Rząd odkrywa karty w sprawie ewakuacji na wypadek wojny. Oto lista uprzywilejowanych

Scenariusze, które jeszcze kilka lat temu wydawały się domeną filmów katastroficznych, dziś stają się precyzyjnie skodyfikowanym prawem. Polski rząd przestał udawać, iż zagrożenie nie istnieje i położył na stole konkretny plan działania na godzinę „W”. Weszło w życie najważniejsze rozporządzenie, które nie pozostawia złudzeń: w razie wybuchu konfliktu zbrojnego lub potężnej klęski żywiołowej, nie wszyscy będą ewakuowani w tym samym czasie. Państwo stworzyło hierarchię ratunkową, a odpowiedzialność za życie tysięcy mieszkańców spadła na barki lokalnych wójtów i burmistrzów.

Fot. Warszawa w Pigułce

Koniec improwizacji. Osiem etapów ucieczki

Nowe przepisy, będące uzupełnieniem ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej z grudnia 2024 roku, wprowadzają rewolucję w zarządzaniu kryzysowym. Do tej pory plany ewakuacji często istniały tylko teoretycznie, kurząc się w szafach urzędów. Teraz procedura została rozpisana na osiem sztywnych etapów – od momentu ogłoszenia alarmu, przez transport, aż po powrót do domów, gdy zagrożenie minie.

System ma działać jak szwajcarski zegarek. Nie ma mowy o chaosie na dworcach czy blokowaniu dróg wylotowych. Każdy ruch ma być koordynowany przez całodobowe centra operacyjne. Rząd jasno określił, iż ewakuacja to nie tylko wywiezienie ludzi z strefy zagrożenia, ale zapewnienie im kompleksowych warunków przetrwania w nowym miejscu. Mowa tu o zakwaterowaniu, wyżywieniu i opiece medycznej.

Bilet pierwszeństwa. Kto trafi do bezpiecznej strefy jako pierwszy?

Największe emocje budzi lista priorytetowa. Rozporządzenie Rady Ministrów brutalnie, ale logicznie kategoryzuje społeczeństwo. W sytuacji, gdy zasoby transportowe będą ograniczone, a czas będzie grał kluczową rolę, państwo najpierw ratować będzie tych, którzy sami nie są w stanie o siebie zadbać.

Grupa „Zero” – oni mają bezwzględne pierwszeństwo:

• Dzieci i małoletni: To przyszłość narodu, dlatego ich ochrona jest absolutnym priorytetem.
• Kobiety w ciąży: Objęte szczególną troską ze względu na stan zdrowia i dobro nienarodzonych dzieci.
• Osoby niepełnosprawne i o ograniczonej mobilności: Ci, którzy bez pomocy nie opuszczą mieszkań (np. osoby na wózkach, obłożnie chorzy).
• Pacjenci szpitali i podopieczni placówek opiekuńczych: Ewakuacja całych oddziałów szpitalnych i DPS-ów będzie operacją logistyczną na niespotykaną skalę.
• Seniorzy: Osoby starsze, często samotne, które wymagają wsparcia w przemieszczaniu się.

Co niezwykle istotne, przepisy wprowadzają humanitarną zasadę nierozdzielania rodzin. Oznacza to, iż matka z dzieckiem czy opiekun osoby niepełnosprawnej będą ewakuowani razem ze swoimi podopiecznymi. Nie powtórzą się dantejskie sceny rozdzielania bliskich na peronach.

Samorządowy ból głowy. Burmistrz decyduje o Twoim życiu

Ciężar odpowiedzialności za przeprowadzenie tej gigantycznej operacji został zrzucony na dół – do samorządów. To nie minister w Warszawie, ale Twój wójt, burmistrz lub prezydent miasta będzie musiał nacisnąć „czerwony guzik”.

Zadania, jakie spadły na włodarzy miast, są tytaniczne:

Logistyka transportu: Samorząd musi wiedzieć, ile ma autobusów, wozów strażackich czy choćby prywatnych ciężarówek, które można zarekwirować do przewozu ludzi.

Punkty zborne: W każdej gminie muszą zostać wyznaczone miejsca zbiórki, o których mieszkańcy zostaną powiadomieni (np. szkoły, stadiony).

Ewidencja ludności: Urzędnicy muszą wiedzieć, ile dokładnie osób z „grupy priorytetowej” mieszka na ich terenie, by wysłać tam pomoc w pierwszej kolejności.

Zabezpieczenie mienia: Po wyjeździe mieszkańców, teren musi zostać zabezpieczony przed szabrownikami. To również zadanie koordynowane lokalnie.

Zasada 72 godzin i jedna walizka

Rządowe plany nie pozostawiają złudzeń co do komfortu podróży. Ewakuacja to nie wycieczka. Przepisy wprowadzają limity bagażu. Mieszkaniec będzie mógł zabrać tylko to, co niezbędne: dokumenty, leki, wodę, trochę żywności i odzież. Telewizory, sprzęt AGD czy pamiątki rodzinne o dużych gabarytach będą musiały zostać w domach.

Państwo zobowiązuje się do zapewnienia przetrwania ewakuowanym przez pierwsze, krytyczne 72 godziny. W tym czasie w miejscach docelowych (np. w halach sportowych w bezpiecznych województwach) ma zostać zorganizowane wyżywienie, woda pitna, środki higieniczne i pomoc psychologiczna. Trzy doby to czas, który służby dają sobie na ustabilizowanie sytuacji i zorganizowanie długofalowego pobytu.

Polska wyciąga wnioski z Ukrainy

Nowe rozporządzenie to bezpośrednia odpowiedź na lekcje płynące z wojny za naszą wschodnią granicą. Widok chaosu na ukraińskich dworcach w pierwszych dniach inwazji uświadomił polskim decydentom, iż brak procedur kosztuje życie. Precyzyjne określenie ról, etapów i priorytetów ma sprawić, iż w razie najgorszego scenariusza, polska ewakuacja będzie przypominać zorganizowaną operację wojskową, a nie pospolitą ucieczkę.