania tych informacji przez zarządy spółdzielni przełożył się na zróżnicowany efekt – jedna ze spółdzielni skierowała informację bezpośrednio do każdego mieszkańca, co wywołało masowy napływ deklaracji korygujących. Druga spółdzielnia ograniczyła się jedynie do wywieszenia ogłoszeń na klatkach schodowych, co dało znacznie słabszy rezultat.
Łącznie – uwzględniając zabudowę jednorodzinną oraz obie spółdzielnie – dotychczasowe działania przyniosły przyrost o około 600–700 nowych lub zaktualizowanych deklaracji. Trzeba przyznać, iż to znacząca liczba – 650x37x12 daje do systemu dodatkowe 288 600 zł rocznie. A możliwe, iż część deklaracji dotyczyła więcej niż 1 osoby.
Weryfikacja mediów i opór spółdzielni
Dotychczasowy wynik nie rozwiązuje problemu w pełni, ponieważ w systemie przez cały czas figuruje wiele niezaktualizowanych deklaracji. Najprostszym obszarem do weryfikacji są lokale w spółdzielniach mieszkaniowych, w których zadeklarowano zerową liczbę mieszkańców, podczas gdy odnotowuje się w nich zużycie mediów – wody, energii, a także aktywność usług telewizyjnych czy internetowych. Dla obowiązku złożenia deklaracji najważniejszy jest fakt zamieszkiwania w danym lokalu, niezależnie od tego, czy dana osoba jest w nim zameldowana.
W celu dokładnej kontroli miasto, występując jako organ podatkowy, wystąpiło do spółdzielni mieszkaniowych o udostępnienie danych dotyczących zużycia mediów, ze szczególnym uwzględnieniem wody. Krok ten napotkał jednak na veto ze strony spółdzielni. Jedna z nich zasłaniała się przepisami o ochronie danych osobowych (RODO).
Stanowisko Ministerstwa Klimatu i rozmowy z zarządami
Miasto nie odstąpiło od swoich żądań i skierowało zapytanie w tej sprawie do Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Z uzyskanej odpowiedzi wynika jednoznacznie, iż samorząd, jako organ podatkowy, ma prawo żądać od spółdzielni informacji o zużyciu mediów w celu weryfikacji deklaracji śmieciowych, a powoływanie się na RODO w tym przypadku wynika z błędnej interpretacji przepisów (ochrona danych nie oznacza zakazu ich udostępniania uprawnionym organom).
Pozyskana odpowiedź z ministerstwa została zaprezentowana prezesom spółdzielni podczas spotkania z prezydentem miasta.
Dalsze plany: Kary administracyjne i konsekwentna polityka
Na obecnym etapie miasto dąży do rozwiązania sprawy bez ostrych starć. jeżeli jednak veto ze strony spółdzielni będzie utrzymywane, samorząd zastosuje procedurę administracyjną i zacznie nakładać na nie kary finansowe. W przypadku dalszego sporu to spółdzielnie będą musiały wejść na drogę odwoławczą, aby wyższe organy rozstrzygnęły zasadność ich działań.
Szacuje się, iż dzięki pełnemu uszczelnieniu systemu do budżetu miasta może trafić około 2 milionów złotych, które zostaną przeznaczone na realizację miejskich inwestycji. Samorząd zapowiada konsekwentne kontynuowanie tej polityki i nieodpuszczanie kontroli, bez względu na ewentualne niezadowolenie części mieszkańców.
