Służebność przesyłu (cd): Nowe wytyczne prawne a uregulowanie stanu nieruchomości

W poprzednim artykule omówiliśmy definicję służebności przesyłu oraz praktyczne kroki, jakie właściciel nieruchomości może podjąć, aby uporządkować stan prawny swojej działki.

W dzisiejszym, zamykającym cykl materiale, przyjrzymy się istotnej zmianie w orzecznictwie, która rzuca nowe światło na sytuację wielu właścicieli gruntów w Jaworznie.

Kluczowa data: 3 sierpnia 2008 roku

Aby zrozumieć znaczenie najnowszego wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 10/16), należy odnieść się do konkretnej daty. Dopiero 3 sierpnia 2008 roku do polskiego Kodeksu cywilnego wprowadzono oficjalnie instytucję „służebności przesyłu”.

Przed tą datą w polskim systemie prawnym nie istniały przepisy, które wprost pozwalałyby przedsiębiorstwom przesyłowym na obciążanie prywatnych nieruchomości w ten sposób. Przez lata sądy stosowały jednak pewną praktykę, pozwalając firmom na nabywanie przez zasiedzenie tzw. „służebności gruntowej o treści służebności przesyłu”. Wyrok Trybunału z 2 grudnia 2025 r. uznał to podejście za niezgodne z Konstytucją RP. W uzasadnieniu wskazano, iż skoro przed 2008 rokiem takie prawo nie było przewidziane w ustawie, nie można było go nabyć w drodze zasiedzenia. Jest to sedno omawianego orzeczenia.

Jakie ścieżki otwiera ten wyrok?

Dla mieszkańców Jaworzna, na których działkach znajduje się infrastruktura budowana w ubiegłym wieku, wyrok ten precyzuje aktualną sytuację prawną i wskazuje dwie główne ścieżki postępowania:

1. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości: Właściciel może ubiegać się o rekompensatę za okres, w którym firma korzystała z jego gruntu bez uregulowanej podstawy prawnej. Należy tu uwzględnić termin przedawnienia roszczeń, który w tej chwili wynosi co do zasady 6 lat. Pozwala to na dochodzenie należności za sześcioletni okres wstecz od momentu zgłoszenia roszczenia.
2. Ustanowienie służebności przesyłu na przyszłość: Jest to rozwiązanie mające na celu sformalizowanie obecności urządzeń w księdze wieczystej. W zamian za oficjalne ograniczenie prawa własności i zgodę na dostęp przedsiębiorcy do infrastruktury (np. w celu konserwacji), właścicielowi przysługuje jednorazowe wynagrodzenie.

Rola rzeczoznawcy majątkowego

W kontekście nowych wytycznych prawnych, zadaniem rzeczoznawcy majątkowego jest obiektywne i bezstronne określenie wysokości dwóch należności:

• Kwoty za bezumowne korzystanie w minionych latach (z uwzględnieniem okresu przedawnienia).
• Wynagrodzenia za ustanowienie służebności na przyszłość, które uwzględnia m.in. stopień współkorzystania z gruntu przez firmę oraz ewentualny wpływ infrastruktury na wartość rynkową nieruchomości.

Jako rzeczoznawca przygotowuję operat szacunkowy, który opiera się na analizie lokalnego rynku nieruchomości w Jaworznie oraz faktycznych uciążliwościach wynikających z przebiegu sieci. Taka dokumentacja pozwala obu stronom – właścicielowi gruntu i przedsiębiorstwu – oprzeć rozmowy na rzetelnych wyliczeniach.

Uregulowanie tych kwestii pozwala na pełne uporządkowanie statusu prawnego nieruchomości. Jest to szczególnie istotne przy planowaniu sprzedaży działki, przekazywaniu jej w formie darowizny czy procesach inwestycyjnych w sąsiedztwie istniejącej infrastruktury.

Zachęcamy czytelników do wysyłania pytań i propozycji tematów na adres redakcji: [email protected]. Najciekawsze z nich mogą stać się inspiracją do kolejnych publikacji.

Paweł Maniakowski
Rzeczoznawca Majątkowy (upr. nr 2844)
ul. Grunwaldzka 34A (I piętro), Jaworzno
Tel: 500 279 824
E-mail: [email protected]

Polecamy: Służebność przesyłu od A do Z: Jak uregulować stan prawny i uzyskać wynagrodzenie? Kompletny poradnik