UE wspiera miasta ograniczające wynajem krótkoterminowy

Airbnb i podobne platformy przez lata rosły w europejskich miastach niemal bez ograniczeń – aż stały się jednym z głównych podejrzanych w kryzysie mieszkaniowym. Mieszkania, które mogłyby trafić do stałych najemców, znikają z rynku, zamieniając się w noclegi dla turystów. Teraz Unia Europejska sygnalizuje zmianę kursu. Bruksela przygotowuje się do aktywnego wspierania miast, które chcą ograniczyć rozwój wynajmu krótkoterminowego – nie tylko regulować gromadzenie danych o nim.

Od danych do realnej interwencji

Nowe działania UE opierają się na przepisach, które zaczęły obowiązywać 20 maja 2026 roku – rozporządzeniu w sprawie danych dotyczących wynajmu krótkoterminowego. Zobowiązuje ono gospodarzy w całym bloku – najczęściej właścicieli mieszkań, ale czasem także zarządców działających w ich imieniu – do rejestracji w ogólnoeuropejskiej bazie danych i udostępniania informacji o swojej działalności lokalnym władzom.

Rozporządzenie daje już ponad 450 europejskim samorządom dostęp do Portalu Miejskiego Airbnb, pozwalającego monitorować oferty i zgłaszać nieruchomości niezgodne z przepisami. Miasta od Barcelony po Amsterdam argumentują jednak, iż samo udostępnianie danych nie wystarczy do ochrony zasobów mieszkaniowych. Naciskają na coś więcej – na gotowość Brukseli do wspierania samorządów, które chcą aktywnie hamować rozrost rynku, a nie tylko go obserwować.

Ateny: zamrożenie zezwoleń działa

Że taka polityka przynosi efekty, pokazuje przykład Aten. Burmistrz Haris Doukas ogłosił, iż wprowadzone w mieście zamrożenie nowych zezwoleń na wynajem krótkoterminowy zdaje egzamin. „Najnowsze dane wskazują, iż zawieszenie wydawania nowych pozwoleń na objętych nim obszarach zdaje egzamin” – powiedział.

Liczby są wymowne. Roczne tempo wzrostu liczby wynajmów krótkoterminowych w dotkniętych dzielnicach spadło do 1,7–5,4% w latach 2024–2025, wobec 18–20% wzrostu notowanego rok przed wprowadzeniem zamrożenia. Skala problemu koncentruje się przy tym w ścisłym centrum – 60% wszystkich miejsc noclegowych dla turystów w Atenach skupia się w jednej dzielnicy obejmującej znaczną część historycznego śródmieścia.

„Ateny potrzebują turystyki, ale potrzebują też dzielnic, które pozostają żywe dla swoich mieszkańców” – podkreślił Doukas. To zdanie dobrze oddaje sedno całej debaty: nie chodzi o wypędzenie turystów, ale o zachowanie równowagi między nimi a stałymi mieszkańcami.

Amerykańskie sądy po stronie samorządów

Podobny kierunek widać po drugiej stronie Atlantyku. 20 lipca 9. Okręgowy Sąd Apelacyjny USA podtrzymał rozporządzenie miasta Hood River w Oregonie dotyczące wynajmu krótkoterminowego. Przepisy wymagają, by nieruchomości przeznaczone na taki wynajem stanowiły główne miejsce zamieszkania właściciela lub długoterminowego lokatora.

Sąd uznał, iż polityka ta nie nakłada „istotnego” obciążenia na handel międzystanowy, i odrzucił roszczenia właścicieli spoza stanu, którzy twierdzili, iż przepisy dyskryminują nierezydentów. Orzeczenie wzmacnia podstawy prawne samorządów na całym świecie, które szukają równowagi między przychodami z turystyki a dostępnością mieszkań dla stałych mieszkańców.

Zmiana klimatu wokół platform

To, co dzieje się jednocześnie w Brukseli, Atenach i Oregonie, składa się na wyraźny trend. Era, w której platformy wynajmu krótkoterminowego rosły bez oglądania się na skutki mieszkaniowe, dobiega końca. Coraz więcej miast dostrzega, iż każde mieszkanie zamienione w całoroczny nocleg turystyczny to jedno mieszkanie mniej dla mieszkańców – a sądy i instytucje unijne coraz częściej przyznają im prawo, by na to reagować.

Dla przeludnionych, drożejących europejskich miast wsparcie ze strony UE może okazać się przełomowe. Bo problem nigdy nie polegał na braku pomysłów na regulację – ale na obawie, iż lokalne przepisy zostaną zakwestionowane jako sprzeczne z prawem unijnym czy zasadami wolnego rynku. jeżeli Bruksela stanie po stronie miast, ta bariera zniknie.

/Fot: MSZ//