Senat przegłosował SAFE. Spór o poprawki rozstrzygnięty

Senat przyjął z poprawkami ustawę wdrażającą unijny program SAFE, który ma sfinansować modernizację polskiej armii. Za głosowało 61 senatorów, a dokument wraca teraz do Sejmu. Wprowadzone zmiany dotyczą m.in. sposobu spłaty pożyczki i kontroli wydatkowania środków.

Fot. Shutterstock

Program SAFE po decyzji Senatu. Ustawa wraca do Sejmu z poprawkami

Senat przyjął z poprawkami ustawę wdrażającą unijny program dozbrajania SAFE. Za głosowało 61 senatorów, przeciw było 26, nikt nie wstrzymał się od głosu. Nowelizacja wróci teraz do Sejmu. Rząd podkreśla, iż to najważniejszy element finansowania modernizacji polskiej armii i szeroko rozumianego bezpieczeństwa.

Co się zmienia?

Najważniejsze senackie poprawki dotyczą sposobu finansowania oraz nadzoru nad środkami z programu SAFE. Kluczowa zmiana zakłada, iż spłata i obsługa bankowa pożyczki SAFE nie będą finansowane z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej. Na ten cel ma powstać odrębna rezerwa celowa w budżecie państwa.

Dodatkowo wydatki związane ze spłatą pożyczki nie będą wliczane do minimalnego poziomu wydatków na obronność, co – według rządu – pozwoli utrzymać stabilność planowania budżetu MON.

Fakty i tło sprawy

Senat wprowadził również obowiązek kontroli antykorupcyjnej i kontrwywiadowczej wykorzystania środków SAFE. Kontrole mają prowadzić ABW, SKW i CBA, a ich wyniki będą objęte obowiązkiem sprawozdawczym. Kolejna poprawka rozszerza zakres informacji przekazywanych senackim komisjom o realizacji planu finansowego Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa.

Jednocześnie senatorowie odrzucili poprawki zgłoszone przez Prawo i Sprawiedliwość. Dotyczyły one m.in. wprowadzenia do ustawy preambuły wykluczającej możliwość zastosowania tzw. mechanizmu warunkowości wobec środków z SAFE. Rząd argumentował, iż mechanizmy kontrolne dotyczą wyłącznie schematy wydatkowania pieniędzy i są standardem w unijnych programach.

Czym jest program SAFE?

Ustawa przewiduje utworzenie Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa (FIZB), zarządzanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego. To za jego pośrednictwem Polska będzie korzystać z funduszy w ramach unijnego mechanizmu SAFE.

Polska może uzyskać około 43,7 mld euro w formie preferencyjnych pożyczek. Według deklaracji rządu ponad 80 proc. środków ma trafić do polskiego przemysłu zbrojeniowego. Lista projektów obejmuje 139 pozycji przygotowanych przez Sztab Generalny Wojska Polskiego i Agencję Uzbrojenia. Wśród nich są m.in. wyrzutnie Piorun, wozy bojowe Borsuk, armatohaubice Krab oraz projekty realizowane we współpracy europejskiej, w tym z udziałem Ukrainy.

Stanowisko rządu

Premier Donald Tusk apelował, by nie blokować programu SAFE, podkreślając, iż stawką jest bezpieczeństwo państwa i przyspieszenie rozwoju krajowej produkcji zbrojeniowej. Szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz wskazywał, iż zasada warunkowości dotyczy wyłącznie rzetelności wydatkowania środków i nie stanowi zagrożenia politycznego.

Co to oznacza dla obywateli?

Decyzja Senatu oznacza, iż program SAFE zbliża się do wejścia w życie, choć ostateczny kształt ustawy zależy jeszcze od głosowania w Sejmie. jeżeli poprawki zostaną przyjęte, Polska zyska dostęp do wielomiliardowego finansowania na modernizację armii i inwestycje w bezpieczeństwo, bez bezpośredniego obciążania bieżącego budżetu MON.

To także sygnał, iż w sprawach obronności rząd chce wzmocnić kontrolę nad wydatkowaniem środków i zapewnić większą przejrzystość całego mechanizmu.

Źródła: PAP, tvn24.pl