Transformacja energetyczna to nie koszt. To największy projekt rozwojowy Polski

Od wielu lat dyskusja o energetyce w Polsce toczy się wokół tych samych pytań. Jedni mówią o kosztach transformacji, inni o konieczności ograniczania emisji, jeszcze inni o unijnych regulacjach i kolejnych terminach wyznaczanych przez Brukselę. W tym sporze łatwo przeoczyć rzecz najważniejszą.

Transformacja energetyczna nie jest wyłącznie projektem klimatycznym. To jeden z największych projektów gospodarczych, przemysłowych i technologicznych w historii współczesnej Polski.

Przyjęty przez rząd Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu do 2040 roku wyznacza kierunek zmian na najbliższe kilkanaście lat. Dokument przewiduje rozwój odnawialnych źródeł energii, budowę elektrowni jądrowych, modernizację sieci przesyłowych, rozwój magazynów energii oraz stopniowe uniezależnianie się od importowanych surowców energetycznych.

W debacie publicznej najczęściej zwracamy uwagę na liczby: gigawaty mocy, procentowy udział OZE czy poziom redukcji emisji. Tymczasem prawdziwe znaczenie tych inwestycji kryje się gdzie indziej.

Każda nowa elektrownia, morska farma wiatrowa, linia przesyłowa czy magazyn energii oznacza tysiące miejsc pracy, zamówienia dla przedsiębiorstw, rozwój nowych kompetencji i impuls dla całych gałęzi przemysłu. Oznacza także szansę dla polskich uczelni, instytutów badawczych oraz firm technologicznych.

To właśnie dlatego tak istotnym elementem rządowego planu jest udział krajowych przedsiębiorstw w realizacji strategicznych inwestycji. o ile rzeczywiście znacząca część środków pozostanie w Polsce, transformacja energetyczna może stać się motorem rozwoju przemysłowego porównywalnym z największymi projektami modernizacyjnymi ostatnich dekad.

Historia pokazuje, iż państwa odnoszące sukces nie budują swojej pozycji wyłącznie na taniej sile roboczej czy zagranicznych technologiach. Tworzą własne kompetencje, rozwijają kadry i stopniowo przechodzą od roli odbiorcy do roli współtwórcy innowacji.

Przed Polską stoi dziś właśnie takie wyzwanie

Energetyka jądrowa, morskie farmy wiatrowe, magazyny energii, technologie wodorowe, cyfryzacja sieci energetycznych czy wykorzystanie sztucznej inteligencji do zarządzania systemami przesyłowymi będą wymagały nowych specjalistów, nowych technologii i nowych modeli współpracy między nauką, przemysłem oraz administracją publiczną.

Nie można też zapominać o wymiarze bezpieczeństwa. Ostatnie lata brutalnie przypomniały Europie, iż energia nie jest wyłącznie towarem. Jest jednym z fundamentów suwerenności państwa. Kraj, który nie potrafi zapewnić sobie stabilnych dostaw energii, staje się podatny na presję gospodarczą i polityczną.

Dlatego transformacja energetyczna nie powinna być postrzegana jako koszt narzucony przez zewnętrzne regulacje. To inwestycja w bezpieczeństwo, konkurencyjność gospodarki i jakość życia przyszłych pokoleń.

Same strategie nie wystarczą

Polska ma za sobą wiele ambitnych planów, które zderzały się później z biurokracją, opóźnieniami i brakiem konsekwencji w realizacji. Najtrudniejszy etap dopiero przed nami.

Dziś jednak warto spojrzeć na ten proces z szerszej perspektywy. Nie jako na kolejną administracyjną procedurę czy polityczny spór, ale jako na szansę cywilizacyjną.

Być może za kilkanaście lat historycy gospodarki będą wskazywać obecną dekadę jako moment, w którym Polska podjęła decyzję o wejściu do grona państw budujących własne kompetencje technologiczne i przemysłowe w sektorach przyszłości.

Pytanie nie brzmi już, czy transformacja energetyczna nastąpi. Pytanie brzmi, czy potrafimy wykorzystać ją do budowy silniejszej, nowocześniejszej i bardziej niezależnej gospodarki.

Jolanta Czudak-Tomaka

Redaktor naczelna portalu Liderzy Innowacyjności