Słowa mają znaczenie. Każdego dnia.

Mowa nienawiści nie zaczyna się od wielkich konfliktów. Bardzo często pojawia się znacznie wcześniej – w lekceważącym komentarzu, wykluczającym żarcie, obraźliwym wpisie w mediach społecznościowych czy słowach, które odbierają drugiej osobie poczucie godności i bezpieczeństwa. Powtarzana każdego dnia może prowadzić do wykluczenia, utraty poczucia własnej wartości, pogłębiania podziałów społecznych oraz osłabiania zaufania między ludźmi. Coraz częściej dotyka młodzież, ale jej skutki odczuwają całe społeczności – zarówno w przestrzeni cyfrowej, jak i w codziennym życiu.

Przeciwdziałanie mowie nienawiści nie polega wyłącznie na reagowaniu na negatywne zachowania. To przede wszystkim budowanie kultury dialogu, empatii i odpowiedzialności za słowa, których używamy. Edukacja odgrywa w tym procesie kluczową rolę – pomaga rozwijać krytyczne myślenie, uczy dostrzegania różnych perspektyw, wzmacnia kompetencje komunikacyjne i pokazuje, iż choćby w sytuacji różnicy zdań można rozmawiać z szacunkiem. To właśnie od codziennych rozmów, małych gestów i świadomych wyborów zaczyna się zmiana.

Z tą myślą Fundacja Edukacji Rozwoju i Innowacji rozpoczęła realizację międzynarodowego projektu „Words Matter: SpeakUP against Hate”, którego celem jest wzmacnianie kompetencji młodzieży, edukatorów i lokalnych społeczności w zakresie przeciwdziałania mowie nienawiści, rozwijania edukacji medialnej i cyfrowej oraz budowania postaw opartych na szacunku, odpowiedzialności i aktywnym obywatelstwie. Przez najbliższe dwa lata będziemy wspólnie z partnerami z Polski, Czech, Rumunii, Estonii i Macedonii Północnej tworzyć materiały edukacyjne, prowadzić warsztaty i działania społeczne pokazujące, iż słowa mogą być narzędziem porozumienia, a nie podziałów.

Już pierwszego dnia realizacji projektu w naszym zespole pojawiła się refleksja, którą spontanicznie zamieniliśmy w krótki film.

Księżyc świeci dla wszystkich. Nie wybiera, nie ocenia, nie wyklucza. Po prostu jest – dla wszystkich.

Ta prosta metafora stała się symbolem wartości, które chcemy promować w projekcie. Księżyc nie pyta o pochodzenie, poglądy, wiek, wyznanie czy język. Oświetla tę samą drogę wszystkim ludziom. Przypomina nam, iż szacunek, godność i prawo do bycia częścią wspólnoty powinny być równie powszechne i dostępne dla wszystkich człowieka.

Film nie jest odpowiedzią na wszystkie wyzwania związane z mową nienawiści. Jest zaproszeniem do refleksji. Pokazuje, iż czasami jeden prosty obraz może powiedzieć więcej niż długie przemówienie, a zmiana zaczyna się od zatrzymania się na chwilę i zadania sobie pytania: czy potrafimy patrzeć na innych z taką samą otwartością, z jaką księżyc oświetla świat?

Wierzymy, iż właśnie z takich małych refleksji rodzą się duże zmiany. Bo słowa mają znaczenie. Mogą ranić, wykluczać i budować mury, ale mogą również dawać nadzieję, wzmacniać relacje i tworzyć społeczności oparte na zaufaniu, dialogu i wzajemnym szacunku. Od tego symbolicznego pierwszego kroku rozpoczynamy naszą wspólną drogę w projekcie „Words Matter: SpeakUP against Hate”.