2 godzin temu
Od kwietnia 2023 roku właściciele nieruchomości muszą dysponować świadectwem charakterystyki energetycznej. W 2026 roku kontrole stają się bardziej rygorystyczne, a w połowie roku wejdą nowe zasady klasyfikacji energetycznej. Brak dokumentu może skutkować karą do 5000 zł, a w niektórych przypadkach choćby wyższymi sankcjami. Nie wszystkich obejmuje to prawo. Wyjaśniamy, kogo dotyczą obowiązki i jakie dokumenty trzeba mieć.
Fot. Warszawa w Pigułce
Co się zmienia?
Od kwietnia 2023 roku obowiązuje wymóg posiadania świadectwa charakterystyki energetycznej dla wszystkich nieruchomości przeznaczonych na sprzedaż lub wynajem. Dokument ten określa roczne zapotrzebowanie budynku na energię potrzebną do ogrzewania, wentylacji, przygotowania ciepłej wody i chłodzenia.
W połowie 2026 roku wejdzie rozporządzenie wprowadzające klasy energetyczne budynków od A+ do G – podobnie jak w przypadku sprzętów AGD. Budynki zeroemisyjne otrzymają klasę A+, a obiekty o najgorszej efektywności klasę G. Nowe świadectwa będą zawierać graficzną etykietę czytelną dla wszystkich użytkownika.
Obowiązek posiadania świadectwa dotyczy wszystkich budynków wzniesionych po 2009 roku. Właściciele starszych nieruchomości muszą uzyskać dokument przed sprzedażą lub wynajmem. Świadectwo traci ważność natychmiast po przeprowadzeniu istotnych prac termomodernizacyjnych – takich jak docieplenie ścian, wymiana okien czy zmiana źródła ciepła.
Równolegle funkcjonuje obowiązek cyklicznych kontroli systemów ogrzewania. Częstotliwość kontroli zależy od rodzaju źródła ciepła:
- Co 2 lata dla kotłów opalanych paliwem stałym lub ciekłym o mocy powyżej 100 kW
- Co 3 lata dla systemów niewymienionych w innych kategoriach o mocy powyżej 70 kW
- Co 4 lata dla kotłów gazowych o mocy powyżej 100 kW
- Co 5 lat dla kotłów o mocy od 20 kW do 100 kW
Właściciele nieruchomości muszą również zgłosić źródło ciepła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. Brak zgłoszenia do CEEB grozi karą grzywny od 500 zł do 5000 zł.
Kto przeprowadza kontrole i jak wyglądają
Kontrole prowadzą straże miejskie oraz uprawnieni inspektorzy. w okresie grzewczym funkcjonariusze weryfikują nie tylko, czym właściciele palą w piecach, ale także czy dysponują wymaganymi dokumentami – świadectwem energetycznym i potwierdzeniem zgłoszenia do CEEB.
Od 2026 roku kontrole będą realizowane bezpośrednio na miejscu przy wykorzystaniu dostępnej dokumentacji technicznej. W wyjątkowych przypadkach możliwe będzie przeprowadzenie zdalnej kontroli przy użyciu środków umożliwiających inspekcję wizualną.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii informuje, iż wszystkie dane wejściowe będą wprowadzane do Centralnego Rejestru Charakterystyki Energetycznej Budynków. System jest zintegrowany z innymi bazami, co pozwala na wykrycie niespójności – na przykład gdy właściciel zgłosił w CEEB stary piec węglowy, a w świadectwie energetycznym widnieje pompa ciepła.
Świadectwa to część dyrektywy
Obowiązek posiadania świadectw energetycznych wynika z unijnej dyrektywy EPBD, której celem jest doprowadzenie sektora budownictwa do neutralności klimatycznej do 2050 roku. Polska wdraża kolejne etapy dyrektywy, zaostrzając wymogi dla właścicieli nieruchomości.
Koszt sporządzenia świadectwa energetycznego wynosi od kilkuset złotych do choćby 1000 zł, w zależności od wielkości i lokalizacji nieruchomości. Dokument jest istotny przez 10 lat, ale traci moc natychmiast po przeprowadzeniu remontu wpływającego na charakterystykę energetyczną budynku.
Nowe wzory świadectw mają ograniczyć zjawisko nierzetelnych dokumentów. Do Ministerstwa Rozwoju i Technologii docierają informacje o nadużyciach polegających na automatycznym wystawianiu świadectw bez przeprowadzania wywiadów z właścicielami i bez wizyt na miejscu.
W 2026 roku każde świadectwo będzie musiało zawierać zalecenia dotyczące modernizacji oraz ocenę wpływu budynku na środowisko. Właściciele będą mogli uzyskać paszport renowacji – szczegółowy plan działań prowadzących do poprawy efektywności energetycznej.
Co to oznacza dla Ciebie?
Brak świadectwa energetycznego przy sprzedaży lub wynajmie grozi karą do 5000 zł. Notariusz w 2026 roku nie podpisze aktu notarialnego bez okazania ważnego świadectwa. W przypadku braku dokumentu notariusz pouczy zobowiązanego o karze grzywny za niewywiązanie się z obowiązku.
Niewywiązanie się z obowiązku zgłoszenia źródła ciepła do CEEB może skutkować grzywną od 500 zł do 5000 zł. W skrajnych przypadkach, gdy właściciel dopuści się kilku przewinień jednocześnie, łączne kary mogą osiągnąć kilkanaście tysięcy złotych.
Świadectwo energetyczne muszą posiadać:
- Właściciele budynków wzniesionych po 2009 roku
- Właściciele starszych budynków przy sprzedaży lub wynajmie
- Inwestorzy oddający nowe obiekty do użytkowania
- Osoby ubiegające się o dofinansowanie w programach typu Czyste Powietrze
Nie muszą posiadać świadectwa:
- Właściciele starszych budynków wykorzystywanych wyłącznie na własne potrzeby
- Budynki mieszkalne używane nie dłużej niż 4 miesiące w roku
- Wolnostojące budynki poniżej 50 metrów kwadratowych
- Miejsca kultu oraz budynki przemysłowe bez systemów zużywających energię
Właściciele powinni zgromadzić komplety dokumentów: ważne świadectwo charakterystyki energetyczne wpisane do centralnego rejestru, potwierdzenie złożenia deklaracji w systemie CEEB oraz protokoły z ostatnich przeglądów kominiarskich i kontroli systemu ogrzewania.
Serwisy ogłoszeniowe mają obowiązek wymagać podania wskaźników energetycznych w treści ogłoszenia. Brak tych danych może skutkować usunięciem oferty ze stron takich jak Otodom, OLX czy Morizon.
Warto pamiętać, iż brak odpowiednich dokumentów może stanowić podstawę dla ubezpieczyciela do odmowy wypłaty odszkodowania w przypadku pożaru lub awarii instalacji. Budynek bez aktualnych przeglądów i certyfikatów jest traktowany jako niespełniający norm bezpieczeństwa.
Przepisy będą dalej zaostrzane. Dane z systemu CEEB mogą zostać zintegrowane z rejestrami podatkowymi oraz systemami przyznawania zasiłków. Planowane zmiany przewidują również powiązanie posiadania rzetelnego świadectwa energetycznego z możliwością uzyskania dotacji na termomodernizację.
