6 dni temu
Reforma finansowania jednostek samorządu terytorialnego zwiększyła znaczenie dochodów z podatków PIT i CIT oraz poprawiła sytuację finansową mniejszych i mniej zamożnych gmin – poinformowała w Sejmie wiceminister finansów i gospodarki Hanna Majszczyk. Związek Województw RP, którego przedstawiciel uczestniczył w posiedzeniu komisji, pozytywnie ocenia kierunek reformy, wskazując jednocześnie na spadek dochodów województw w 2026 r.
Sejmowa Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej rozpatrzyła w środę informację dotyczącą funkcjonowania ustawy z 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Informację przedstawiła podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów i Gospodarki Hanna Majszczyk.
Wiceminister omówiła mechanizmy wprowadzone przez ustawę oraz zaprezentowała zestawienie dochodów samorządów w latach 2025–2026 na tle wyników, jakie jednostki uzyskałyby w poprzednio obowiązującym systemie. Z przedstawionych danych wynika, iż największy wzrost dochodów odnotowują mniejsze gminy oraz jednostki o najniższym poziomie dochodów. Ma to potwierdzać wyrównawczy i solidarnościowy charakter reformy.
Zmieniła się również struktura finansowania samorządów. Według danych przedstawionych podczas posiedzenia dochody z udziałów w podatkach PIT i CIT stanowią w tej chwili 80 proc. dochodów JST, natomiast udział subwencji ogólnej uległ zmniejszeniu do 20 proc.
W posiedzeniu komisji uczestniczył przedstawiciel Związku Województw RP. Zarząd ZWRP pozytywnie ocenia główny kierunek reformy, w tym odejście od nadmiernie uznaniowego systemu transferów z budżetu państwa oraz zwiększenie znaczenia dochodów własnych samorządów.
Związek zwraca jednak uwagę, iż sytuacja finansowa województw wymaga odrębnej i pogłębionej oceny. Wśród najważniejszych problemów wskazuje zauważalny spadek dochodów województw w 2026 r. oraz niewystarczającą stabilność wpływów z podatku CIT, które mają istotne znaczenie dla możliwości planowania i realizowania zadań regionalnych.
W stanowisku z 24 lipca 2026 r., przygotowanym na podstawie analizy finansów samorządów wojewódzkich w latach 2018–2026, Zarząd ZWRP przedstawił propozycje zmian, które mają zwiększyć przewidywalność, przejrzystość i adekwatność systemu finansowania województw.
ZWRP podkreślił, iż ocena reformy nie powinna ograniczać się wyłącznie do porównania nowego systemu z rozwiązaniami obowiązującymi przed 2025 r. Konieczne jest również uwzględnienie dynamiki dochodów w kolejnych latach oraz ich dostosowania do rosnących kosztów realizacji zadań publicznych przez samorządy województw.
