Rządowy projekt przewiduje rozszerzenie kontroli na kolejne grupy najemców i skuteczniejsze ustalanie, czy mają oni inne mieszkanie lub dom. Dla mieszkańców Warszawy i pozostałych gmin Mazowsza znaczenie będą miały data zawarcia umowy, sytuacja całego gospodarstwa i rodzaj najmu. Poszczególne ustalenia urzędników mogą prowadzić do różnych konsekwencji od podwyższenia czynszu, aż do utraty mieszkania.
Fot. Warszawa w Pigułce.Projekt UD313 przez cały czas jest w pracach rządowych
Chodzi o projekt UD313, dotyczący zmian w ustawie o ochronie praw lokatorów oraz innych ustawach. Według informacji o stanie prac opublikowanych 17 listopada 2026 roku znajduje się on na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów. Pozostaje przed przyjęciem przez Radę Ministrów i skierowaniem do Sejmu. Zasadniczy kierunek zmian dotyczy mieszkań komunalnych: gminy mają skuteczniej sprawdzać, komu potrzebna jest pomoc mieszkaniowa i na jakich warunkach powinna być udzielana.
Projekt przeszedł już uzgodnienia i konsultacje, podczas których zmieniały się poszczególne propozycje. Dlatego ostateczny zakres kontroli, wyjątki i terminy trzeba będzie odczytać z uchwalonej ustawy. Na 17 listopada nie ma wiążącej daty rozpoczęcia nowej, rozszerzonej weryfikacji. Dalsze etapy to decyzja rządu, prace parlamentarne, podpis prezydenta i ogłoszenie przepisów. Dla lokatora istotne będą także przepisy przejściowe określające, kiedy gmina ma sprawdzić wcześniej zawarte umowy.
Największa zmiana ma dotyczyć umów sprzed 21 kwietnia 2019 roku
Okresowe sprawdzanie dochodów części najemców mieszkań komunalnych funkcjonuje już obecnie. Warszawa w swojej procedurze wymienia jednak wyłączenia, w tym osoby nieprzerwanie wynajmujące w tej chwili zajmowany lokal na podstawie najmu nawiązanego przed 21 kwietnia 2019 roku. Wskazuje też określone przypadki zamiany lokalu i wstąpienia w najem po zmarłym najemcy. W praktyce sama data podpisania ostatniego dokumentu nie zawsze rozstrzyga sprawę. Ważna może być również ciągłość wcześniejszego najmu i podstawa uzyskania lokalu.
Projekt ma objąć okresową weryfikacją także stare umowy najmu komunalnego na czas nieoznaczony. W opisywanym w tej chwili kierunku zmian kontrola miałaby odbywać się nie rzadziej niż raz na trzy lata. Oznaczałoby to możliwość sprawdzenia sytuacji osoby, która otrzymała mieszkanie kilkanaście lub kilkadziesiąt lat wcześniej i od tego czasu znacząco poprawiła swoją sytuację finansową. Wezwania do przedstawienia danych kierowałaby gmina zarządzająca zasobem, w Warszawie odpowiednia jednostka miejska.
Po konsultacjach w opisie projektu wskazywane są również wyłączenia dotyczące gospodarstw składających się wyłącznie z osób w wieku emerytalnym oraz gospodarstw pobierających dodatek mieszkaniowy. Szczegółowe warunki tych wyjątków będą istotne przy stosowaniu ustawy. Przykładowo gospodarstwo tworzone wyłącznie przez seniorów i gospodarstwo, w którym senior mieszka z pracującym dorosłym dzieckiem, mają inny skład. Przy ocenie własnej sytuacji trzeba będzie sprawdzić wszystkich domowników objętych danym kryterium.
| Nieprzerwany najem rozpoczęty przed 21 kwietnia 2019 r. | Data i ciągłość najmu oraz ustawowe wyjątki | Projekt ma rozszerzyć okresową kontrolę dochodów także na stare umowy. |
| Dochody wzrosły ponad adekwatne kryterium | Dochód gospodarstwa i zasady ustalania czynszu | Weryfikacja wiąże się przede wszystkim z ustaleniem wyższego czynszu. |
| Najemca ma inne mieszkanie lub dom | Lokalizacja i możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych | Możliwa jest utrata najmu; projekt rozwija narzędzia sprawdzania majątku. |
| Kończy się umowa najmu socjalnego | Termin umowy i dalsze spełnianie warunków pomocy | Przedłużenie umowy zależy od sytuacji uzasadniającej dalszy najem socjalny. |
Wyższe zarobki mają oznaczać przede wszystkim wyższy czynsz
Przekroczenie kryterium dochodowego i posiadanie innego mieszkania to odrębne podstawy oceny sytuacji lokatora. W przypadku samych dochodów projekt przewiduje zmianę sposobu ustalania czynszu, tak aby jego wzrost odpowiadał skali przekroczenia progu. Gospodarstwo, którego dochody się poprawiły, miałoby ponosić większy koszt korzystania z lokalu gminnego. Samo stwierdzenie wyższych zarobków w tej procedurze prowadzi więc do rozliczenia czynszu, a nie automatycznego nakazu opuszczenia mieszkania.
W praktyce potrzebne będą dane całego gospodarstwa i adekwatne kryterium, a następnie obliczenie kwoty według obowiązujących zasad. Podwyżka wynagrodzenia jednej osoby może zmienić wynik, podobnie jak zmiana liczby domowników. Trzeba też rozróżnić dochód wykazywany w deklaracji od kwoty brutto zapisanej w umowie o pracę. Przy porównywaniu z limitem należy stosować ustawową definicję dochodu i okres, za który urząd wymaga danych, zamiast porównywać pojedynczą wypłatę z przypadkowo znalezioną kwotą.
Kiedy w grę wchodzi wypowiedzenie najmu
Projekt ma dać gminom możliwość skuteczniejszego sprawdzania oświadczeń o innych nieruchomościach, między innymi przez wyszukiwanie informacji w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych. Chodzi o ustalenie, czy najemca lub osoba ubiegająca się o lokal posiada majątek pozwalający samodzielnie zaspokoić potrzeby mieszkaniowe. W założeniach uwzględniono mieszkania i domy w tej samej lub pobliskiej miejscowości. Dla oceny znaczenie ma także możliwość rzeczywistego zamieszkania w takim lokalu.
Już obowiązujące przepisy przewidują możliwość wypowiedzenia najmu osobie mającej tytuł prawny do innego lokalu w tej samej lub pobliskiej miejscowości, o ile może go używać i spełnia on warunki lokalu zamiennego. Przykładem wymagającym takiej oceny jest najemca mieszkania komunalnego, który nabywa nadające się do zamieszkania mieszkanie w okolicy. Urząd powinien ustalić spełnienie ustawowych przesłanek. Samo wykazanie dowolnego udziału w nieruchomości nie wyjaśnia jeszcze, czy daje on możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.
Osobną sprawą jest przekazanie dokumentów. W projekcie przewidziano wydłużenie określonych terminów na potwierdzenie dochodów z 30 do 45 dni, a także rozwinięcie konsekwencji niezłożenia wymaganych oświadczeń majątkowych. Dlatego po otrzymaniu wezwania trzeba odróżnić żądanie deklaracji dochodowej, dokumentów potwierdzających jej treść i oświadczenia dotyczącego nieruchomości. Każde pismo powinno wskazywać, czego oczekuje gmina, w jakim terminie i na jakiej podstawie. Te informacje pozwalają ustalić dalsze działanie.
Najem socjalny ma własne zasady i termin zakończenia umowy
Gdy mowa o mieszkaniu „socjalnym”, najważniejszy jest zapis w umowie. Najem socjalny lokalu zawiera się na czas oznaczony, a art. 21c o okresowej weryfikacji dochodowej wyłącza ten rodzaj umów. Przedłużenie najmu socjalnego po upływie terminu zależy od tego, czy najemca przez cały czas znajduje się w sytuacji uzasadniającej taką pomoc. Wynika to z art. 23 ustawy o ochronie praw lokatorów. Nie jest to więc ten sam mechanizm co sprawdzanie wieloletniego najmu komunalnego.
Przykładowo osoba z umową najmu socjalnego kończącą się w 2027 roku powinna sprawdzić termin i zasady ubiegania się o jej przedłużenie w swojej gminie. jeżeli dochody gospodarstwa wzrosły ponad kryterium tej formy pomocy, dalsza sytuacja wymaga rozstrzygnięcia według przepisów o najmie socjalnym. Z kolei lokator ze starą umową komunalną na czas nieoznaczony musi ocenić zakres planowanej okresowej weryfikacji. O adekwatnej procedurze decyduje rodzaj umowy, a nie potoczna nazwa mieszkania.
Co może zrobić lokator w Warszawie i na Mazowszu
Najlepiej zacząć od umowy i dokumentów dotyczących ewentualnej zamiany mieszkania lub wstąpienia w najem po bliskim. Następnie warto ustalić, czy lokal jest wynajmowany na czas nieoznaczony, czy w ramach najmu socjalnego, i jaka jednostka prowadzi sprawę. Warszawa wskazuje adekwatny dzielnicowy wydział lokalowy lub jednostkę zarządzającą zasobem. W innych gminach Mazowsza informacji należy szukać w urzędzie albo u zarządcy mieszkań gminnych. Pozwala to uzyskać odpowiedź dotyczącą konkretnej umowy.
Jeżeli wezwanie dotyczy weryfikacji prowadzonej już na podstawie art. 21c, trzeba pilnować obecnych terminów. Ustawa przewiduje miesiąc od otrzymania pisemnego żądania na deklarację dochodów gospodarstwa za trzy poprzedzające ją miesiące. Przy dodatkowym żądaniu dokumentów potwierdzających dochód termin nie może być krótszy niż 30 dni od otrzymania wezwania. Zapowiadane zmiany nie zastępują tych obowiązków. Przy problemach ze skompletowaniem dokumentów warto od razu wyjaśnić z urzędem, czego brakuje i jakie potwierdzenie należy dostarczyć.
Brak reakcji w tej procedurze może być kosztowny. Obecne przepisy pozwalają gminie podwyższyć czynsz do 8 proc. wartości odtworzeniowej lokalu rocznie przy niezłożeniu deklaracji lub nieudostępnieniu wymaganych dokumentów. Dla czysto rachunkowego przykładu: przy założonej wartości odtworzeniowej 500 tys. zł taki poziom oznacza 40 tys. zł rocznie, czyli około 3333,33 zł miesięcznie. Jest to przykład przy przyjętej wartości, a nie stawka ogłoszona dla warszawskich mieszkań ani nowa opłata wynikająca z UD313.
Po otrzymaniu wyliczenia trzeba sprawdzić przyjęty skład gospodarstwa, okres dochodów i zastosowane kryterium. Należy też odróżnić wypowiedzenie dotychczasowej wysokości czynszu od wypowiedzenia samego najmu. W obecnej procedurze art. 21c najemca ma dwa miesiące od wypowiedzenia wysokości czynszu na zakwestionowanie podwyżki przed sądem. Pisemna odmowa jej przyjęcia ma natomiast skutek rozwiązania umowy po okresie wypowiedzenia. Dlatego zastrzeżenia do rachunku warto formułować precyzyjnie i reagować zgodnie z pouczeniem w otrzymanym piśmie.
Źródła: KPRM, wpis projektu UD313 w wykazie prac; Ministerstwo Rozwoju i Technologii, przedstawienie kierunku zmian z 6 lutego 2026 r.; Serwis Samorządowy PAP, informacja o pracach nad projektem z 2 listopada 2026 r.; WP, aktualna relacja o etapie prac i zmianach po konsultacjach z 17 listopada 2026 r.; obowiązująca ustawa o ochronie praw lokatorów, w szczególności art. 11, 21b, 21c i 23; Warszawa 19115, obecna procedura weryfikacji dochodowej, wyłączenia i tryb kwestionowania podwyżki. Stan prac opisano według informacji dostępnych 17 listopada 2026 r. Przykład wartości odtworzeniowej i odpowiadającego jej czynszu jest obliczeniem przy wyraźnie wskazanym założeniu.

59 minut temu

![Tańsze leki i krótsze czekanie na refundację? „Za każdą decyzją stoi człowiek” [WIDEO]](https://www.eostroleka.pl/luba/dane/pliki/zdjecia/2026/clipboard_11-17-2026_01.jpg)







